Gặp nghệ nhân đang sở hữu hơn 200 hiện vật lịch sử

•  Chuyện cuộc sống của những người kể sử thi
• Tượng nhà mồ đang mai một ý nghĩa văn hoá

Trong căn nhà nhỏ, ông Nguyễn Văn Léo (tức ông Ba Léo), ở ấp Thới Lợi 2, xã Thới Thuận, huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre dành toàn bộ phòng khách để làm khu bảo tàng “mini”, trưng bày hơn 200 hiện vật lịch sử.

Hiện ông Ba Léo đang có trong tay hơn 200 mô hình khác nhau. Ảnh tinmoi.vn

Đó là những mô hình máy bay, tàu thủy của Mỹ đã từng tham gia hai cuộc chiến tranh tại Việt Nam; tàu du lịch, phà, hố trảng xê, nhà xưa và  nhiều mô hình, vật dụng trong lao động, sản xuất và sinh hoạt của người dân Nam bộ xưa và nay.

Sinh ra và lớn lên tại vùng biển (thuộc xã Thới Thuận, huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre), từ nhỏ đến khi lớn lên ông Ba Léo đã theo cha đi đánh bắt thủy sản khắp nơi. Những điều này đã giúp ông có “vốn sống” cho những sáng tạo miệt mài, giúp tạo nên nhiều tác phẩm độc đáo sau này.

Sự ra đời của bộ sưu tập hiện vật lịch sử, theo ông là một sự tình cờ. Hai mươi năm trước, ông dùng gỗ mít sau nhà  đục đẽo làm nên một chiếc xuồng ba lá nhỏ tặng cho cháu gái. Chiếc xuồng ba lá này làm cho cháu gái hết sức thích thú và ông Ba Léo như nhận ra “năng khiếu” của mình.

Ngay sau đó, ông bắt tay miệt mài làm những loại tàu bè trên sông nước, rồi đến lượt tàu chiến, máy bay và tất cả những vật dụng gắn liền với đời sống của người dân miền sông nước Nam bộ.

Hiện Ba Léo đang có trong tay hơn 200 mô hình khác nhau với nhiều nhóm: bộ sưu tập máy bay, tàu chiến Mỹ với 50 mô hình; bộ sưu tập các phương tiện đường sông và đường biển với 44 hiện vật; bộ sưu tập khai thác thủy sản trên sông và trên biển với 39 mô hình...

Ngoài ra, còn có nhiều mô hình đặc trưng quê hương Nam bộ như nhà chữ đinh, hầm trốn pháo, các loại vũ khí thô sơ chống giặc của người dân Bến Tre, các vật dụng gắn liền với những trò chơi dân gian của trẻ con...

Hai loại gỗ mà ông Ba Léo thường dùng là gỗ mít và gỗ dừa; trong đó gỗ mít chiếm 80%. Trong số các mô hình này,  theo Ba Léo ấn tượng nhất là “con tàu không số”. Để làm được con tàu này, ông nghiên cứu kĩ những hình ảnh trên sách, báo, internet và được sự tư vấn của ông Trương Văn Ấn, người cùng địa phương-người đã từng trực tiếp đi trên những con tàu không số vận chuyển vũ khí từ Bắc vào Nam. Hay mô hình các loại phương tiện tối tân của Mỹ như máy bay B52, B57, hải thuyền, xe bọc thép... Để chế tác mô hình thu nhỏ, Ba Léo tỉ mỉ, cẩn thận từng chi tiết nhỏ, ông kết hợp những hình ảnh đã từng chứng kiến trong quá khứ với việc tham quan nhiều bảo tàng khắp nơi để làm tư liệu.

Về việc chế tác ra nhiều tác phẩm hiện vật lịch sử, ông Nguyễn Văn Léo tâm sự: « Tô muốn thế hệ trả sau này hiểu về cuộc chiến tranh hồi có nhiều hy sinh, mất mát mới có được hòa bình như ngày hôm nay. Công việc cũng khá khó khăn lắm, tôi phải đầu tư suy nghĩ, bỏ cả sự nghiệp của mình để theo đuổi».

Thời gian qua, những hiện vật ông làm ra được đem đi triển lãm dự thi tại các lễ hội Dừa tỉnh Bến Tre, Festival trái cây Tiền Giang, Festival thủy sản (Cần Thơ)... và được nhiều người yêu thích. Tại Festival thủy sản (Cần Thơ) năm 2010 thì mô hình tàu thủy của ông  được Trung tâm Sách kỉ lục Việt Nam xác nhận là bộ sưu tập mô hình tàu thuyền khai thác thủy sản lớn nhất Việt Nam từ trước đến nay.

Hiện bộ sưu tập hiện vật lịch sử này đang được nhà Bảo tàng tỉnh Tiền Giang “mượn” trưng bày và thu hút được đông đảo du khách đến chiêm ngưỡng.

Anh Trần Đức Vinh người dân thành phố Mỹ Tho, sau khi tham quan những mô hình của ông ba Léo tại nhà Bảo tàng Tiền Giang bày tỏ: «Tôi thấy những tác phẩm nghệ thuật mà nghệ nhân Ba Léo làm ra hết sức hay, độc đáo giống như thật ở ngoài đời. Để làm ra những vật này phải có đầu óc sáng tạo, tỉ mỉ và tốn nhiều thời gian, công sức. Tôi rất thích những chiếc máy bay, tàu mà ông Ba Léo đã làm».

Hiện nay, tuổi cao, mắt mờ, sức yếu nhưng nghệ nhân Nguyễn Văn Léo vẫn đam mê chế tác ra hiện vật lịch sử. Ông cho biết, “mỗi người đều có nhiềm đam mê. Đối với ông đam mê nhất là muốn gìn giữ lại những hiện vật lịch sử để cho tuổi trẻ hôm nay và mai sau biết được cuộc sống, sinh hoạt của cha ông mình năm xưa. Có được cuộc sống tốt đẹp như hôm nay là cả  sự lao động hăng say, sự hy sinh gian khổ của lớp tiền nhân mà họ nay đã nằm trong lòng đất mẹ”.

Tâm nguyện của ông đang thắp lên cho đời những bài ca bất tử về tinh thần lao động sáng tạo của mỗi người con đất Việt đang ngày đêm cần mẫn làm việc để làm đẹp cho đời, cho người trong cuộc sống hôm nay./.