Cần triển khai mô hình Kiểm định chất lượng giáo dục

Việt Nam hiện có 506 cơ sở đào tạo TCCN. Quy mô đào tạo TCCN đã tăng gấp 2,4 lần, từ 255.000 học sinh năm 2000 đến trên 614.000 học sinh vào năm 2008. Quy mô đào tạo TCCN tăng lên nhanh chóng phản ánh thực trạng khách quan là nhu cầu cao về đào tạo TCCN cũng như lao động trình độ TCCN tiếp tục giữ vị trí quan trọng trong cơ cấu lao động xã hội. Chính vì vậy, đầu tư qua nguồn ngân sách cho đào tạo TCCN tăng từ 627 tỷ đồng năm 2001 lên đến 1.434 tỷ đồng năm 2006. Đến năm 2008, đầu tư cho TCCN lên đến hơn 3.093 tỷ đồng.

Tuy nhiên, qua kết quả khảo sát, kiểm định của Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng (Bộ GD-ĐT) năm 2008 đối với các trường TCCN cho thấy, chất lượng giáo dục TCCN nhìn chung còn thấp, nhiều ngành chưa đáp ứng nhu cầu về kiến thức và kỹ năng thực hành mà thị trường đòi hỏi.

Yếu cả về cơ sở vật chất lẫn chất lượng giáo viên

Phát biểu tại hội nghị sơ kết công tác Kiểm định chất lượng giáo dục trường TCCN diễn ra ngày 8/5 ở Hà Nội, ông Nguyễn An Ninh, Cục trưởng Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng (Bộ GD-ĐT): Mặc dù các địa phương đã được bổ sung ngân sách để xây dựng cơ sở vật chất, phòng học và mua sắm trang thiết bị dạy học nhưng do việc đầu tư còn dàn trải với mức thấp nên hiệu quả chưa cao.

Việc phân bổ nguồn vốn tài chính cho xây dựng cơ sở vật chất tại nhiều nơi còn chưa đồng đều. Các thành phố lớn được đầu tư nhiều hơn những địa phương khó khăn. Điều này đã dẫn đến việc nhiều trường TCCN ở các vùng sâu, vùng xa phải dạy chay, học chay hoặc sử dụng trang thiết bị công nghệ lạc hậu. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến hiệu quả đào tạo thấp, nhiều học sinh ra trường thiếu kỹ năng nghề nghiệp, giáo viên ít có điều kiện tiếp cận đến công nghệ sản xuất, ngành nghề đào tạo mất cân đối. Người học khó tím kiếm được việc làm sau khi tốt nghiệp vì không đáp ứng được yêu cầu của các cơ quan, doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Mặt khác, qua khảo sát giáo viên ở hầu hết các trường TCCN, kiến thức về chuyên môn của giáo viên tại các trường TCCN còn chưa đáp ứng được yêu cầu giáo dục nghề nghiệp.

Tiến sĩ Phạm Xuân Thanh, Phó Cục trưởng Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng GD (Bộ GD-ĐT) cho biết: Kiến thức về chuyên môn của giáo viên không được thường xuyên cập nhật, trong khi năng lực thực hành còn yếu, kỹ năng sư phạm còn hạn chế.

Ở nhiều trường TCCN, độ tuổi trung bình của giáo viên TCCN vào khoảng xấp xỉ 40 tuổi nên cũng hạn chế khả năng nâng cao trình độ của bản thân. Bên cạnh đó, khả năng sử dụng Ngoại ngữ và máy tính còn kém nên đã cản trở đến việc cập nhật tri thức mới về chuyên môn và phương pháp giảng dạy của giáo viên.

Ngoài ra, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Khang, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GD-ĐT) cho rằng: Nguồn thu học phí đối với các trường TCCN hiện vẫn còn thấp. Đối với các trường TCCN công lập khu vực thành thị và thuộc nhóm ngành Công nghiệp-xây dựng, học phí từ 120.000-150.000 đồng/tháng nhưng đối với những trường TCCN thuộc ngành Nông-Lâm-Ngư thì học phí chỉ từ 50.000 đồng lên đến 100.000 đồng/tháng. Nguồn thu học phí thấp nên tiền học phí chỉ giúp được một phần trang trải chi thường xuyên của các trường TCCN. Phần kinh phí để tái đầu tư xây dựng trường học từ nguồn học phí rất thấp. Điều đó đã ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng giáo dục, thu hút giáo viên giỏi về trường giảng dạy.

Cần đầu tư nhiều hơn nữa cho cơ sở vật chất của các trường TCCN

Kiểm định chất lượng giáo dục sẽ giúp các trường hoạt động tốt hơn

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Bành Tiến Long, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT: Muốn nâng cao chất lượng giáo dục tại trường TCCN nên để các trường tự Kiểm định chất lượng giáo dục (KĐCLGD).

KDCLGD là một lĩnh vực còn mới ở Việt Nam. Hiện nay, Bộ Giáo dục-Đào tạo (GD-ĐT) đang triển khai KĐCLGD theo mô hình được nhiều nước trên thế giới sử dụng. Đó là quá trình đánh giá của các cơ sở giáo dục và việc đánh giá ngoài bởi một tổ chức không thuộc các cơ sở giáo dục đó để công nhận các cơ sở giáo dục và chương trình giáo dục đạt tiêu chuẩn chất lượng.

Thông qua việc tự đánh giá chất lượng, các trường có thể biết được những điểm mạnh và yếu kém, khó khăn trong đào tạo ở trường mình để từ đó có hướng cải tiến và đưa ra đề xuất với địa phương, ban, ngành hỗ trợ trong đào tạo.

Nếu để cho những tổ chức không trực thuộc cơ sở giáo dục thẩm định cũng rất tốt vì sẽ đánh giá khách quan và công bằng đối với chất lượng của các trường TCCN.

Cùng với quan điểm này, ông Trần Hữu Độ, Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội cho rằng: Việc để các cơ sở giáo dục hay các tổ chức khác đánh giá chất lượng của các trường TCCN là rất cần thiết và nên được áp dụng phổ biến ở tất cả các tỉnh, thành phố. Tuy nhiên, bộ tiêu chuẩn để đánh giá ở các tổ chức đó phải cụ thể, rõ ràng và đến khi công bố chất lượng của các trường TCCN trên cả nước phải được minh bạch, công khai. Có như vậy, các trường mới có thể cạnh tranh về chất lượng và tự “cải tiến” mình phù hợp với sự phát triển của xã hội và trong hội nhập tri thức quốc tế./.