Lựa chọn trường, ngành học phù hợp: Sao khó quá!

Kỳ thi tuyển sinh đại học, cao đẳng (ĐH, CĐ) 2009 đang đến gần. Trong những ngày này, nhiều học sinh đang băn khoăn, suy nghĩ đến việc chọn nghề, chọn trường trước khi viết hồ sơ đăng ký dự thi. Lẽ ra việc thi trường, ngành nào, các em học sinh phải được định hướng ngay từ khi bước chân vào bậc THPT. Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều học sinh đến thời điểm này còn mơ hồ về việc chọn ngành nghề cho tương lai.

Thiếu định hướng khi chọn lựa

Số liệu thống kê hàng năm của Bộ Giáo dục-Đào tạo cho thấy, tỷ lệ thí sinh thi đỗ vào ĐH, CĐ kể cả công lập lẫn dân lập chỉ chiếm khoảng 25%, tức là chỉ khoảng 1/4 trong số các em dự thi có được "tấm vé" bước vào cánh cửa giảng đường ĐH, CĐ. Vì vậy, việc chọn cho mình một trường ĐH để đăng ký dự thi sao cho vừa sức lại phù hợp với năng lực của bản thân là điều không dễ dàng. Nhiều học sinh tỏ ra thiếu quyết đoán trong lựa chọn trường.

Đến thời điểm này mà Nguyễn Thanh Tùng, Trường THPT Trần Phú, Hà Nội vẫn chưa chọn được trường để đăng ký dự thi. Tùng tâm sự: “Học lực của em ở mức trung bình khá. Trường em thích thì điểm cao quá sợ không đỗ, những trường thấp khả năng đỗ cao hơn thì lại thấy không hài lòng. Em cũng chẳng biết mình có khả năng, năng khiếu gì?

Cần cân nhắc kỹ trước khi chọn ngành nghề thi tuyển

Hầu hết các bạn trong lớp Tùng (kể cả những bạn học lực trung bình) đều đăng ký vào các trường lớn như: Học viện Quan hệ Quốc tế, Học viện Tài chính kế toán, ĐH Ngoại thương, ĐH Bách khoa Hà Nội. Ngoài ra, nhiều bạn còn đăng ký theo học những ngành “hot”, được coi là thời thượng như: Công nghệ thông tin, Ngân hàng, Báo chí, PR-Marketting. Rất ít bạn chọn thi vào các trường ĐH dân lập, CĐ hay Trung cấp nghề vì nhiều người cho rằng, học ĐH chính quy còn “khó” xin được việc làm huống chi là học CĐ, dân lập và nếu có chuyển sang học nghề thì cũng không biết năng khiếu của mình là gì, học xong sẽ làm việc như thế nào?. Đây là trăn trở của rất nhiều học sinh đang đứng trước ngưỡng cửa chuyển giao giữa bậc học THPT như Tùng. 

Việc gia đình, nhà trường tham gia đóng góp ý kiến vào việc định hướng nghề nghiệp cho các em là cần thiết. Thế nhưng, lẽ ra cần giúp các em ngay từ những ngày đầu khi các em mới bước chân vào cấp trung học thì không ít bậc phụ huynh đến thời điểm này mới áp đặt trường thi cho con mà không để ý đến nguyện vọng, khả năng của các em. Điều này đã dẫn đến tình trạng nhiều em vì nghe bố mẹ nói, phàn nàn nhiều quá nên đành phó mặc việc lựa chọn ngành nghề, trường học cho bố mẹ quyết định.

Em Trần Minh Quân, học sinh Trường THPT Việt Đức (Hà Nội) tâm sự: “Em rất thích khoa Công trình cầu đường, trường ĐH Giao thông vận tải nhưng bố em lại muốn em theo nghề Công an của bố hoặc Bộ đội của mẹ với lý do để không phải lo “đầu ra”. Em không muốn trái ý bố mẹ, nhưng nếu học một ngành mà không say mê, chẳng biết sau này em có thể phát triển được trong sự nghiệp không nữa. Em đang thấy rất căng thẳng, không biết nên đăng ký trường nào”.

Còn đối với học sinh nữ như Hồ Thanh Thảo, trường THPT Phan Đình Phùng, Hà Nội muốn thi vào trường ĐH Sân khấu Điện ảnh hoặc Nhạc viện nhưng lại bị bố mẹ gạt phắt đi ngay và cho rằng, là con gái nên chọn một ngành nghề nào đó như: Ngoại ngữ, Tài chính kế toán, Ngân hàng để đến khi ra trường trường dễ xin được việc làm mà lương lại cao, chứ không nên chọn học những ngành về thi ca, hội hoạ, điện ảnh.

Theo như bố mẹ Thảo, những ngành nghề mà cô con gái chọn chỉ “có thời” thôi, đến khi lập gia đình, có con cái rồi thì khó trụ vững và kiếm sống được với nghề. Bố mẹ Thảo đã cố gắng thuyết phục con gái bằng cách đưa ra hàng loạt các dẫn chứng là có rất nhiều cô ca sĩ này, anh diễn viên điện ảnh kia lúc trẻ nổi tiếng nhưng chỉ trụ được với nghề khoảng 7-10 năm là lại chuyển sang ngành nghề khác hoặc tìm cách mở cửa hàng kinh doanh, buôn bán.

Chính sự can thiệp áp đặt của cha mẹ đã tác động tương đối lớn tới suy nghĩ lựa chọn trường, chọn ngành nghề của Thảo và nhiều bạn trẻ khác.

Nên cân nhắc chu đáo

Trong những năm gần đây, mặc dù tỷ lệ học sinh đăng ký tuyển sinh vào ĐH, CĐ đã giảm hơn so với trước. Theo số liệu thông kê của Bộ Giáo dục-Đào tạo, năm học 2008-2009, tỷ lệ học sinh đăng ký thi vào các trường ĐH, CĐ chỉ chiếm khoảng 70%. Điều này cho thấy, nhiều học sinh biết được sức học của mình không thể vào được ĐH, CĐ nên đã chuyển hướng sang học một ngành nghề nào đó phù hợp với năng lực, sở thích của mình.

Theo ông Ngô Kim Khôi, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục-Đào tạo), việc lựa chọn đúng trường học, ngành nghề phù hợp với khả năng, tính cách, sở thích sẽ giúp các bạn trẻ thêm say mê, hứng thú trong học tập. Đó là một trong những nguyên nhân cơ bản để dẫn đến thành đạt trong công việc cũng như tương lai của các em sau này. Các bậc phụ huynh chỉ nên đóng góp ý kiến cho sự lựa chọn nguyện vọng, nghề nghiệp của các con chứ không nên áp đặt, bắt ép con cái mình phải đi học một ngành nghề, trường học theo ý muốn của mình. Điều này sẽ giúp các em yên tâm hơn khi lựa chọn một ngành nghề phù hợp với mình; đồng thời góp phần giảm bớt sự căng thẳng đối với học sinh trước khi bước vào mùa thi./.