Nghịch lý thu nhập của nhà giáo

Phải tạo thu nhập ngoài lương

Bà Đoàn Thị Minh Công, Phó Giám Đốc Sở GD - ĐT Hải Dương cho biết: So với những năm trước, tiền lương của giáo viên (GV) hiện nay đã được cải thiện hơn nhiều. Tuy nhiên, nguồn thu nhập từ lương chỉ đảm bảo cho GV có cuộc sống trung bình, thậm chí thấp hơn mặt bằng chung của xã hội. Để đảm bảo cuộc sống, nhiều GV vẫn phải tìm kiếm các nguồn thu nhập ngoài lương. Có người thì mở lớp dạy thêm, có người thì làm công việc khác để tăng thêm thu nhập. Một phần lớn nguồn lực con người bị lãng phí vì phải làm những công việc ngoài chuyên môn.

Theo ông Nguyễn Hải Thập, Phó Cục trưởng Cục Nhà giáo và cán bộ quản lý (NG và CBQL), cơ sở giáo dục, sự đãi ngộ của Nhà nước đối với NG và CBQL chưa đáp ứng được yêu cầu cuộc sống hiện nay để họ yên tâm làm tốt chức trách của một người thầy, nhất là các thầy cô giáo đang công tác tại những vùng đặc biệt khó khăn. Hệ thống chính sách đối với NG hiện nay còn nhiều hạn chế, chưa thỏa đáng, chưa tạo được động lực phấn đấu vươn lên của NG và chưa thu hút được người giỏi làm nghề dạy học theo quy định hiện nay.

Trong hệ thống thang bảng lương của GV mầm non, tiểu học, trung học cơ sở có 3 ngạch (GV, GV chính, GV cao cấp); GV THPT và GV dạy sơ cấp nghề chỉ có 2 ngạch (GV, GV cao cấp). “Để đảm bảo thống nhất và đảm bảo quyền lợi cho GV, nhiều ý kiến cho rằng, tất cả GV từ mầm non, phổ thông và dạy sơ cấp nghề nên có 3 ngạch là phù hợp” - ông Thập khẳng định.

Bên cạnh đó, cũng có nhiều ý kiến đề xuất rằng, cần phải khôi phục lại chế độ thâm niên cho NG; một số NG trẻ lại cho rằng, không nên thay thế phụ cấp ưu đãi bằng phụ cấp thâm niên, vì mức phụ cấp ưu đãi có lợi hơn, nó giúp NG trẻ vào nghề giảm bớt được khó khăn, nếu chờ hưởng phụ cấp thâm niên thì quá lâu. Chính vì vậy, một số ý kiến mong muốn Chính phủ thực hiện song song cả 2 chế độ phụ cấp thâm niên và phụ cấp ưu đãi.

1 trong 9 ngành có “thu nhập thấp”

Ông Nguyễn Hữu Diễn, Nguyên Cục trưởng Cục NG và CBQL cơ sở giáo dục cho rằng: Thu nhập bình quân toàn ngành giáo dục là 1,4 triệu đồng/người/ tháng và trở thành 1 trong 9 ngành có thu nhập bình quân thấp trong cả nước. Hiện có khoảng 70% NG nghỉ hưu có đời sống thấp, khó khăn.

Thực tế, việc giải quyết phụ cấp trực tiếp giảng dạy cho NG nhằm tăng thu nhập, cải thiện đời sống nhưng chưa phải là đã quan tâm đầy đủ đến cuộc sống, đãi ngộ cho sự cống hiến cả đời của NG, vì phụ cấp đó NG không trực tiếp giảng dạy thì không được hưởng, không được dùng để tính đóng và hưởng chế độ bảo hiểm xã hội. Không những thế, hiện nay hàng vạn cán bộ QLGD không được hưởng phụ cấp ưu đãi cũng đã tạo ra khó khăn lớn trong việc tuyển chọn, ổn định, phát triển đội ngũ CBQL của ngành giáo dục.

Bà Đoàn Thị Minh Công, đề xuất: “Nhà nước cần có những chính sách tiền lương phù hợp đối với NG. Xây dựng hệ thống thang bảng lương riêng hoặc nhân hệ số đối với đặc thù ngành GD. Hệ thống bảng lương cần tạo sự cách biệt rõ rệt cho các đối tượng hưởng mức lương khác nhau. Khắc phục những bất hợp lý trong việc chuyển loại viên chức và xếp ngạch bậc lương hiện nay”. Họa sỹ Triệu Khắc Lễ - nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm nghệ thuật T.Ư cho rằng, cần xác định “chuẩn” của loại hình GV thì chế độ, chính sách mới có cơ sở để xây dựng. Nếu không sẽ xảy ra tình trạng cùng trình độ, một trường đào tạo song nếu được phân công dạy khác nhau sẽ có sự chênh lệch trong hưởng chế độ.

Ông Trịnh Mạnh Thăng, Trưởng Ban chính sách - Xã hội Công đoàn Giáo dục Việt Nam cho biết: “Thực tế cho thấy, điều kiện làm việc của NG còn thiếu, mức lương và thu nhập của NG vẫn còn thấp, chưa đảm bảo cuộc sống. Hiện mức tăng tiền lương khi chuyển từ lương cũ sang lương mới theo Nghị định 204/2004/NĐ-CP đối với NG so với các ngạch viên chức cùng loại còn thấp, cụ thể như đối với giáo sư, mức tăng thấp hơn 9 ngạch viên chức cùng nhóm (như kỹ sư cao cấp, họa sỹ cao cấp… ); PGS mức tăng thấp hơn 9 ngạch viên chức cùng nhóm…”.

Theo ông Thăng, tiền lương đảm bảo được cuộc sống là một trong những điều kiện rất cơ bản trong việc chống tiêu cực và nâng cao đạo đức NG. Khi tiền lương không đủ sống, NG phải tìm mọi cách để nâng cao thu nhập để đảm bảo cuộc sống, đó là nguyên nhân sâu xa dẫn đến mọi tiêu cực. “Trước tình hình hiện nay, việc luật hoá các chính sách, chế độ đối với NG là hết sức cần thiết, tạo động lực thu hút, động viên đội ngũ này toàn tâm, toàn ý phục vụ sự nghiệp giáo dục.

Cũng là cơ sở pháp lý để chế tài các hành vi vi phạm chế độ, chính sách đối với đội ngũ NG, khắc phục được tình trạng chắp vá, thiếu đồng bộ, không nhất quán về chế độ chính sách như đã trình bày ở các phần trên” - ông Thăng kiến nghị./.