Nhiều băn khoăn về tiêu chuẩn mới cho bàn ghế học sinh

• Bàn ghế học sinh phải theo tiêu chuẩn mới
• Khốn khổ mầm non 

Cần thiết áp chuẩn thống nhất

Ngày 16/6/2011, Bộ GD&ĐT, Bộ KH&CN và Bộ Y tế đã có Thông tư liên tịch số 26/2011 Hướng dẫn tiêu chuẩn bàn ghế học sinh trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông (gọi tắt là Thông tư 26). Đây là lần đầu tiên có một quy chuẩn mang tính pháp lý cụ thể về bàn ghế cho học sinh ở các cấp học khác nhau do nhiều cơ quan quản lý nhà nước đồng thực hiện. Tuy nhiên, ngay sau khi thông tư có hiệu lực (từ 01/8/2011), dư luận đã có nhiều băn khoăn trong việc thực hiện các tiêu chuẩn mới này.

Loại bàn liền ghế như thế này sẽ phải loại bỏ khi áp theo tiêu chuẩn mới

Thông tư 26 nêu rõ về tiêu chuẩn kích thước, vật liệu, kết cấu, kiểu dáng, màu sắc và phương thức bố trí bàn ghế trong phòng học cho từng đối tượng học sinh ở cả 3 cấp: tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông. Cụ thể, bàn và ghế được thiết kế tách rời nhau và không quá hai chỗ ngồi. Các bàn phải bố trí chỗ để đồ dùng học tập phù hợp với cấu trúc thiết kế. Ghế có thể có tựa sau hoặc không có tựa sau phù hợp với lứa tuổi học sinh. Đặc biệt, tính an toàn và thẩm mỹ của bàn ghế học sinh đã được chú ý. Để thuận lợi cho việc nghe giảng, nhìn bảng và phù hợp với chiều cao của học sinh, các cự ly cơ bản để bố trí bàn ghế trong phòng cũng được quy định cụ thể. Thông tư cũng đưa ra các thông số cụ thể về chiều cao học sinh và quy chuẩn cỡ số, chiều cao bàn ghế, cách bố trí bàn ghế trong phòng học,…

Nhìn chung, những tiêu chuẩn mà Thông tư 26 nêu ra hướng đến một chuẩn thống nhất nhằm góp phần bảo vệ sức khoẻ cho học sinh, tăng hiệu quả học tập. Bởi, theo các nhà nghiên cứu, trong các hoạt động giáo dục, tư thế ngồi chiếm phần lớn thời gian học tập, sinh hoạt tại trường. Vì vậy, việc sử dụng bàn ghế cho học sinh nhiều năm qua “không chuẩn” không chỉ ảnh hưởng đến các hình thức hoạt động dạy và học, làm cản trở việc nâng cao chất lượng giáo dục, mà đặc biệt còn dẫn đến các bệnh học đường như: ngực lép, cong vẹo cột sống, gù lưng, cận thị, lâu dài sẽ nảy sinh bệnh đau cột sống, thoái hoá cột sống, cơ thể phát triển không cân đối, sẽ gây ra những khuyết tật về cơ thể không đáng có của các em và những hậu quả xấu về sức lao động sau này.

Không những thế, khi chưa có chuẩn chung mang tính pháp lý cho bàn ghế học sinh, từ trước tới nay các cơ sở sản xuất bàn ghế thường tự chọn tiêu chuẩn ở nguồn nào đó. Và, các trường cũng thường mua bàn ghế kiểu “ưng” giá cả, kiểu dáng chứ chưa thực sự quan tâm nhiều đến chuẩn về thông số kỹ thuật. Lỗi này có thể do bản thân trường cũng không hiểu biết về tiêu chuẩn bàn ghế hoặc không biết theo tiêu chuẩn nào. Do đó, việc áp chuẩn thống nhất cho bàn ghế học sinh là cần thiết.

Nhiều băn khoăn…

Một số tiêu chuẩn nêu trong Thông tư 26 còn khiến nhiều người trong nghề băn khoăn. Chẳng hạn, với tiêu chuẩn “Bàn ghế được bố trí phù hợp với đa số học sinh. Trong một phòng học có thể bố trí đồng thời nhiều cỡ số”, nhiều ý kiến cho rằng bất khả thi.

Thầy Phạm Trung Dũng

Theo thầy Phạm Trung Dũng, Hiệu trưởng Trường THPT Thăng Long Hà Nội: Trong mỗi phòng học chỉ nên có một loại bàn ghế, với kích cỡ trung bình cho mọi học sinh. Nếu nhiều cỡ sẽ gây khó khăn trong việc tổ chức sắp xếp lớp học. Bởi vì trong một năm học, nhà trường thường sắp xếp thay đổi chỗ ngồi cho học sinh để tránh ảnh hưởng đến tư thế, sự điều tiết mắt của các em.

Còn về quy định áp dụng Thông tư có nêu: “Đối với bàn ghế của các trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông đang sử dụng phải có kế hoạch thay thế, sửa chữa, sắp xếp để đáp ứng các tiêu chuẩn quy định tại Thông tư này”, thầy Dũng cũng trăn trở rằng, nếu phải thay thế bàn ghế theo chuẩn mới, nhà trường sẽ phải bàn bạc với giáo viên, phụ huynh học sinh và học sinh để nếu cần người học phải đóng góp kinh phí cùng nhà trường thực hiện. Do thực tế, giá bàn ghế trường đang dùng có mức 650.000 đồng/bộ. Trường đang có 25 phòng học, bình quân khoảng 28 bộ bàn ghế/lớp. Vậy, giả định áp chuẩn mới mà tất cả bàn ghế của trường đang dùng không hợp, phải thay thế thì sẽ tốn rất nhiều tiền, với khả năng của riêng trường không thể làm ngay được, phải mất ít nhất 5 năm.

Là nhà khoa học nhiều năm qua nghiên cứu và thiết kế liên quan đến trường học, Thạc sĩ Lê Trần Long (Viện Nghiên cứu Thiết kế trường học) rất đồng tình với việc cần có chuẩn cho bàn ghế học sinh, nhưng ông cũng băn khoăn: Hiện nay các trường hầu như chỉ có một kích cỡ bàn ghế dành cho các lứa tuổi cùng cấp. Trong khi thực tế, giữa các lứa tuổi có sự thay đổi nhiều về cơ thể, đặc biệt là chiều cao. Việc bố trí nhiều cỡ bàn ghế trong 1 lớp học, về mặt lý thuyết tiêu chuẩn kỹ thuật thì tốt, nhưng bất tiện về thực tiễn bố trí phòng học với đặc thù giảng dạy. Nếu được, chúng ta nên dùng loại bàn ghế có thể điều chỉnh linh hoạt chiều cao so với chiều cao của mỗi học sinh sẽ vừa thuận lợi trong sắp xếp chỗ ngồi cho học sinh vừa tiết kiệm chi phí sửa chữa, thay thế.

Thạc sĩ Lê Trần Long

Ông Long nhấn mạnh: Do điều kiện kinh tế, cơ sở vật chất của các trường khác nhau, đặc biệt là ở vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, miền núi… việc áp dụng thay đổi bàn ghế cho hợp chuẩn cần phải có lộ trình, tuỳ điều kiện địa phương, không thể gấp gáp và không nên cứng nhắc hoá các tiêu chuẩn. Nhưng cần thiết phải bỏ ngay các loại bàn liền ghế. Vì, theo kết quả nghiên cứu của Viện, loại bàn liền ghế phải kê cố định, khoảng cách giữa bàn và ghế cũng cố định, không phù hợp với học sinh có chiều cao khác nhau và không phù hợp với phương pháp giáo dục đổi mới và các tổ chức học theo nhóm. Kiểu bàn ghế này khiến học sinh không thay đổi được khoảng cách khi viết, không thể điều chỉnh được để ngồi cho thuận, không ngồi thẳng lưng được khi viết, dễ gây cong vẹo cột sống.

Một vấn đề nữa có thể phát sinh, nếu khi thay thế bàn ghế theo chuẩn mới, nhà trường cần sự hỗ trợ về kinh phí của phụ huynh học sinh, có thể điều này sẽ gây khó khăn thêm cho gia đình của rất nhiều học sinh vì hiện tại đa số các phụ huynh đang phải “gắng sức” với nhiều khoản đóng góp ở trường. Chị Nguyễn Hải Anh, có con đang học tại Tiểu học Thị trấn Quế (Kim Bảng, Hà Nam) cho rằng: “Nếu có chuẩn bàn ghế để cải thiện sức khoẻ cho con em chúng tôi thì rất mừng. Nhưng, với mức lương công chức bình thường như tôi, nuôi con ăn học cũng mệt lắm, giờ nếu mà phải đóng thêm tiền mua bàn ghế nữa thì gia đình lại phải cắt giảm thêm chi tiêu, khó khăn hơn, huống chi còn ở vùng sâu, vùng xa, vùng nông thôn người ta còn nhiều khó khăn”.  

Trong khi đó, cô Hoàng Thị Liên (Hiệu trưởng Trường Tiểu học La Sơn, Bình Lục, Hà Nam) trăn trở: “Hiện tại bàn ghế của trường chưa hợp chuẩn, nếu phải nâng cấp, sửa chữa bàn ghế đang sử dụng theo tiêu chuẩn mới, đòi hỏi nguồn kinh phí đầu tư rất tốn kém, vượt quá khả năng của trường nên ngoài kinh phí của địa phương, nhà trường phải huy động nguồn đóng góp của phụ huynh”.

Không chỉ có những băn khoăn nêu trên, nhiều người còn đặt ra vấn đề, khi thực hiện việc thay đổi bàn ghế cho hợp chuẩn, nếu cơ chế giám sát không nghiêm ngặt, rất có thể sẽ xảy ra tình trạng có trường lạm dụng Thông tư 26 để tăng thu, tăng gánh nặng cho phụ huynh học sinh.

Bà Nguyễn Thị Nghĩa - Thứ trưởng Bộ GD&ĐT cho rằng: “Khi tiêu chuẩn mới về bàn ghế học sinh do Bộ đưa ra, các địa phương phải chủ động thực hiện trang bị cho hợp chuẩn, Bộ không trang bị bàn ghế cho các trường. Bộ sẽ giám sát việc thực hiện”./.