Vòng “giảm tải” mới ở phổ thông

•  Kỷ cương thi cử trong ngành Giáo dục được nâng lên rõ rệt
• Hơn 89 triệu bản sách giáo khoa cho năm học mới

Năm học 2011-2012 sẽ tiến hành vòng “giảm tải mới” ở phổ thông- đó là tuyên bố của người đứng đầu ngành giáo dục- Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận tại Hội nghị tổng kết năm học 2010-2011, triển khai nhiệm vụ năm học 2011-2012 vừa được tổ chức tại tỉnh Đồng Tháp.

Phóng viên VOV phỏng vấn Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển. 

PV: Xin thứ trưởng cho biết xuất phát từ cơ sở nào Bộ GD&ĐT đưa ra chủ trương tiến hành vòng giảm tải mới ở phổ thông trong năm học 2011-2012?

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển

TT Nguyễn Vinh Hiển:  Nói chính xác hơn là tiếp tục thực hiện việc điều chỉnh nội dung dạy học cho phù hợp hơn với mục tiêu dạy học. Chúng ta biết rằng, chương trình giáo dục (GD) phổ thông mới được triển khai từ năm 2002 và đã qua 2 lần đánh giá, trong đó lần đánh giá gần đây nhất là năm 2008 khi thay sách giáo khoa (SGK) đến lớp 11. Lúc bấy giờ giáo viên, học sinh cũng chưa hẳn quen với chương trình và SGK mới, và lớp 12 chưa sử dụng SGK mới.

Do vậy, qua tập hợp các ý kiến đánh giá, nhận xét, đến bây giờ chúng ta tiếp tục có chủ trương điều chỉnh nội dung dạy học một lần nữa cho phù hợp hơn với mục tiêu dạy học. Tất nhiên, điều chỉnh là bỏ bớt những gì không hợp lý, cho nên dùng từ “giảm tải”, chứ thực chất không thay đổi mục tiêu dạy học.

PV: Lần giảm tải mới này có gì khác so với các lần trước, thưa Thứ trưởng?

TT Nguyễn Vinh Hiển: Lần trước, Bộ có đánh giá, nêu ra những ưu điểm, nhược điểm và định hướng cho giáo viên biết cách xử lý nội dung chương trình, SGK, trong đó còn biên soạn tài liệu hướng dẫn dạy học theo chuẩn kiến thức kỹ năng, nêu lên mức độ tối thiểu cần đạt đối với mọi đối tượng học sinh, nghĩa là đối với những học sinh yếu nhất cũng phải đạt được mức độ tối thiểu, đồng thời biết cách khai thác dạy học theo cá thể, để những học sinh có khả năng học tốt hơn, thì đạt được những mức độ cao hơn. Nhưng đó là hướng dẫn bồi dưỡng GV về năng lực chung.

Còn lần này, dựa  vào SGK hiện hành (tất nhiên đã điều chỉnh qua những lần trước rồi), trên quan điểm lấy mức độ tối thiểu để hướng dẫn giáo viên một cách cụ thể, nội dung nào sẽ không dạy, nội dung nào giảm bớt và nội dung nào phải điều chỉnh cho phù hợp mục tiêu. Ví dụ SGK viết yêu cầu cao hơn chương trình, nội dung dạy học không cao, nhưng ra câu hỏi bài tập lại cao quá, làm cho giáo viên phải khai thác sâu vào nội dung dạy học, học sinh vất vả hơn là không hợp lý. Hay chương trình xây dựng theo kiểu đồng tâm, lớp dưới đã học vấn đề đó, lên lớp trên cũng học vấn đề đó, nhưng đáng ra lớp dưới học nhẹ nhàng, để lớp trên học sâu hơn, và lớp trên nữa nếu gặp lại thì sâu hơn nữa, nhưng do những người làm sách đã không xử lý tốt các mối quan hệ đó, nên bây giờ phải xử lý vào những nội dung đó cho tốt hơn. Hoặc một số nội dung dạy học không phù hợp với từng địa phương, giữa đồng bằng với miền núi, giữa miền Nam, miền Bắc… không hợp lý, thì bây giờ phải xử lý.

Nói tóm lại, có nhiều điều bất cập trong nội dung dạy học, mà cụ thể là nội dung SGK  những năm qua đã có những điều chỉnh, có những hướng dẫn giáo viên, thì lần này tiếp tục điều chỉnh. Chỉ khác là lần này hướng dẫn cụ thể hơn, chỉ rõ trong SGK hiện tại có điều gì bất hợp lý thì xử lý, giáo viên chỉ cần có tài liệu hướng dẫn, có SGK trong tay là có thể dạy được ngay mà không cần phải tập huấn, bồi dưỡng giáo viên.

TT Nguyễn Vinh Hiển: "Nguyên tắc bảo đảm dạy học phù hợp với cái chung tương đối"

PV: Làm như vậy, liệu có phải chúng ta đã hạ thấp yêu cầu nội dung dạy học không, thưa Thứ trưởng?

TT Nguyễn Vinh Hiển: Chúng ta không hạ thấp yêu cầu, mục tiêu giáo dục. Qua nhiều lần đánh giá, so sánh nội dung dạy học và mục tiêu chương trình của chúng ta với thế  giới và các nước xung quanh thì cơ bản là phù hợp, là tương đương với các nước, cho nên không có chuyện hạ thấp yêu cầu chung.

Nhưng chúng ta phải xử lý chỗ này chỗ kia là bởi SGK có những lỗi như đã nói, gây khó khăn cho việc thực hiện. Bây giờ rà soát để bỏ những khó khăn đó để giáo viên, học sinh dễ dàng thực hiện được các mục tiêu dạy học, chứ không giảm nội dung đi. Nguyên tắc là vẫn phải đảm bảo dạy học phù hợp với cái chung tương đối, trước hết là với các nước trong khu vực, rồi đến các nước trên thế giới, có như vậy học sinh của mình mới có khả năng hội nhập quốc tế và đảm bảo yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho hiện tại và cho tương lai.

PV: Bao giờ thì công việc điều chỉnh nội dung dạy học bắt đầu và ai, đơn vị nào sẽ chịu trách nhiệm chính khi năm học mới đã cận kề?

TT Nguyễn Vinh Hiển: Hiện nay Bộ GD&ĐT đã hình thành ra các tổ, gọi là tổ công tác để làm việc cụ thể hướng dẫn điều chỉnh nội dung dạy học. Tổ này có nhiệm vụ rà soát lại toàn bộ các đóng góp ý kiến của các GV, các Sở GD, phòng GD và dư luận xã hội đã tích cóp được từ nhiều năm nay, để rà soát lại chương trình, SGK để chỉ rõ những nội dung nào là phải điều chỉnh. Mỗi một bộ môn có một tổ, gồm có các chuyên viên chỉ đạo của Bộ, các nhà khoa học, tác giả viết chương trình, SGK, cán bộ chuyên môn ở cấp Sở, cấp Phòng và có cả đội ngũ GV giỏi ở các vùng miền cùng tham gia.

Hiện nay đã xong bản thảo, sắp tới sẽ hoàn thiện lại và xin thêm ý kiến góp ý nữa, sau đó sẽ gửi đến GV trước khi vào năm học mới. Việc này không có gì khó khăn, nó cũng đơn giản thôi, không cần bồi dưỡng. Nếu không hiểu thì các GV có thể hỏi nhau được, cần thiết thì hỏi lên trường, trường không rõ hỏi phòng, phòng hỏi Sở, Sở hỏi Bộ. Cấp nào giải quyết được thì giải quyết ngay, chỉ cần giải đáp thôi, khong cần bồi dưỡng.

PV: Có nhiều người lo ngại rằng, chương trình, SGK có tính hệ thống, tính lôgic,  nếu cứ áp dụng mãi “giải pháp tình thế” cắt giảm, điều chỉnh thì sẽ ảnh hưởng tính chỉnh thể, tính khoa học của SGK. Thứ trưởng suy nghĩ thế nào về điều này?

TT Nguyễn Vinh Hiển: Như đã trao đổi, chúng ta không thay đổi mục tiêu dạy học, chỉ bớt đi những nội dung lặp đi lặp lại giữa các môn và trong mỗi môn học từ lớp dưới lên lớp trên, sửa những kiến thức sai hoặc kiến thức không còn phù hợp ở địa phương, vùng miền thì sửa đi cho phù hợp.

Nguyên tắc khi điều chỉnh nội dung dạy học phải đảm bảo tính chỉnh thể của SGK, mạch kiến thức liên tục, không gây gián đoạn trong nội dụng dạy học. Hết tiểu học phải đáp ứng được mục tiêu của tiểu học, hết THCS, hết THPT phải đáp ứng được mục tiêu dạy học của từng cấp học đó. Cho nên không sợ ảnh hưởng đến tính chỉnh thể của SGK.

PV: Thứ trưởng có tin là lần điều chỉnh nội dung SGK này sẽ thu được kết quả không, khi mà đội ngũ có kinh nghiệm làm SGK đang bị cuốn vào công việc lớn của ngành là chuẩn bị cho việc xây dựng chương trình và SGK mới sau năm 2015?

TT Nguyễn Vinh Hiển: Lần điều chỉnh nội dung dạy học này, trước hết là xử lý với SGK hiện tại, nhưng cũng có ý là hướng tới chương trình, SGK mới sẽ áp dụng sau năm 2015. Một trong những định hướng quan trọng là, chuyển việc dạy học chú trọng nhiều vào việc học sinh hiểu được gì, nắm được gì về kiến thức hiện nay, sang việc dạy cho học sinh nắm được kiến thức, biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Hình thành tư duy mới trong người dạy và người học là học bao nhiêu kiến thức không quan trọng bằng việc học sinh sẽ làm được gì sau khi học kiến thức đó.

Chính hướng điều chỉnh lần này bớt đi những nội dung không phù hợp, để dành thời gian còn lại cho việc “giãn” nội dung khó, tổ chức thêm các hoạt động ngoại khoá, đặc biệt là rèn luyện năng lực tự học, năng lực tư duy của học sinh. Vì vậy, việc điều chỉnh nội dung dạy học lần này có thêm một mục tiêu  hướng tới một chương trình mới như thế.

**Xin cảm ơn Thứ trưởng!/.