Hát xoan Việt Nam có triển vọng được công nhận di sản
Bà Cécile Duvelle, Vụ trưởng Vụ Di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO trả lời phỏng vấn phóng viên VOV và cho rằng, ít có hồ sơ nào có được sự nhất trí cao của Cơ quan tư vấn khoa học như thế.
Bà Cécile Duvelle cũng cho rằng, Việt Nam có nhiều chuyên gia giỏi, có nhiều nhà lãnh đạo hiểu biết phụ trách công tác bảo tồn di sản phi vật thể cho phép những biện pháp tốt được áp dụng hiệu quả.
Hát xoan nhiều khả năng sẽ được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể
PV: Thưa bà, Kỳ họp sắp tới của Ủy ban Di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO từ 22 - 29/11 tại Bali (Indonesia) sẽ xem xét thông qua danh sách các di sản phi vật thể cần bảo tồn khẩn cấp, trong đó có Hát xoan của Việt Nam. Bà đánh giá như thế nào về hồ sơ Hát xoan của Việt Nam và triển vọng được công nhận tại kỳ họp sắp tới?
Bà Cécile Duvelle: Phải khẳng định rằng hồ sơ của các bạn được chuẩn bị rất tốt. Cơ quan tư vấn khoa học cảm thấy rất thuyết phục với hồ sơ và không gặp bất kỳ khó khăn nào khi đi đến kết luận rằng sẽ khuyến nghị lên Ủy ban thông qua trong Kỳ họp sắp tới. Ít có hồ sơ nào có được sự nhất trí cao của Cơ quan tư vấn khoa học như thế và triển vọng Hát xoan được công nhận là rất lớn.
Ủy ban Di sản phi vật thể của UNESCO luôn ưu tiên cho các di sản cần bảo tồn khẩn cấp bởi mong muốn gìn giữ và bảo tồn những di sản đang bị đe dọa. Việc bảo tồn này giúp các cộng đồng thiểu số có thể giữ được những phong tục cổ truyền của họ, bản sắc của họ. Ủy ban sẽ chú ý đặc biệt đến các hồ sơ được Cơ quan tư vấn khoa học khuyến nghị. Lần này, 5 trong số 23 hồ sơ được khuyến nghị có Hát xoan của Việt Nam. Tôi tin rằng các bạn sẽ hài lòng với kết quả cuối cùng.
PV: Xin bà cho biết các tiêu chí cụ thể một hồ sơ phải đáp ứng để được đề cử là Di sản văn hóa phi vật thể của thế giới cần được bảo tồn khẩn cấp?
Bà Cécile Duvelle: Có 5 tiêu chuẩn mà các hồ sơ muốn được đề cử phải đáp ứng đủ cả 5 tiêu chuẩn đó. Đầu tiên, hồ sơ phải có các điểm cần thiết để được coi là một di sản văn hóa phi vật thể như định nghĩa và quy định trong Công ước di sản phi vật thể thế giới. Thứ hai là di sản cần bảo vệ và bảo tồn khẩn cấp vì đang bị đe dọa, dù cộng đồng, chính quyền và người dân địa phương đã có nhiều nỗ lực bảo vệ.
Bà Cécile Duvelle
Về điều này, Việt Nam đã chứng minh rất tốt rằng, việc truyền lại phong tục Hát xoan từ thế hệ này sang thế hệ khác đã được thiết lập từ lâu đời, nhưng ngày càng khó khăn do những người biết về Hát xoan đều đã già, còn giới trẻ ngày càng đi xa khỏi các ngôi làng để lên thành phố, hoặc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã làm thay đổi cuộc sống của giới trẻ nên có ít người tiếp nối loại hình văn hóa quý giá này.
Tiêu chí thứ 3 là các biện pháp bảo vệ phải được nêu ra để cho phép cộng đồng gìn giữ và tiếp tục phát huy di sản văn hóa phi vật thể đó. Trong hồ sơ, Việt Nam cũng đã nêu rất tốt các biện pháp cụ thể để bảo tồn, khôi phục Hát xoan, trong đó Chính phủ đóng vai trò quan trọng trong chỉ đạo, điều hành công tác bảo tồn.
Tiêu chí thứ 4 là phải có sự nhất trí và cam kết của cộng đồng dân cư địa phương trong việc xin công nhận và bảo tồn di sản. Về vấn đề này, hồ sơ của Việt Nam đã chứng minh được sự ủng hộ và hào hứng của cộng đồng địa phương trong việc bảo vệ Hát xoan và đề nghị công nhận Hát xoan là di sản phi vật thể của thế giới.
Cuối cùng là di sản phải được thống kê, lưu giữ trong các hệ thống bảo tồn quốc gia. Tại Việt Nam, Hát xoan có mặt trong các danh sách nghiên cứu và bảo tồn của Nhạc viện, Viện nghiên cứu Văn hóa và Nghệ thuật thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; trong các hệ thống nghiên cứu và bảo tồn của tỉnh Phú Thọ từ nhiều năm qua.
Hội tụ đủ 5 tiêu chí cần thiết trên, lại có sức thuyết phục lớn đối với Cơ quan tư vấn khoa học, hồ sơ Hát xoan có nhiều triển vọng thành công.
PV: Là người phụ trách việc công nhận và hỗ trợ bảo tồn các di sản phi vật thể trên thế giới, bà nhận xét như thế nào về công tác bảo tồn các di sản văn hóa phi vật thể tại Việt Nam?
Bà Cécile Duvelle: Việt Nam là một đất nước rất năng động, dù các phương tiện còn khiêm tốn, nhưng các bạn đã hiểu rõ những vấn đề của công tác bảo tồn và đã có những biện pháp có trách nhiệm và thông minh. Việt Nam có nhiều chuyên gia giỏi, có nhiều nhà lãnh đạo hiểu biết phụ trách công tác bảo tồn di sản phi vật thể cho phép những biện pháp tốt được áp dụng hiệu quả.
Tôi rất mong Việt Nam tiếp tục đạt nhiều bước tiến trong vấn đề bảo tồn các di sản phi vật thể quý giá của đất nước các bạn.
Xin cảm ơn bà!./.