Khám sức khỏe định kỳ - “chìa khóa” phát hiện sớm bệnh lao
VOV.VN - Việt Nam đang đẩy mạnh phát hiện sớm bệnh lao thông qua khám sức khỏe định kỳ cho người dân, với các biện pháp sàng lọc như chụp X-quang phổi và xét nghiệm chẩn đoán hiện đại, nhằm giảm lây nhiễm và nâng cao hiệu quả điều trị trong cộng đồng.
Kế thừa thông điệp hành động toàn cầu trong những năm gần đây, chủ đề Ngày Thế giới phòng, chống lao năm 2026 nhấn mạnh các yếu tố then chốt thúc đẩy tiến bộ trong cuộc chiến chống bệnh lao, đặc biệt là vai trò lãnh đạo của các quốc gia và sức mạnh của cộng đồng. Thông điệp khẳng định các quốc gia không chỉ tham gia mà còn giữ vai trò dẫn dắt trong nỗ lực chấm dứt bệnh lao, đồng thời tôn vinh đóng góp của cộng đồng, người bệnh và người sống sót sau lao, nhân viên y tế, các nhà khoa học, nhà hoạch định chính sách, tổ chức xã hội và các đối tác.
Thông điệp truyền thông toàn cầu năm 2026 được đưa ra là: “YES! WE CAN END TB! LEAD BY COUNTRIES! POWERED BY PEOPLE!” (“Đúng! Chúng ta có thể chấm dứt bệnh lao! Quốc gia dẫn dắt - Người dân đồng hành!”).
Tại Việt Nam, tinh thần của thông điệp này gắn với định hướng lớn trong Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá nhằm tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Nghị quyết nhấn mạnh chuyển trọng tâm của ngành y tế từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”, lấy y tế cơ sở làm nền tảng.
Theo định hướng này, từ năm 2026 người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm, đồng thời được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời. Đây được xem là cơ hội quan trọng để phát hiện sớm nhiều bệnh, trong đó có bệnh lao.
Trên cơ sở chủ đề toàn cầu, Việt Nam lựa chọn chủ đề Ngày Thế giới phòng, chống lao năm 2026 là: “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân”. Chủ đề thể hiện quyết tâm tăng cường phát hiện sớm bệnh lao thông qua hệ thống khám sức khỏe định kỳ, góp phần giảm lây nhiễm trong cộng đồng và nâng cao hiệu quả điều trị.
Theo kế hoạch triển khai, người lao động tại các cơ quan, doanh nghiệp sẽ được khám sức khỏe định kỳ hàng năm theo quy định. Đối với người dân không thuộc nhóm này, chương trình khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần sẽ được tổ chức. Trong quá trình khám, người dân được chụp X-quang phổi - biện pháp quan trọng bởi gần 40% bệnh nhân lao không có triệu chứng lâm sàng. Các trường hợp có hình ảnh nghi lao trên phim X-quang sẽ được chỉ định xét nghiệm GeneXpert để chẩn đoán.
Hiện nay, hệ thống y tế đã được trang bị tương đối đầy đủ để triển khai hoạt động này. Các cơ sở khám chữa bệnh đều có hệ thống X-quang thường và kỹ thuật số. Chương trình Chống lao Quốc gia đã trang bị 45 xe chụp X-quang kỹ thuật số lưu động và khoảng 250 máy X-quang, trong đó có 84 máy di động kỹ thuật số tại nhiều tỉnh, thành phố. Đối với xét nghiệm GeneXpert, cả nước đã có khoảng 500 máy tại 34 tỉnh, thành phố, phục vụ chẩn đoán nhanh bệnh lao. Người bệnh sau khi được phát hiện sẽ được thu nhận, quản lý và điều trị trong hệ thống Chương trình Chống lao Quốc gia.
Trước đó, năm 2025, Việt Nam phát hiện hơn 119.000 bệnh nhân lao, tương đương khoảng 63% số ca mắc mới ước tính trong cộng đồng. Theo Tổ chức Y tế thế giới, khi phát hiện ít nhất 70% số bệnh nhân và điều trị khỏi tối thiểu 85% số ca phát hiện, dịch tễ lao mới có thể giảm từ 5-10% mỗi năm.
Khu vực phía Nam hiện là nơi ghi nhận số ca bệnh lao cao nhất cả nước, chiếm khoảng 60% tổng số ca được phát hiện, do đó cần tiếp tục tăng cường nguồn lực cho công tác phòng, chống lao tại khu vực này.
Mặc dù đạt được nhiều kết quả, gánh nặng bệnh lao tại Việt Nam vẫn còn lớn. Việt Nam hiện đứng thứ 12 trong số 30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao nhất thế giới và xếp thứ 10 trong 30 nước có gánh nặng lao kháng thuốc cao nhất.
Việc triển khai khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí từ năm 2026 được kỳ vọng sẽ giúp phát hiện sớm bệnh lao và nhiều bệnh lý khác, góp phần giảm gánh nặng chi phí y tế cho người dân, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống lao trong cộng đồng.
Tăng cường các hoạt động phòng chống lao trong cộng đồng
VOV.VN - Mỗi năm, nước ta có khoảng 172.000 bệnh nhân lao, nếu không được chữa trị, số người bị lây nhiễm sẽ tăng gấp nhiều lần. Vậy Chương trình chống lao Quốc gia triển khai các giải pháp gì nhằm tăng tối đa số bệnh nhân được phát hiện, chẩn đoán, điều trị để cắt đứt nguồn lây trong cộng đồng?
