Khó trăm đường

Cận thị, cong vẹo cột sống tăng nhanh…

TS. Nguyễn Chí Dũng, Trưởng phòng Chỉ đạo tuyến, BV Mắt T.Ư cho biết: “Tật cận thị đang có xu hướng tăng nhanh trong học sinh (HS) và ngày càng tăng đến mức báo động”. Điều tra năm 2002 của Viện Y học lao động và vệ sinh môi trường (Bộ Y tế) trên 5.536 HS tiểu học và THCS tại 4 trường nội, ngoại thành của Hải Phòng, Thái Nguyên, Lai Châu và TP. Hồ Chí Minh cho thấy, tỷ lệ cận thị ở HS tiểu học là khoảng 5% và 14% ở THCS.

Tư thế ngồi học là yếu tố quan trọng

Năm 2008, một nghiên cứu về tật khúc xạ ở 3 tỉnh là Hà Tĩnh, Hải Phòng, Đà Nẵng với tổng số 2.280 HS cho thấy, tỷ lệ mắc tật khúc xạ ở HS phổ thông là 26,4%. Xếp theo địa bàn, có tới 26% HS thành thị mắc tật khúc xạ trong khi đó chỉ có 14% HS sống ở nông thôn mắc tật trên. “Các yếu tố góp phần làm gia tăng tỷ lệ tật cận thị của HS trong trường học là nhu cầu sử dụng thị lực nhìn gần (trong học tập và cuộc sống) hiện đại ngày càng tăng cao. Cường độ học quá nhiều, kích thước bàn ghế chưa phù hợp tiêu chuẩn, tư thế ngồi học không đúng, thiếu ánh sáng, sử dụng máy vi tính hoặc xem ti vi quá nhiều…” - ông Dũng lý giải.

Bệnh cong vẹo cột sống (CVCS) cũng đang có xu hướng gia tăng trong HS. Tỷ lệ mắc chung ở Hà Nội năm 2004-2005 là 18,9%, trong đó nam chiếm 19,6%, nữ chiếm 18,3%. Phân theo cấp học: tiểu học: 17,2%, THCS: 22,2% và THPT: 18,8%. Bên cạnh đó, theo điều tra tại 14 tỉnh đại diện cho 7 vùng trong cả nước năm 2001 của Viện Răng Hàm Mặt, 84,9% trẻ 6-8 tuổi bị sâu răng, 71,7% trẻ bị bệnh quanh răng.

Theo điều tra của Viện Y học lao động và vệ sinh môi trường tại Hải Phòng, Thái Nguyên và TP. Hồ Chí Minh, có 25-75% cơ sở không đạt yêu cầu về vị trí xây dựng trường lớp, diện tích trường, diện tích cây xanh. 70% số phòng học có diện tích cửa sổ/diện tích lớp không đạt yêu cầu về chiếu sáng; 100% lớp học có bảng không đạt yêu cầu về kích thước; 92% số HS phải ngồi học ở những bộ bàn ghế không phù hợp về kích thước…

Có chỉ tiêu, vẫn khó tuyển

Cả nước có trên 36.000 trường học các cấp với gần 25 triệu HSSV, chiếm khoảng 26% dân số cả nước. Tuy nhiên, hiện nay mạng lưới cán bộ làm công tác y tế trường học còn thiếu về số lượng và chưa đảm bảo chất lượng. Theo báo cáo của các trung tâm y tế dự phòng tỉnh, thành, cả nước mới có 5.616 trường học có bố trí cán bộ làm công tác y tế tại trường. Nếu tính theo bậc học thì bậc THPT có 37,1%, THCS có 24,2% trường có cán bộ làm công tác y tế trường học. Một số địa phương khác đã khắc phục tình trạng thiếu cán bộ y tế trong trường học bằng cách cử cán bộ y tế của trạm y tế xã, phường kiêm nhiệm thêm công tác chăm sóc sức khỏe HS tại trường học.

BS. Nguyễn Lân Dũng, Phụ trách y tế trường học (Sở GD-ĐT TP. Hồ Chí Minh) cho biết: “Mặc dù có điều kiện kinh tế - xã hội phát triển, nhưng tính đến thời điểm này, TP. Hồ Chí Minh cũng mới chỉ có chừng 40% các trường có cán bộ y tế đảm bảo trình độ chuyên môn. Phần lớn các cán bộ y tế trường học có trình độ sơ cấp nên thời gian vừa qua, một mặt phải tìm nguồn để tuyển; mặt khác Sở GD-ĐT phối hợp với trường ĐH Y Phạm Ngọc Thạch đào tạo cán bộ. Hy vọng 3-4 năm nữa, TP. Hồ Chí Minh sẽ phủ kín cán bộ y tế tại các trường học”. BS. Đặng Ngọc Thanh Thảo, quyền Giám đốc Trung tâm y tế trường học (Sở GD-ĐT Thừa Thiên - Huế) băn khoăn: “Mặc dù chỉ tiêu biên chế có nhưng đến nay Thừa Thiên - Huế mới có 134/570 cán bộ y tế trường học”.

TS. Trần Đắc Phu, Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng và môi trường (Bộ Y tế) cho biết: “Sau khi có Chỉ thị 23 của Thủ tướng, số lượng cán bộ y tế trong trường học tăng lên đáng kể, từ 6.620 năm 2005 lên 15.583 năm 2008. Có 1.377 người thuộc diện biên chế (chiếm 8,8%) nhưng có tới 11.224 người kiêm nhiệm. Điều này cho thấy dù đã có chỉ tiêu nhưng việc tuyển người làm công tác y tế trường học không dễ”. Lương thấp nhưng nhiều trường ở TP. Hồ Chí Minh chỉ ký hợp đồng 9 tháng với cán bộ y tế nên càng không thu hút được người về làm công tác y tế trường học. Cùng với việc thiếu nhân lực thì các dịch vụ y tế trường học triển khai không có chất lượng và không thường xuyên./.