Khoảnh khắc từ con mắt thứ ba

Khi hoàng hôn tắt

Tốt nghiệp K48, Khoa Báo chí, trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, bốn nhà báo trẻ Trần Quốc Hoàn, Nguyễn Huy Việt, Hoàng Văn Lý, Phan Ngọc Cung đang bước những chặng đường đầu trên con đường làm báo. Đối với những người bình thường, có lẽ sẽ không có gì để nói. Những khó khăn, vất vả của nghề văn, nghiệp báo trong những chặng đường đầu, là điều nhà báo trẻ nào cũng đã từng thấm thía. Nhưng, họ lại là những nhà báo đặc biệt. Những người viết và cảm nhận cuộc sống bằng một thứ ánh sáng của riêng mình - ánh sáng của tình yêu, niềm đam mê và khát vọng sống mãnh liệt.

Sinh ra ở một làng quê nghèo ở Hoài Đức, Hà Nội, tuổi thơ của Nguyễn Huy Việt trôi đi bình lặng, êm đềm như dòng sông Nhuệ thơ mộng quê anh. Đó là những tháng ngày hồn nhiên chạy theo lũ trẻ chăn trâu chơi trò đuổi bắt. Những buổi chiều xế bóng, nhìn từ bờ đê, thấy dáng mẹ nhọc nhằn nghiêng nghiêng đôi vai gầy gánh lúa… Và có lẽ sẽ mãi êm đềm như thế nếu không có ngày định mệnh năm ấy. Một buổi chiều hè dạo chơi bên bờ sông, thấy chiếc kíp mìn đánh cá đã mòn gỉ nằm chỏng chơ trên cát, cậu bé Việt, khi ấy mới 9 tuổi, tò mò nhặt lên xem. Và một tiếng nổ lớn vang lên. Tiếng nổ định mệnh ấy đã vĩnh viễn cướp đi ánh sáng cuộc đời Việt. Từ đó, không khí gia đình trở nên nặng nề. Người mẹ nghèo vẫn hằng đêm lặng lẽ khóc đến cạn nước mắt. Người cha thì ngày càng trầm ngâm, ít nói. Một bóng đêm bao phủ lên cuộc đời Việt. Và cùng với nó là một nỗi sợ mênh mông, bất tận về một tương lai mịt mờ phía trước…

Cũng giống như Việt, Trần Quốc Hoàn (Vũ Quang, Hà Tĩnh) và Phan Ngọc Cung (Ba Đình, Hà Nội) đã mất đi nguồn sáng của mình sau những tai nạn và biến chứng của sức khỏe khi còn nhỏ tuổi. Tuy nhiên, không may mắn như những người bạn của mình, ngay từ khi sinh ra, Hoàng Văn Lý (Phúc Thọ, Hà Nội) đã không bao giờ được nhìn thấy ánh sáng mặt trời. Trong gia đình, người cha và em trai Lý cũng bị khiếm thị. Bóng tối mênh mông bao trùm lên gia đình bất hạnh…

Cuộc sống của những người khiếm thị là bóng đêm dằng dặc. Không ánh sáng. Không màu sắc. Mênh mông, vô định. Nhưng bóng đêm không thể khiến họ gục ngã. Bằng tình yêu và khát vọng sống mãnh liệt, họ vẫn hướng về phía ánh sáng, nâng niu, trân trọng từng khoảnh khắc, hơi thở của cuộc sống. Họ đã đến với cuộc sống theo những cách thật đặc biệt, cách mà những người bình thường có lẽ sẽ không hình dung nổi, đó là viết báo. Và từ bóng đêm mịt mùng, nơi chân trời, bình minh đã hé lộ.

Bình minh lên

Những tưởng cuộc đời họ sẽ trôi đi trong vô vọng và ước mơ học đại học đối với những người khiếm thị là quá xa vời. Nhưng, năm 1996, cánh cửa bước vào giảng đường đại học đã rộng mở đối với những chàng trai khiếm thị khi trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, một trong số rất ít những trường đại học lúc bấy giờ, đón nhận hồ sơ của những người khiếm thị. Và cả bốn chàng trai đã thi đỗ vào khoa báo chí. Số phận đã cướp đi ánh sáng cuộc đời họ, nhưng dường như cũng chính số phận lại đưa họ đến với nghề báo như một duyên nghiệp. Tuy nhiên, để hoàn thành tấm bằng đại học, những sinh viên khiếm thị này đã phải trải qua rất nhiều khó khăn. Ngay từ việc tưởng chừng đơn giản như đến trường. Từ nhà đến giảng đường, không có ai đưa đón, Việt phải đi tới hai chặng xe buýt. Phương tiện hỗ trợ duy nhất của anh chính là chiếc gậy… Đầu gối chưa kịp lành thì đã lại bầm tím. Những hôm trời mưa, mọi người trú trong mái che, chỉ mình Việt với chiếc gậy dò dẫm dưới những giọt mưa lạnh buốt…

Không có giáo trình, họ đành phải tập trung nghe và ghi lại để về nhà có tài liệu học. Những môn học phải sử dụng đến máy chiếu, họ không thể nhìn màn hình để theo dõi bài giảng mà chỉ biết nghe tiếng bấm chuột lách tách mà tưởng tượng. Cứ thế, sau 4 năm, họ đã có được tấm bằng đại học. Nhưng khi ấy, ngay cả những bạn học cùng lớp cũng không thể tin, họ sẽ thành công trên con đường làm báo.

Nhưng thực tế đã chứng minh điều ngược lại. Bằng tình yêu và niềm đam mê nghề báo, bốn chàng trai khiếm thị này đã dấn thân và gặt hái được nhiều thành công trên con đường đã chọn.

Từ bài báo đầu tay “Cây độc huyền cầm tâm sự” đăng trên tạp chí Hướng Nghiệp, đến nay, Hoàn đã là phóng viên kiêm biên tập viên cho công ty quản trị mạng Vietphone. Với Lý, ngay từ những ngày còn học ở trường Nguyễn Đình Chiểu, anh đã có nhiều thơ và truyện ngắn đăng trên các tờ báo Nhi Đồng, Thiếu Niên và là thành viên trong ban biên tập Nguyệt san Hoa Nắng của trường. Giờ đây, anh là cộng tác viên cho Hệ Phát thanh Đối ngoại, Đài Tiếng nói Việt Nam và còn cộng tác với nhiều tờ báo khác. Sau những chuyến đi công tác dài ngày, anh lại trở về với tổ ấm gia đình cùng vợ là Phạm Ngọc Dung, cũng là một người khiếm thị và cô con gái xinh xắn Hoàng Thùy Dương. Mới 2 tuổi nhưng Dương đã biết sắp đũa và gắp thức ăn cho bố mẹ trong bữa ăn. Với vợ chồng anh, cô con gái bé bỏng chính là động lực và tình yêu thương để họ vượt qua tất cả. Và nếu có một điều ước, họ chỉ mong được một lần nhìn thấy gương mặt đứa con yêu thương của mình.

Đặc biệt hơn và có một lối đi riêng, tưởng chừng như không thể thực hiện được, Phan Ngọc Cung lại có niềm đam mê chụp những tấm ảnh báo chí cho những bài viết của mình, bởi anh tin rằng, ánh sáng không phải là điều không thể nắm bắt. Anh cảm nhận nó thông qua con mắt thứ ba của mình. Và sự thành công cuộc trưng bày “Những khoảnh khắc từ con mắt thứ ba” của nhà báo Phan Ngọc Cung ở quán cà phê Chuồn Chuồn năm 2007 đã chứng minh điều đó. Ngoài ra, anh còn cộng tác cho nhiều báo như Thanh Niên, Tuổi Trẻ thành phố Hồ Chí Minh và chương trình Đối thoại trẻ trên VTV6. ở anh, người ta có thể cảm nhận được một tình yêu cuộc sống và sự lạc quan, tưởng như chưa bao giờ anh là người khiếm thị, bởi những câu chuyện vui và những nụ cười luôn thường trực trên môi. Chính nó đã truyền vào trong tác phẩm của nhà báo Phan Ngọc Cung những nét tươi vui và hình ảnh một cuộc sống được nhìn từ con mắt của một người đầy ánh sáng.

“Với tôi, ánh sáng không bao giờ tắt” là tác phẩm đầu tay chất chứa nhiều tâm sự của nhà báo Nguyễn Huy Việt đăng trên báo An ninh Thế giới. Đó là những phút trải lòng của một người khiếm thị, nhưng cũng là những tâm sự nghề nghiệp của một nhà báo về những chặng đường đã qua của mình… Giờ đây, ngoài công việc ở Trung tâm xoa bóp, bấm huyệt thuộc Câu lạc bộ Người mù Hoàn Kiếm, Việt cũng đang cộng tác với một số tờ báo.

Vượt lên trên bóng đêm của cuộc đời, những con người này đã mang trong mình sứ mệnh thiêng liêng của những người cầm bút. Và chính họ - những nhà báo khiếm thị - vẫn đang hằng ngày, hằng giờ, âm thầm đem ánh sáng đến với cuộc sống qua từng trang viết, từng khoảnh khắc được cảm nhận từ một con mắt đặc biệt - con mắt của tình yêu và khát vọng ánh sáng./.