Loạn khai thác vàng trái phép ở Đắc Glei

• Tái diễn khai thác vàng trái phép ở Xuân Chinh
• Quảng Ngãi tái diễn nạn khai thác vàng trái phép
•  Truy quét “vàng tặc” trên sông Năng, Bắc Kạn

Nạn khai thác vàng sa khoáng trái phép đã tồn tại, kéo dài, hiện lại đang bùng phát dữ dội trên địa bàn huyện Đắc Glei, tỉnh Kon Tum bất chấp những nỗ lực ngăn chặn của chính quyền địa phương. Không chỉ “ăn không” nguồn tài nguyên quý của quốc gia, hủy hoại môi trường, “vàng tặc” đang gây ra ảnh hưởng xấu đối với trật tự xã hội…

“Nhộn nhịp” đào vàng

Bất chấp luật pháp, trên suối Đắc Blô, đoạn chảy qua hai làng Đắc Đoát và Pen Sal Pen thuộc xã Đắc Pét, hàng chục máy móc, với hàng trăm đối tượng làm vàng sa khoáng trái phép đang ngày đêm hoạt động hết công suất.

Hậu quả dễ thấy nhất là con suối Đắc Blô với cơ man vết thương lở loét, rộng hoác nuốt chửng những “bờ xôi ruộng mật” bên bồi, khoét sâu vào bên lở chực chờ nuốt dần từng đoạn tỉnh lộ 673.

Ngôi trường phía xa sẽ trụ được bao lâu nữa khi từng lớp đất đang bị bóc đi?

Nạn nhân đáng thương nhất là 127 học sinh với các thầy cô giáo trường Tiểu học Võ Thị Sáu. Do trường nằm gần suối, đoạn này lại tập trung tới 20 máy làm vàng nên ngày nào trường cũng bị “khủng bố” bằng âm thanh.

Thầy Trần Xuân Ninh, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Nhà trường đã phối hợp với Chi bộ, Thôn trưởng tuyên truyền vận động người dân dời máy đi nơi khác để không gây ồn cũng như hạn chế nguy cơ xói lở nhà trường… nhưng chẳng ai nghe!”

Những khoản tiền có được hàng ngày từ việc đào đãi vàng trái phép, với cả những đồn đoán “trúng chỉ”, “trúng cây”… là động lực dường như vô tận kích thích người dân tại chỗ và cả những “cao bồi”, “đầu nậu” các nơi tìm đến Đắc Glei thử vận may với vàng.

Thời điểm đầu tháng 8/2011, theo báo cáo của Đội Công an phụ trách xã- Công an huyện Đắc Glei, tại 6 xã trong huyện, gồm: Đắc Long, Đắc Môn, Đắc K’roong, Đắc Nhoong, Đắc Pét và Đắc Blô, có tới 82 tổ khai vàng trái phép hoạt động với trên 450 người tham gia. Việc khai thác vàng được các nhóm “cơ giới hóa” bằng 4 tầu, 10 máy đào và 148 máy nổ.

Kinh hoàng nhất, bất chấp pháp luật nhất là bãi vàng xã Đắc Pét với 43 tổ, 89 máy nổ và gần 300 người tham gia khai thác ngày đêm. Người dân ở đây đang quay cuồng với vàng và vàng, khiến cho cuộc sống của họ đảo lộn.

Bỏ ruộng rẫy để đi làm vàng thuê, anh A Vũ, làng Pen Sal Pen, xã Đắc Pét vừa lóp ngóp bò lên từ một hố khai thác vàng trên suối Đắc Blô cho biết, bản thân anh đi làm thuê cho một chủ khai thác vàng, ngày nào trúng chủ trả 200.000 đồng, ngày nào xui thì 100.000 đồng. Anh A Vũ thổ lộ: “Không như làm nương, cấy lúa, làm vàng ngày nào cũng có tiền ngay không phải chờ đợi”.

Nói “loạn vàng ở Đắc Glei” là không quá, bởi trong “sổ đen” với  danh sách dài dằng dặc của Công an huyện Đắc Glei rất “phong phú” về đối tượng và thành phần khai thác vàng trái phép. Cùng với số lượng đông đảo là người dân tại chỗ, người ta thấy những cái tên đến từ nhiều tỉnh thành khác nhau trong cả nước, như: Gia Lai, Ninh Bình, Quảng Nam… Lại có tên cả những doanh nghiệp.

Mấy ai nghĩ đây là cảnh khai thác trái phép tài sản quốc gia!

Điều vô cùng lo ngại là trong khi chính quyền địa phương không thể hiện được trách nhiệm quản lý đối với nguồn tài nguyên này, thì “vàng tặc” liên tục tung ra những chiêu thức mới, ngày càng tinh vi hơn, gian xảo hơn để qua mặt chính quyền và cơ quan chức năng. Cho người dân tại chỗ ứng trước tiền chi tiêu, mua máy móc làm vàng là một ví dụ.

Một cán bộ công an xin được giấu tên cho biết: “Một máy hút cát làm vàng trị giá trên 10 triệu, mỗi mét ống 200.000 đồng. Dân tại chỗ là đồng bào dân tộc thiểu số ít người có tiền để mua. Các cai, chủ đứng sau lưng cho dân ứng tiền mua máy sau đó vừa thu tiền đầu tư, vừa mua vàng người dân làm được với giá rẻ. Lợi cả đôi đường”.

Xã, huyện bó tay… chờ tỉnh giúp

Trong cuộc chiến với “vàng tặc” kéo dài nhiều năm qua, UBND huyện Đắc Glei cũng đã thành lập nhiều đoàn, tổ chức nhiều đợt truy quét, đẩy đuổi nhằm lập lại trật tự, song do việc thực hiện không kiên quyết, thiếu triệt để nên các đối tượng càng được dịp lấn lướt, lộng hành.

Tại bãi vàng Đắc Đoát, xã Đắc Pét, nơi chỉ cách trụ sở UBND huyện Đắc Glei khoảng 10km, những kẻ khai thác vàng trái phép còn dám tấn công, đập vỡ kính ô tô của đoàn kiểm tra.

Xã, huyện "bó tay" trước nạn khai thác vàng ở Đắc Glei

Trong buổi làm việc với phóng viên vào chiều ngày 6/10, ông Nguyễn Phúc Phận, Chủ tịch UBND huyện Đắc Glei thừa nhận: Tình trạng khai thác vàng trái phép đã vượt ngoài khả năng giải quyết của chính quyền địa phương. UBND huyện đã có đề nghị các ngành chức năng và UBND tỉnh Kon Tum tăng cường lực lượng giúp huyện lập lại trật tự trong công tác quản lý tài nguyên vàng.  

Không chỉ gây thất thoát nguồn tài nguyên quốc gia, hủy hoại môi trường tự nhiên, mất trật tự an toàn xã hội tại địa phương, việc để “vàng tặc” hoành hành trong một thời gian dài ở huyện Đắc Glei còn đang để lại những hậu quả đáng tiếc khác, đó là niềm tin của nhân dân vào chính quyền địa phương giảm sút.

Ngoài ra, môi trường đầu tư của địa phương bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Bằng chứng là tỉnh Kon Tum đã cấp phép khai thác vàng sa khoáng cho một số doanh nghiệp, song trong lúc doanh nghiệp còn đang tập kết phương tiện máy móc thì khu vực khai thác được cấp phép đã bị khai thác ồ ạt, đồng thời kích động người dân đưa ra những “yêu sách” khiến doanh nghiệp dở khóc dở cười./.