Sáng 20/3, Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội phối hợp với báo Tiền Phong tổ chức Tọa đàm với chủ đề “Luật Thủ đô (sửa đổi): Hà Nội trước cơ hội lịch sử”, nhằm nhìn nhận một cách toàn diện những vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển của Thủ đô, cũng như thảo luận về những cơ chế, chính sách đặc thù đột phá cần thiết trong giai đoạn tới.

Xây dựng cơ chế đặc thù vượt trội phù hợp với tính chất đặc biệt của Thủ đô

Phát biểu đề dẫn Tọa đàm, ông Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Tổng biên tập Báo Tiền Phong cho rằng: Hà Nội - với vị thế là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đồng thời là trái tim của cả nước – đang đứng trước yêu cầu phát triển cao, nhưng cũng đang phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức, như tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm không khí, ngập úng cục bộ, xử lý rác thải… Những vấn đề này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh, đủ đặc thù và phù hợp với tính chất của một đô thị đặc biệt.

Việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trước mắt, mà còn hướng tới xây dựng một thể chế, cơ chế đặc thù, vượt trội, ổn định và có tầm nhìn dài hạn; phù hợp với vị trí, vai trò và tính chất đặc biệt của Thủ đô. Qua đó, tạo nền tảng để Hà Nội biến thể chế, pháp luật thành lợi thế cạnh tranh, tạo dư địa thúc đẩy liên tục tăng trưởng kinh tế “hai con số”, đóng góp quan trọng vào sự phát triển của đất nước.

Ngày 17/3, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Trong Nghị quyết 02 nhấn mạnh mục tiêu: Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn dài hạn 100 năm được định hướng theo mô hình phát triển không gian mở, với cấu trúc đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”; lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái – văn hóa chủ đạo.

Cùng với đó, Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu đặt ra là phải xác lập một thể chế đặc thù, vượt trội; thực hiện phân cấp, phân quyền triệt để, toàn diện, gắn với cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình rõ ràng, bảo đảm Thủ đô có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực để chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm toàn diện đối với các vấn đề phát triển. Trên tinh thần đó, Nghị quyết của Bộ Chính trị giao Chính phủ trình Quốc hội Luật Thủ đô (mới), trong đó quy định phân cấp, phân quyền triệt để, toàn diện cho Thủ đô bảo đảm thẩm quyền, trách nhiệm giải quyết công việc đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

"Việc sửa đổi Luật Thủ đô nhằm hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Thủ đô, đô thị loại đặc biệt, trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, đóng vai trò hạt nhân và động lực tăng trưởng quan trọng của Vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước; đưa thể chế, pháp luật về Thủ đô trở thành lợi thế cạnh tranh, nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ cho phát triển, tạo dư địa thúc đẩy liên tục tăng trưởng kinh tế “hai con số” là một trong những nhiệm vụ trong tâm mà thành phố đang phối hợp với các bộ, ban, ngành thực hiện", ông Nguyễn Ngọc Tiến cho biết.

Trao quyền mạnh mẽ theo hướng “Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm”

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, ông Nguyễn Tiến Thiết, Chánh văn phòng UBND thành phố Hà Nội cho biết, sau quá trình hết sức tích cực của cơ quan trung ương và Thành phố; ngày 17/3/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, xác định rõ yêu cầu phát triển Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, ổn định theo không gian phát triển mở, mô hình đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, gắn với Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm; đồng thời, đặc biệt nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng thể chế đặc thù, vượt trội; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền triệt để gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình, bảo đảm Thủ đô có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực để chủ động quyết định và chịu trách nhiệm toàn diện về phát triển.

Ông Thiết cũng cho biết, thành phố đang xây dựng Quy hoạch chung Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, định hướng phát triển Hà Nội theo tinh thần “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, xanh, thông minh, hội nhập quốc tế sâu rộng; từng bước trở thành trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học - công nghệ của cả nước và khu vực. Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, yêu cầu đặt ra là phải có một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh, đủ linh hoạt, cho phép Hà Nội chủ động hơn trong tổ chức thực hiện, từ mô hình chính quyền đô thị, cơ chế tài chính - ngân sách, quản lý quy hoạch, đất đai, phát triển hạ tầng, đến thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy đổi mới sáng tạo nhằm khai thác hiệu quả các yếu nội sinh, thay vì cạnh tranh thu hút nguồn lực với các địa phương khác, nhất là nguồn lực bên ngoài.

Thực tiễn phát triển của Hà Nội thời gian qua cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ đô đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, đặc biệt trong quản lý và phát triển đô thị. Áp lực về hạ tầng, giao thông, môi trường, quy hoạch và chất lượng sống ngày càng gia tăng, trong khi một số cơ chế, chính sách hiện hành chưa thực sự theo kịp yêu cầu phát triển của một đô thị đặc biệt.

"Từ cơ sở chính trị và cơ sở thực tiễn, việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là cấp thiết mà còn là yêu cầu mang tính khách quan, là bước đi chủ động, chiến lược  nhằm nâng tầm thiết kế chính sách, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý ở mức cao hơn theo đúng định hướng chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư là: “trao quyền mạnh hơn - phân cấp, phân quyền toàn diện hơn - trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn”, đúng với yêu cầu: “Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm” bảo đảm tạo dư địa thể chế hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng liên tục 2 con số để thực hiện tầm nhìn phát triển dài hạn và sứ mệnh dẫn dắt trong bối cảnh mới", ông Nguyễn Tiến Thiết cho biết

Chánh Văn phòng UBND thành phố Hà Nội cho biết, Tọa đàm được tổ chức nhằm tạo diễn đàn trao đổi, thảo luận sâu về các nội dung lớn của Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), đồng thời lắng nghe các ý kiến góp ý từ các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, trong đó tập trung làm rõ một số vấn đề trọng tâm  như: Các cơ chế, chính sách đặc thù trong Dự thảo Luật đã đủ khác biệt, đủ mạnh để tạo đột phá cho phát triển Thủ đô hay chưa? Việc phân cấp, phân quyền cho Hà Nội cần được thiết kế như thế nào để vừa phát huy tính chủ động, sáng tạo, vừa bảo đảm kiểm soát quyền lực hiệu quả; Các giải pháp về huy động nguồn lực, phát triển hạ tầng, bảo vệ môi trường, chỉnh trang đô thị cần được cụ thể hóa ra sao để bảo đảm tính khả thi; Cơ chế nào để cho phép Hà Nội khai mở các không gian phát triển mới theo định hướng Quy hoạch chung Thủ đô tầm nhìn 100 năm; Làm thế nào để Luật Thủ đô (sửa đổi) thực sự trở thành công cụ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng sống của người dân. Hay nói cách khác làm thế nào để Luật Thủ đô đi vào cuộc sống một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất.

Ông Nguyễn Tiến Thiết mong muốn, thông qua Tọa đàm với những ý kiến tâm huyết, chất lượng của các chuyên gia, nhà khoa học sẽ góp phần làm rõ hơn các nội dung của Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), tạo sự thống nhất về nhận thức và đồng thuận trong xã hội, qua đó phục vụ hiệu quả quá trình hoàn thiện và triển khai Luật trong thời gian tới.

Quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm: Giải “điểm nghẽn” đô thị, giữ bản sắc ngàn năm

VOV.VN - Dự thảo Quy hoạch Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm hướng tới xử lý các “điểm nghẽn” dân sinh và phát triển đô thị thông minh, đa trung tâm. Tuy nhiên, thách thức lớn vẫn là nguồn lực, giữ gìn bản sắc và bảo đảm công bằng trong phân phối giá trị đất đai.