Họa mi trước nguy cơ vào sách đỏ

Giăng bẫy...

Theo chân anh Hoàng Thanh Tùng, người Tày ở xã Bằng Khánh (Lộc Bình - Lạng Sơn), một người bẫy chim họa mi lâu năm, chúng tôi được tham gia một cuộc bẫy chim thực sự. Dụng cụ đi bẫy chim gồm: bẫy, lồng, chim mồi và thức ăn, nước uống cho cả người và chim.

Đúng 5h 30’, chúng tôi xuất phát. Men theo con đường mòn trên những quả đồi, anh Tùng vừa đi vừa kể: “Để có được ngày đi bẫy chim hôm nay có khi phải mất hàng tháng trời để làm bẫy và huấn luyện chim mồi”. Bẫy chim là một thanh sắt dài khoảng 60cm được uốn thành hình vòng cung rồi dùng dây cước nhỏ kéo căng hai đầu, treo vào đó 7 - 9 sợi dây làm từ lông đuôi ngựa thắt lại như số 6. Một bộ gồm 25 chiếc bẫy”.

Theo anh Tùng, để luyện được một con chim mồi phải trải qua ba giai đoạn. Trước tiên phải chọn những con chim đực có mình, chân, đầu, mỏ to và dài, ra dáng. Cho chim vào một chiếc lồng nhỏ, treo ở chỗ đông người qua lại để chim quen với người. Đến khi thò tay vào lồng không thấy chim nhảy loạn xạ mà mổ vào tay là được.

Giai đoạn hai là để chim vào những gốc cây rậm rạp rồi bẻ cành cây che kín để chim hót trong đó. Giai đoạn ba, tăng khẩu phần dinh dưỡng cho chim bằng cách lấy gạo tẻ rang hoặc tôm tép nghiền nhỏ, trộn với lòng đỏ trứng gà rồi phơi vừa khô để cho chim ăn dần.

Đi được hơn một giờ, chúng tôi đã thấm mệt, anh Tùng bảo: “Họa mi sống theo cặp như vợ chồng, mỗi cặp một quả đồi. Thấy chim khác bay qua quả đồi đó, chim chồng lập tức ra nghênh chiến. Thời điểm bẫy chim họa mi tốt nhất là mùa xuân hè vì có nhiều chim non”.

…và sa lưới

Câu chuyện của chúng tôi bị ngắt quãng vì có một con chim rừng cất tiếng gay gắt như đe dọa kẻ xâm chiếm. Anh Tùng lập tức thu lại chim mồi và tìm chỗ gài bẫy. Anh chọn một bụi cây thấp ngang đầu người và bảo tôi tìm chỗ nấp. Lát sau, anh đặt chim mồi dưới bụi cây đó và cùng nấp với chúng tôi. Chim mồi sau khi bị kìm hãm bắt đầu cuộc khẩu chiến nảy lửa giữa một bên là kẻ xâm chiếm, một bên là kẻ bảo vệ lãnh thổ. Chim mồi hót một tràng chưa kịp dứt thì chim rừng đã đáp trả ngay tức thì. Cuộc chiến càng gay gắt hơn khi có một con chim ở gần đó hót lên vài tiếng. Con chim rừng chuyền cành liên tục, cuối cùng tìm thấy đối thủ và lập tức nhảy lên lồng con chim mồi, vỗ cánh để ra oai. Sau đó, hai con chim lao vào nhau mổ tới tấp, con chim rừng yếu thế hơn nhảy ra xa lồng và tiếp tục hót. Lập tức, nó bị sập bẫy. Anh Tùng lao về phía có tiếng động, gỡ con chim ra. Anh bảo: “Con này bị mắc vào cổ, nếu không lấy ra kịp thời sẽ chết sau vài phút. Đây là con họa mi già, tôi đã rình cả tháng nay rồi”.

Vừa thu bẫy, anh Tùng vừa cho biết thêm: “Ở đây lúc trước có rất nhiều chim họa mi nhưng vài năm nay, do nhiều người đi bẫy nên chim ngày càng hiếm. Có lần tôi đi cả ngày không gặp con chim nào. Cả xã này có gần 20 người chuyên đi bẫy chim, chưa kể những làng khác. Cứ bẫy được vài con thợ lại đem ra TP. Lạng Sơn bán, mỗi con được 200.000 - 300.000 đồng.

Tiếp tục qua vài khe suối, anh Tùng đặt bẫy ở chỗ đã ướm từ trước. Tìm được chỗ nấp, anh đưa cho chúng tôi chai nước và mấy thanh lương khô, bảo: “ăn đi và yên chí chờ!”.

Anh Tùng bắt đầu thu bẫy thì bất ngờ có một con chim họa mi bay tới hót và sà xuống. Anh tặc lưỡi: “Giá thu bẫy muộn một chút...”. Tôi thầm chúc mừng chú chim may mắn vì đã thoát nạn. Nhưng liệu nó sẽ thoát được bao nhiêu lần nữa, khi ngày nào cũng có những cái bẫy giăng sẵn trong rừng? Và chẳng mấy lúc nữa, rừng sẽ vắng tiếng chim. Lòng tôi chợt dâng lên một nỗi buồn mênh mang, khó tả./.