Một bài học về bảo vệ môi trường

Gần đây, UBND xã Trạm Thản và Phòng Tài nguyên - Môi trường huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ có công văn yêu cầu các cơ quan chức năng, trong đó có cảnh sát môi trường, làm rõ việc Công ty TNHH Miwon Việt Nam ký hợp đồng với Công ty TNHH một thành viên xử lý chất thải Phú Thọ, đã chứa hàng nghìn m3 chất thải lỏng trong hai hố lớn, mỗi hố có dung tích gần 7.000m3 tại khuôn viên công ty, gây ảnh hưởng môi trường. Tìm hiểu việc xử lý thông tin này của các cơ quan chức năng tỉnh Phú Thọ, chúng tôi nhận thấy một bài học quí về bảo vệ môi trường liên quan đến Công ty 100% vốn nước ngoài: Công ty Miwon Việt Nam…

Cách đây một năm, vào cuối năm 2008, các cơ quan chức năng tỉnh Phú Thọ đã vào cuộc yêu cầu Công ty TNHH Miwon Việt Nam tạm thời đóng cửa dây chuyền sản xuất acid glutamic để khắc phục sự cố  trạm xử lý nước thải vì các chỉ tiêu sau xử lý chưa đạt mức tối thiểu theo TCVN 5945 - 2005 do một lý do khách quan là việc thực hiện hợp đồng tư vấn thi công hệ thống nước thải Nhà máy Miwon Việt Nam của nhà thầu CTC - HATECO không đúng cam kết, gây cho Công ty Miwon những thiệt hại vô cùng lớn. Sau động thái này, Công ty Miwon Việt Nam đã ký kết với Công ty ACELCO tiếp tục thực hiện dự án. Và với sự theo dõi, giám sát của các cơ quan chức năng, cùng với quyết tâm của nhà đầu tư, kết quả bước đầu cho thấy, các chỉ số về nước thải như TSS, COD, BOD5, phốt pho... đều đạt yêu cầu không tác động đến môi trường và được UBND tỉnh Phú Thọ cho phép dây chuyền hoạt động trở lại từ ngày 29/4/2009. 

Những tấn sản phẩm phân hữu cơ đầu tiên sản xuất từ chất thải tại Công ty Miwon Việt Nam

Như vậy, mặc dù đã đạt công suất ổn định ở con số 40.000 tấn/năm, nhưng chính quyền sở tại vẫn có những biện pháp kiên quyết nên đã buộc nhà đầu tư phải quan tâm đến việc bảo vệ môi trường, và môi trường đã được bảo vệ.

Trở lại vụ chứa hàng nghìn m3 chất thải lỏng trong 2 hố lớn của Công ty Miwon Việt Nam.

Trước đó, Cảnh sát môi trường (CSMT) tỉnh Phú Thọ cũng nhận được yêu cầu của người dân xã Thạch Khoán và Hiền Quan yêu cầu làm rõ việc công ty này dùng xe bồn vận chuyển chất thải lỏng đổ lên các đồi trồng cây gây mùi rất khó chịu. Ông Ngô Đức Thiệu, Trưởng phòng CSMT tỉnh Phú Thọ cho chúng tôi biết, đã kiểm tra và được biết chất thải lỏng mà Công ty Miwon Việt Nam vận chuyển lên chứa tại Trạm Thản là chất thải từ dây chuyền lên men sản xuất acid glutamic được dùng làm nguyên liệu sản xuất phân bón xuất khẩu được vận chuyển dự trữ trong khi dây chuyền sản xuất phân bón xuất khẩu đang trong giai đoạn chạy thử.

Làm việc với chúng tôi tại trụ sở Công ty Miwon Việt Nam, ông Nam Jin Sik - Giám đốc, người Hàn Quốc - qua phiên dịch của kỹ sư Lưu Văn Hồ cho biết, CSMT của Phú Thọ luôn nhắc nhở và giám sát quá trình sản xuất và bảo vệ môi trường của công ty và “Đây là một điều kiện tốt để chúng tôi giải quyết vấn đề xử lý chất thải”.

Trả lời câu hỏi: Vì sao sau 15 năm có mặt tại thành phố Việt Trì, nhưng gần đây công ty mới đầu tư dây chuyền sản xuất phân bón xuất khẩu công suất 20.000 tấn/năm từ nước thải có giá trị 2 triệu USD (tương đương gần 40 tỷ VNĐ)? Trước đây không đầu tư phải chăng vì pháp luật về môi trường Việt Nam chưa được coi trọng hay công ty chưa muốn đầu tư? Ông Nam Jin Sak lý giải: Trước đây, nhà máy nhập acid glutamic để sản xuất mì chính nên vấn đề xử lý chất thải không đáng lo ngại, nhưng từ năm 2007, nhà máy sản xuất nguyên liệu này tại chỗ, từ tinh bột sắn và rỉ đường bằng phương pháp lên men, nên đã tác động đến môi trường, vì vậy, buộc phải đầu tư để không gây ô nhiễm đồng thời có thêm một sản phẩm phụ đem lại nguồn lợi cho công ty.

Chúng tôi có mặt tại khu vực chứa phân lỏng từ dây chuyền lên men khi ông Bam Bang, 52 tuổi, người Indonesia, đang đóng nước thải vào các can nhựa và bồn nhựa để tiếp tục chuyển đi vì xưởng sản xuất phân bón chưa chính thức đi vào hoạt động. Ông Bam Bang nói tiếng Việt khá sõi, cho chúng tôi biết, nước thải này nếu biết cách sử dụng sẽ rất tốt cho cây, ở Indonesia vẫn làm như vậy. Còn Giám đốc Nam Jin Sak cam kết là số phân lỏng hiện chứa trên khu vực xã Trạm Thản sẽ được đưa về sản xuất phân bón xuất khẩu khi nhà máy sản xuất phân bón chính thức đi vào hoạt động vì đây là tiền của của công ty. Tuy vận chuyển xa nhưng an toàn khi còn ở dạng nguyên liệu. Nước thải từ khu vực lên men theo đường ống được chuyển thẳng sang nhà máy sản xuất phân bón sẽ cho ra sản phẩm phân bón dạng viên thể rắn được đóng bao tự động sau khi được sấy khô.

Hiện nay, nhiều vấn đề đang được các bên cùng quan tâm: Từ chất lượng phân bón dạng viên thể rắn có được nông dân chấp nhận hay không, đến quá trình vận hành phân xưởng sản xuất phân bón có gây ô nhiễm không khí hay không, vì nhà máy nằm trong khu vực nội thành đông dân sinh sống.

Trong lúc nhà máy sản xuất phân bón chưa hoạt động chính thức thì chất thải vẫn được vận chuyển bằng xe tec gửi tại Công ty TNHH một thành viên xử lý chất thải Phú Thọ.

Từ những việc đang diễn ra tại Công ty Miwon Việt Nam, cho thấy, một khi chính quyền sở tại, mà cụ thể các cơ quan quản lý Nhà nước về tài nguyên môi trường, cảnh sát môi trường kiên quyết ngăn chặn, xử lý các hành vi gây ô nhiễm môi trường khi dân kiến nghị sẽ buộc nhà đầu tư phải dừng sản xuất khắc phục, khi nào đảm bảo mới cho tiếp tục vận hành thì sẽ buộc họ phải nghĩ tới giải pháp để tồn tại lâu dài. Điều đơn giản này thiết tưởng trong tầm tay của chính quyền các địa phương để các thảm hoạ như Vedan không có nguy cơ tái diễn.

Theo Trưởng phòng CSMT Ngô Đức Thiệu, tại Phú Thọ, hiện còn một số “điểm nóng” về môi trường mà CSMT cần phải tiếp tục xử lý trong thời gian tới đó là: Một số cơ sở bệnh viện đang xử lý rác thải y tế bằng hình thức chôn lấp, hoặc khí bụi của Nhà máy xi măng Hữu Nghị tại khu công nghiệp Thuỵ Vân...

Bài học trong việc giám sát nhà đầu tư thực hiện các cam kết trong bảo vệ môi trường tại Phú Thọ đối với Công ty Miwon Việt Nam nên chăng cần được Bộ Tài nguyên - Môi trường và các địa phương trong cả nước nghiên cứu và nhân rộng nếu thấy đây là một mô hình tốt, có sức thuyết phục./.