Nỗi lo từ những công trình hồ chứa nước xuống cấp

Năm nào cũng vậy, cứ đến mùa mưa bão là hơn 200 hộ dân thôn Phước Thuận, xã Đức Phú, huyện Mộ Đức ở dưới chân đê hồ chứa nước Mạch Biểu thất thỏm lo âu.

Ông Đinh Mười - một người dân sinh sống ở đây lâu năm cho biết, hồ Mạch Biểu được xây dựng từ năm 1980 phần thân đê làm bằng đất nên lâu ngày đã xuất hiện một số chỗ rò rỉ nước. Cơn bão số 9 vừa qua cộng với mưa lớn, nước trong hồ vượt ngưỡng tràn hơn 2 mét và xấp xỉ tràn qua đê. Cả thôn lo sợ chuẩn bị di dời thì may trời ngớt mưa. Ông Mười bảo: “Nếu trời mưa kéo dài thêm nửa ngày là nước sẽ tràn qua đê và không biết hậu quả sẽ như thế nào”.

Chủ tịch UBND xã Đức Phú ông Trần Thơm cho biết, trên địa bàn xã hiện có 2 hồ chứa nước: Mang Biều và Lỗ Thủng do địa phương quản lý. Đáng chú ý là hồ chứa nước Mang Biều có dung tích hơn 1 triệu m3 tưới cho hơn 150 ha đất sản xuất. Hiện tại có hơn 800 hộ dân nghĩa là một nửa số hộ của xã ở các thôn Phước Thuận, Phước Hòa, Phước Đức và Phước Vĩnh sinh sống khu vực hạ lưu hồ này. 

Chủ tịch UBND xã Đức Phú ông Trần Thơm cũng thừa nhận công trình thủy lợi này xuống cấp cần phải trùng tu sửa chữa, nâng cấp nhưng  ngân sách của địa phương hạn chế nên địa phương cũng đành “bó tay”. Đây thực sự là mối đe dọa của các hộ dân sinh sống trong khu vực này. Hàng năm, trong phương án phòng chống lụt bão (PCLB), xã Đức Phú đều đặt ra tình huống nếu hồ chứa nước Mang Biều bị sự cố thì triển khai công tác di dời dân. Tuy nhiên, theo ông Trần Thơm, Chủ tịch UBND xã Đức Phú, di dời một lúc 800 hộ dân thì không phải là chuyện dễ làm. Do đó giải pháp kiên cố hóa thân đê hồ chứa nước Mang Biều là điều cần thiết.

Không chỉ riêng công trình thủy lợi do cấp xã quản lý không có điều kiện để duy tu bảo dưỡng mà ngay cả công trình do tỉnh quản lý cũng  trong tình trạng xuống cấp. Hồ chứa nước Liệt Sơn ở xã Phổ Hòa, huyện Đức Phổ là một ví dụ. Hồ chứa nước này có dung tích hơn 5 triệu m3 nước, tưới cho hơn 2.500 ha đất sản xuất. Công trình này xây dựng cách đây hơn 20 năm và hàng năm không được duy tu bảo dưỡng nên một số thân đê bị sạt lở.  Hiện nay có hơn  500 hộ dân ở 4 thôn Hòa Thích, An Thường, Nho Lâm, Hiển Văn thuộc xã Phổ Hòa ở vùng hạ lưu hồ này và họ rất lo sợ mỗi khi bước vào mùa mưa bão.

Ông Tạ Văn Đôn, Phó Trạm trưởng Trạm thủy nông số 5 Mộ Đức- thuộc Công ty TNHH 1 thành viên khai thác công trình thủy lợi Quảng Ngãi cho biết, trên địa bàn huyện Mộ Đức có 2 hồ chứa nước: Đá Bàn ở xã Đức Tân và hồ Ông Tới ở xã Đức Lân do Công ty TNHH 1 thành viên khai thác công trình thủy lợi Quảng Ngãi quản lý, nhưng hàng năm 2 công trình vẫn không được duy tu bảo dưỡng mà chỉ có nhiệm vụ khai thác. Nguyên nhân là không có kinh phí đầu tư.

Ông Trương Quang Việt, Giám đốc Sở NN-PTNT Quảng Ngãi cho biết, trước thực trạng nhiều hồ chứa nước xuống cấp, hàng năm trước mùa mưa bão, Sở NN-PTNT chỉ đạo Công ty TNHH 1 thành viên khai thác công trình thủy lợi kiểm tra, lập kế hoạch và tiến hành sửa chữa nhỏ một số công trình có nguy cơ sạt lở; đồng thời xây dựng phương án PCLB và  phương án bảo vệ an toàn cho dân vùng hạ lưu hồ. Đây là giải pháp trước mắt còn về lâu dài để đảm bảo an tòan các hồ chứa này cần kiên cố hóa. Để kiên cố hóa các hồ chứa nước cần hơn 2.000 tỷ đồng. Đây là kinh phí rất lớn nằm ngoài khả năng của địa phương.

Trận lũ lịch sử năm 1999 đã làm vở hồ chứa nước Phụng Hòang ở xã Bình Tân, huyện Bình Sơn làm sa bồi thủy phá hơn 2 ha đất sản xuất, trôi một số nhà ở của dân vùng hạ lưu hồ, rất may không thiệt hại về người. Sự cố này là cảnh báo đối với các hồ chứa của Quảng Ngãi đang xuống cấp. Khi các hồ chứa này chưa được sửa chữa, kiên cố thì nỗi lo của hàng ngàn hộ dân vùng hạ lưu của các hồ chứa này chưa nguôi./.