Trách nhiệm bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp chưa cao

Mặc dù hoạt động bảo vệ môi trường đã thu hút được sự tham gia của công đồng, nhưng cùng với sự phát triển của nền kinh tế đất nước, các nguy cơ gây ô nhiễm môi trường đang tiềm ẩn đặc biệt là tại các nhà máy, xí nghiệp, khu công nghiệp-khu chế xuất. Tính đến nay, cả nước đã có hơn 130 khu công nghiệp và khu chế xuất, hình thành một hệ thống các khu công nghiệp phân bố ở 45 tỉnh, thành phố. Trong hơn một thập kỷ qua, tốc độ tăng trưởng công nghiệp hàng năm từ 15 đên 17%, góp phần rất lớn vào tăng trưởng kinh tế của cả nước. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển công nghiệp, các vấn đề về ô nhiễm môi trường đang ngày càng báo động. Nhiều nhà máy, xí nghiệp được xây dựng từ thời bao cấp với công nghệ, thiết bị lạc hậu, phát sinh nhiều phế thải, đa phần không có hệ thống xử lý nước thải, khí thải. Thêm vào đó, các cơ sở sản xuất công nghiệp lại nằm xen kẽ với khu dân cư hoặc gần khu vực đông dân cư ảnh hưởng đến sức khoẻ của cộng đồng. Bên cạnh đó, cũng phải nhìn nhận rằng  ý thức trách nhiệm của các doanh nghiệp trong việc bảo vệ môi trường chưa cao. Thực tế cho thấy, hầu hết các doanh nghiệp đều vi phạm các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường.

Một ví dụ cụ thể là vừa qua dư luận khá bức xúc trước sự việc nhà máy Hyundai Vinashin (Khánh Hoà) bị phát hiện đã chôn hàng chục tấn chất thải độc hại sát khu dân cư. Đây không phải là hành vi cá biệt vì thực tế cho thấy không ít doanh nghiệp chỉ chấp hành luật khi và chỉ khi không lách được luật. Một trong những nguyên nhân khiến các doanh nghiệp cố tình vi phạm Luật BVMT đó là chúng ta vẫn chưa xử lý nghiêm khắc kịp thời đối với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường bằng các biện pháp hành chính, kể cả xét xử hình sự đối với một số vụ việc nghiêm trọng. Khung hình phạt hành chính cao nhất hiện nay là 70 triệu đồng còn đa phần là 30 - 40 triệu trong khi lãi ròng của các doanh nghiệp này lên tới hàng chục tỷ đồng mà vẫn không chịu đầu tư xử lý chất thải. Ngay như sau sai phạm của nhà máy Hyundai Vinashin, thì các cơ  quan chức năng của Khánh Hoà cũng chỉ xử lý bằng cách bắt nhà máy này nhận lại số chất thải độc hại. Vô hình chung liều thuốc kháng sinh quá nhẹ đã và đang khiến các doanh nghiệp “nhờn  thuốc”. Và đương nhiên họ vẫn cố tình vi phạm, thậm chí vi phạm môi trường mang tính hệ thống. Để khắc phục tình trạng này, sang tháng 8, Pháp lệnh xử phạt hành chính mới sẽ được Uỷ ban Thường vụ quốc hội thông qua và sẽ đưa ra mức phạt cao nhất cho các cơ sở gây ô nhiễm môi trường lên tới 500 triệu đồng/lần vi phạm.

Với việc nước ta gia nhập Tổ chức thương mại thế giới vừa mang lại cơ hội nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức không nhỏ đối với các doanh nghiệp nước ta. Trong đó, các yêu cầu về bảo vệ môi trường đối với các doanh nghiệp đang được đặt ra cấp thiết và thu hút được sự quan tâm của các cấp, các ngành và toàn xã hội. Đặc biệt, Luật bảo vệ môi trường năm 2005 đã dành nhiều khoản nhằm ngăn ngừa doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh gây ô nhiễm môi trường, yêu cầu các doanh nghiệp tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường. Mặt khác, khuyến khích doanh nghiệp áp dụng các phương thức sản xuất tiên tiến để cải thiện môi trường, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu bảo vệ môi trường./.