Xử lý rác thải tại Hà Nội - nhìn từ Chương Mỹ

Gần 2 tháng qua, người dân các xã, thị trấn của huyện Chương Mỹ phải ở trong tình trạng “sống chung với rác”. Rác tràn ngập 2 thị trấn Chúc Sơn, Xuân Mai, rác lan ra Quốc lộ 21, rác có mặt cả trên đường Hồ Chí Minh, thuộc địa phận các xã Tân Tiến, Hoàng Văn Thụ và… rác lấn vào tận các khu dân cư. Đâu đâu cũng thấy rác.

Ngày nắng, rác bốc mùi xú uế, ngày mưa, rác theo nước chảy tràn ra đường, chảy vào tận nhà dân kéo theo ruồi nhặng, bệnh tật, ô nhiễm… Cả huyện Chương Mỹ trở thành một bãi rác khổng lồ. Lượng rác tồn đọng ước chừng lên đến hơn 10.000 tấn!

Nguyên nhân của tình trạng này là do bãi rác Núi Thoong xã Tân Tiến gặp sự cố rò rỉ. Nước bẩn tràn xuống khu dân cư khiến người dân bất bình. Vậy là họ phản đối không cho xe của Công ty Môi trường đô thị Xuân Mai tiếp tục đổ rác vào bãi rác này.

Việc người dân phản đối, âu cũng là lẽ thường tình, bởi rác đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sinh hoạt của họ. Nhưng từ đây lại nảy sinh một cái vòng luẩn quẩn: người dân phản đối, Công ty Môi trường đô thị Xuân Mai không đổ được rác vào bãi rác Núi Thoong nên họ lại đổ rác ra các vùng lân cận, thậm chí khi bị người dân phản đối, canh chừng ban ngày, họ “lén lút đổ trộm” vào ban đêm.

Người dân xã Tân Tiến đã dựng lên một “lán trại dã chiến” ngay sát bãi rác Núi Thoong và cắt cử 15 người canh giữ suốt ngày đêm. Hễ có động là ngay lập tức sẽ có vài trăm người dân đến để “phong toả” hiện trường. Thậm chí, người dân ở đây còn vận động mọi người đóng góp vật tư gồm 2 tấn gạo, lều bạt và 100 triệu đồng tiền mặt để phục vụ ăn uống, sinh hoạt tại chỗ cho những người canh giữ bãi rác. Đương nhiên, chính người dân Chương Mỹ cũng không biết đổ rác đi đâu, vậy nên mới có tình trạng: đêm đến, nhiều người dân phải tìm cách “đổ rác trộm”, nghĩa là cố gắng đổ rác… càng xa nhà mình càng tốt. Và thế là rác đã nhiều lại ngày càng nhiều hơn.

Người dân dựng lán dưới chân núi để ngăn xe rác vào bãi (Ảnh CAND)

UBND TP Hà Nội đã vào cuộc để khắc phục sự cố “thủng đáy” ở bãi xử lý rác thải Núi Thoong bằng việc đầu tư hơn 6,5 tỷ đồng cho 3 hạng mục gồm: hoàn thiện ô chôn lấp số 1, đào mới ô chôn lấp số 3, xây dựng hệ thống mương phong toả trước mặt, ngăn chặn nước ô nhiễm chảy vào nhà dân, xây dựng khu xử lý nước tích từ bãi rác. UBND thành phố cũng cho phép Công ty Môi trường đô thị Xuân Mai chở rác lên 2 bãi thải là Xuân Sơn (Sơn Tây) và Nam Sơn (Sóc Sơn) để xử lý, nhưng do chi phí đội lên quá cao nên chỉ làm được vài chuyến là bỏ cuộc. Cả huyện Chương Mỹ ở trong tình trạng “đâu đâu cũng thấy rác” và như vậy có thể thấy rõ, những giải pháp mà Hà Nội đưa ra cho vấn đề rác thải ở Chương Mỹ là chưa hiệu quả.

Gần một năm sau ngày mở rộng Hà Nội, các cơ quan chức năng của thành phố vẫn chưa có số liệu thống kê chính xác về lượng rác thải sinh hoạt khu vực nông thôn Hà Nội, chỉ “áng” chừng 2.000 tấn/ngày và tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt của Hà Nội hiện nay ước khoảng 5.000 tấn/ngày. Nhưng điều đáng lo ngại là 3 trong số 5 bãi rác của thành phố Hà Nội sắp đầy ứ. Đó là các bãi rác Nam Sơn, Xuân Sơn và Núi Thoong.

Theo điều tra, mỗi năm trung bình Hà Nội có khoảng 30.000 tấn chất thải công nghiệp nguy hại, trong khi đó chỉ có duy nhất một lò đốt rác công nghiệp công suất nhỏ khoảng 5 tấn/ngày tại Nam Sơn (Sóc Sơn). Đây cũng là cơ sở xử lý chất thải công nghiệp độc hại bằng phương pháp đốt duy nhất tại miền Bắc. Thế nên, ngoài việc “gánh” rác thải nguy hại của cả Hà Nội, lò đốt “mini” này còn là “niềm trông mong” của cả khu kinh tế trọng điểm phía Bắc! Tuy nhiên, hiện nay mỗi ngày lò này chỉ xử lý được 5 tấn rác, tức là mỗi năm xử lý được tổng cộng hơn 1.800 tấn. Với khoảng 30.000 tấn chất thải công nghiệp nguy hại phát sinh riêng trên địa bàn Hà Nội, mới có một cơ sở xử lý khiêm tốn như thế, thì hàng chục nghìn tấn rác nguy hại chưa xử lý được kia sẽ đi đâu?

Dẫu biết rằng tìm giải pháp cho vấn đề xử lý rác thải ở Hà Nội đang là bài toán làm đau đầu các nhà quản lý của Thủ đô, nhưng trước khi tìm ra lời giải cho bài toán đó, trước mắt, các nhà quản lý cần có ngay những giải pháp để người dân Chương Mỹ thoát khỏi tình trạng ra đường là thấy rác, đi đâu cũng thấy rác và rác đang là nỗi ám ảnh của tất cả mọi người dân nơi đây./.