Một con người trọn đời vì phát thanh

Tôi biết ông Huỳnh Văn Tiểng từ năm 1970 ở hội trường lớn Đài Tiếng nói Việt Nam, 58 Quán Sứ, Hà Nội. Tôi được gặp ông gần đây nhất, không ngờ lại là lần sau chót vào một sáng cuối thu năm 2000, cùng với nhà báo Mai Thúc Long tại phòng khách nhỏ trong nhà nghỉ Quảng Bá, bên Hồ Tây ngập tràn nắng vàng, phảng phất gió heo may. Chắc anh Mai Thúc Long đang viết về báo chí cách mạng nên cứ hỏi riết ông Tư Tiểng về ngày đầu thành lập Đài Tiếng nói Nam Bộ. Ông Tư Tiểng nhớ lại: sau ngày cách mạng tháng Tám thành công, chính quyền thành phố Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định rất chú trọng công tác thông tin tuyên truyền, cử ông phụ trách thông tin. Những ngày đầu trứng nước, khó khăn, gian khổ vô vàn ấy, ông được các ông Mai Văn Bộ, Lưu Hữu Phước, Nguyễn Kim Cương, Nguyễn Bửu Kiếm, Phan Huỳnh Tấn bên cạnh chia xẻ, cộng tác. Chiến trường miền Nam kéo dài từ khu 5, qua khu 6 xuống tận miền đông, miền tây Nam Bộ vừa rộng lớn lại xa Trung ương nên rất cần thông tin. Đồng bào, chiến sỹ Nam Bộ hàng ngày xúc động lắng nghe đài Tiếng nói Việt Nam phát đi từ thủ đô Hà Nội, nhưng những ngày đầu thành lập, sóng còn yếu, Nam Bộ ở xa nên nghe không rõ. Trong khi đó, cuộc chiến đấu của quân dân ta trên các chiến trường và đấu tranh trên công luận đều diễn ra phức tạp, quyết liệt và nóng bỏng, đòi hỏi phải làm sáng tỏ tình hình cho nhân dân thấy và hiểu được tình thế của nước nhà, vận mệnh của quốc gia, đồng thời làm cho nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới, đặc biệt là nhân dân Pháp thấy rõ âm mưu đen tối, xảo quyệt của thực dân Pháp cũng như can thiệp Mỹ. Tình thế đòi hỏi phải có ngay một đài phát thanh phát đi từ Nam Bộ, mang tiếng nói, hơi thở cuộc sống và chiến đấu của nhân dân Nam Bộ. Trung ương đảng và Bác Hồ giao nhiệm vụ cho đồng chí Phạm Văn Đồng, đại diện cho Trung ương Đảng và Chính phủ tại miền Nam gấp rút thành lập đài phát thanh kháng chiến thứ hai sau Đài Tiếng nói Việt Nam lấy tên là Tiếng nói Nam Bộ và cử nhà báo, nhà văn Nguyễn Văn Nguyễn, xứ ủy viên Xứ ủy Nam Bộ làm Giám đốc, ông Huỳnh Văn Tiểng, Ủy viên Ủy ban kháng chiến, phó Giám đốc Sở Thông tin Nam Bộ làm phó Giám đốc. Cả hai ông đều là đại biểu Quốc hội khóa đầu tiên.

Đài Tiếng nói Nam Bộ chào đời ngày 1 tháng 6 năm 1946 và chính thức phát sóng vào hạ tuần tháng 7 cùng năm với danh xưng: “Đây là Tiếng nói Nam Bộ, tiếng nói đau đớn, tiếng nói căm hờn, tiếng nói chiến đấu…” Từ đấy, cuộc đời của nhà báo lão thành Huỳnh Văn Tiểng gắn liền với Tiếng nói Nam Bộ, Tiếng nói Việt Nam, Truyền hình Việt Nam trong sự nghiệp phát triển báo chí cách mạng nước nhà, trong đó, ông giành cho Đài phát thanh quốc gia tròn hai mươi năm với cương vị là Phó Tổng biên tập.

Nhớ những năm bảy mươi của thế kỷ trước, tôi làm xong chương trình phát thanh Công nghiệp, giờ thu đã cận kề mà trưởng phó Ban đều đi vắng, tôi đánh liều vào phòng Phó tổng biên tập Huỳnh Văn Tiểng xin ký duyệt. Ông thuộc lớp cha chú, dáng bệ vệ, nên lớp trẻ chúng tôi cứ “kính nhi viễn chi”. Cũng phải đạo thôi. Hồi ở trường đại học Tổng hợp, chúng tôi đã biết ông là một trong bộ ba “Hoàng – Mai – Lưu” nổi tiếng đất Nam Bộ. (Hoàng là Huỳnh Văn Tiểng, Mai là Mai Văn Bộ, Lưu là nhạc sỹ Lưu Hữu Phước). Thấy tôi tần ngần trước cửa, ông hỏi nhỏ: “Có việc gì đấy, anh bạn trẻ?”. Bắt gặp ánh mắt vui với nụ cười hiền dễ mến của ông, tôi mạnh dạn đặt chương trình lên bàn. Ông dừng lại trước bài phóng sự “Thức với sông Đà”. Tôi viết: … “Sông Đà có tự bao giờ mà xanh ngăn ngắt với rừng xanh vào mùa cạn, đục ngầu, hoảng loạn đến điên cuồng vào mùa lũ, để hoang phí một nguồn năng lượng trời cho… Đêm nay, chúng tôi thức cùng sông Đà để tương lai không xa phát nguồn năng lượng trắng.” Ông sửa lại mấy chữ: “…để mai đây, cũng trên con sông này tỏa nguồn điện sáng…” mà nghe dung dị, dễ hiểu hơn. Tôi đem chuyện này kể lại với bà Nguyễn Thị Minh Lý, là một trong những phát thanh viên đầu tiên có mặt ở Đài Tiếng nói Nam Bộ, cùng làm việc nhiều năm với ông Huỳnh Văn Tiểng và nhận xét là thủ trưởng trông oai vệ, nhưng rất hiền. Bà cười: “Coi ảnh vậy thôi chớ nhiều lúc khùng lắm đó. Có lần đứng giữa sân Quán Sứ, ảnh chọc ngoe mình thế này chớ: “Nghe Minh Lý đọc là tôi liền thọc tay vào ví coi có nợ nần gì cổ không? Vậy là ảnh chê giọng đọc của mình là chanh chua, là giọng đòi nợ chớ còn gì nữa. Với ai thì mình giận lắm đó, nhưng với anh Tư thì xí xóa luôn, bởi thời gian khó, thiếu thốn anh Tư thương tụi mình dữ lắm ha.”

Ông thương người, yêu mến đồng nghiệp, luôn nhớ quê Củ Chi đất thép và không khi nào nguôi ngoai nhớ về 58 Quán Sứ. Tháng 9 năm 2000, năm cuối cùng của thế kỷ hai mươi, ông vào tuổi tám mươi, hai chân đã bị liệt, phải ngồi xe đẩy, nhưng khi ra họp ở Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, ông liền đến ngay 58 Quán Sứ, trụ sở Đài Tiếng nói Việt Nam chụp tấm hình kỷ niệm, để nhớ, để thương. Phía sau tấm hình, ông đề tựa:

"Đây 58 Quán Sứ, pháo đài mà cũng là tổ ấm thời chiến tranh ác liệt.

Bám trụ liên tục, phát ra thế giới tiếng nói Việt Nam.

Trải qua 55 năm dày dặn, Đài Quán Sứ vẫn sừng sững hiên ngang

…

Hôm nay trở lại thăm pháo đài Quán Sứ

Nhìn mái nhà rêu phong cũ kỹ, nhưng vẫn tỏa sáng hiên ngang.

Biểu tượng của Tổ quốc Việt Nam yêu quý.

Tâm hồn tôi phơi phới bay cao.”

Nhớ về nhà báo lão thành Huỳnh Văn Tiểng, hãy để những kỷ niệm thấm đẫm yêu thương ấy ấm mãi trong lòng chúng ta./.

19 giờ ngày 5 tháng 6 năm 2009.