Mưa trái mùa, diêm dân lại… khóc

Nỗi buồn mưa trái mùa

Những ngày đầu tháng 5 này, chúng tôi về các cánh đồng muối trong tỉnh Bình Định. Tuy đang vào chính vụ sản xuất nhưng quang cảnh các cánh đồng muối vắng hoe không một bóng người. Đã gần mười ngày nay, việc sản xuất muối của bà con diêm dân lâm vào cảnh khó khăn do mưa trái mùa diễn ra thường xuyên.

Giữa vụ muối nhưng nước ngập trắng đồng

Tại cánh đồng muối của thôn Diêm Vân, xã Phước Thuận (huyện Tuy Phước), bà Lê Thị Thừa buồn bã cho biết: “Chưa bao giờ việc sản xuất muối lại khó khăn như năm nay, mọi năm vào thời điểm này là muối đổ trắng đồng, người cào, người gánh muối... làm không hết việc. Còn năm nay đang vào chính vụ mà ông trời cứ đổ mưa liên tục, làm cho diêm dân chúng tôi không làm ăn gì được, lo đến... héo cả ruột gan!”.

Với diện tích 2.000m² ruộng muối, mấy năm trước, đến thời điểm này gia đình bà Thừa đã thu hoạch gần 2 tấn muối, còn năm nay chưa thu được hạt nào. Mấy ngày nay, cứ thấy thương lái đi rảo quanh xóm thu mua muối với giá cao là bà con diêm dân càng thấy tiếc, giá như trời đừng mưa thì bà con đã có sản phẩm để bán, có thu nhập để trang trải cuộc sống.

Ông Nguyễn Văn Tư, cũng là diêm dân ở đây, cho biết thêm: Mưa trái mùa đã làm cho người làm muối thất thu nặng. Cứ sau mỗi cơn mưa thì diêm dân phải đầu tư cải tạo lại ruộng muối, đầm đi đầm lại nền ruộng, đắp lại bờ, rồi tháo nước chờ từ 7-10 ngày liên tục có nắng gay gắt thì muối mới kết tinh được. “Một năm diêm dân chỉ có 3 tháng để sản xuất muối, nếu ông trời cứ “sụt sùi” mãi thế này, bà con chúng tôi chỉ biết ngồi khóc theo mà thôi!

Theo thống kê của xã Phước Thuận, các năm trước, đến thời điểm hiện nay, đồng muối 20 ha ở thôn Diêm Vân đã cho sản lượng muối khoảng 1.000 tấn, nhưng năm nay thì chưa được phân nửa. Muối mất mùa đã làm cho 230 hộ diêm dân ở địa phương lâm vào cảnh túng thiếu, phải vất vả bươn chải thêm nhiều nghề phụ mới lo đủ cái ăn hàng ngày.

Trên đồng muối khu vực 4, phường Nhơn Bình (TP Quy Nhơn), đợt mưa trái mùa vừa qua đã làm cho hàng trăm tấn muối sắp kết tinh đã tan thành bọt nước, thiệt hại ước tính trăm triệu đồng. Ông Võ Phong Vũ, cán bộ phụ trách diêm nghiệp phường Nhơn Bình, cho biết: Từ cuối tháng 4 đến nay, hơn 1 tuần rồi  trời liên tục đổ mưa, làm cho việc sản xuất muối ở địa phương bị ngưng trệ hoàn toàn. Chỉ trong vòng 2 tháng qua, diêm dân ở địa phương phải hứng chịu 3 đợt mưa trái mùa liên tiếp, làm sản lượng muối ở địa phương bị sụt giảm đáng kể. Với diện tích đồng muối 12,5 ha, diêm dân mới chỉ thu được 7,4 tấn muối, giảm hơn 300 tấn so với mọi năm.

Tại các cánh đồng muối ở huyện Phù Cát, Phù Mỹ, sản lượng muối cũng bị sụt giảm nghiêm trọng do mưa trái mùa gây ra. Thống kê của ngành chức năng cho biết, sản lượng muối thu hoạch được trên địa bàn tỉnh từ đầu vụ đến nay chỉ đạt 4.000 - 5.000 tấn, thấp hơn trung bình cùng kỳ các năm trước từ 8.000 - 10.000 tấn. Theo dự báo của cơ quan khí tượng thủy văn, từ đây đến hết tháng 5, khả năng sẽ còn xảy ra đợt mưa tiểu mãn, ảnh hưởng đến việc sản xuất muối của diêm dân. 

Giá cao: chẳng nghĩa lý gì

Điệp khúc mất mùa được giá lại được tái hiện trong vụ sản xuất muối năm nay khi giá muối từ đầu vụ đến nay tăng gấp 3 - 4 lần so với các năm trước. Thời điểm hiện nay, giá muối được thương lái mua tại ruộng từ 1.600 - 2.000 đồng/kg, thậm chí muối có chất lượng tốt được đẩy lên đến 2.200 - 2.500đồng/kg.

Tại đồng muối khu vực 4, phường Nhơn Bình (TP Quy Nhơn), thương lái thường xuyên lùng sục để thu mua muối. Bà Phan Thị Yến, một diêm dân ở đây, cho biết: “Tôi làm muối đã hàng chục năm nay nhưng chưa bao giờ thấy cảnh muối có giá như 2 năm gần đây. Nhưng giá muối càng cao bao nhiêu thì diêm dân chúng tôi lại cảm thấy buồn bấy nhiêu vì muối mất mùa. Bao đời nay, nghiệp làm muối là vậy, được mùa thì mất giá, mất mùa lại được giá nên bà con chúng tôi cứ mãi lẩn quẩn trong vòng nghèo khó”.

Theo ông Phạm Văn Sơn, Phó Giám đốc Chi nhánh muối iốt Bình Định, giá muối tăng khá cao là do nguồn cung không đủ cầu. Các năm trước, lượng muối ở các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận được mùa đổ ra nhiều làm giá xuống thấp. Năm nay, hầu hết các địa phương này cũng đều bị mất mùa muối do mưa trái mùa, lượng muối sản xuất ra lại “chảy” hết vào thị trường các tỉnh phía Nam, gây hiện tượng sốt giá ở miền Trung.

Hiện nay, Chi nhánh muối iốt Bình Định cũng đang trong tình trạng thiếu nguyên liệu phục vụ sản xuất. Giá muối hiện được xí nghiệp thu mua tại nhà máy từ 1.500 - 1.600 đồng/kg, cao gấp 4 - 5 lần so với các năm trước nhưng vẫn không có để mua. Từ đầu vụ đến nay, nhà máy mới chỉ thu mua được khoảng 1.000 tấn muối trong khi nhu cầu nguyên liệu sản xuất lên đến 5.000 tấn. Theo dự báo, với tình hình khan hiếm muối mang tính chất toàn quốc như hiện nay thì khả năng giá muối từ nay đến cuối vụ vẫn còn ở mức cao./.