Năm 2026 có nguy cơ xuất hiện nhiều siêu bão, mưa cực đoan hơn do ENSO chuyển pha
VOV.VN - Dù số lượng bão trên Biển Đông năm 2026 được dự báo không cao hơn trung bình nhiều năm, song các chuyên gia cảnh báo nguy cơ xuất hiện “siêu bão” và mưa cực đoan vẫn gia tăng khi hiện tượng ENSO bước vào giai đoạn chuyển pha, khiến thời tiết diễn biến ngày càng khó lường và tiềm ẩn nhiều rủi ro thiên tai.
ENSO chuyển pha, thời tiết ngày càng khó lường
Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, theo các nhận định mới nhất, hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông trong năm 2026 có khả năng không nhiều hơn trung bình nhiều năm.
Cụ thể, từ tháng 4 đến tháng 7/2026, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông và ảnh hưởng đến nước ta được dự báo ở mức xấp xỉ trung bình. Tuy nhiên, từ tháng 8 đến tháng 12/2026, số lượng bão có thể thấp hơn mức trung bình nhiều năm (khoảng 9,6 cơn trên Biển Đông, trong đó khoảng 3,8 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền).
Về phạm vi ảnh hưởng, từ tháng 6 đến tháng 9/2026, bão có xu hướng tác động nhiều hơn đến khu vực Bắc Bộ. Sau đó, từ tháng 9 đến cuối năm, trọng tâm có thể dịch chuyển xuống Trung Bộ và phía Nam.
Tuy nhiên, theo ông Khiêm, trong điều kiện khí hậu hiện nay, quỹ đạo và thời điểm xuất hiện bão ngày càng khó dự báo chính xác, thậm chí có thể xuất hiện các trường hợp bất thường. Đáng chú ý, năm 2026 là năm ENSO chuyển pha và nghiêng dần sang pha nóng, làm gia tăng khả năng bão mạnh lên nhanh hơn và gây mưa lớn hơn.
“Dù số lượng bão không cao, nguy cơ bão mạnh, mưa lớn gây ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất vẫn rất đáng lưu ý”, ông Khiêm nhấn mạnh.
Nguy cơ nắng nóng, mưa cực đoan gia tăng trong giai đoạn chuyển mùa
Dự báo trong năm 2026, số đợt mưa lớn diện rộng trên toàn quốc ở mức xấp xỉ đến thấp hơn trung bình nhiều năm. Các đợt mưa này có khả năng bắt đầu từ tháng 6 tại Bắc Bộ, sau đó dịch chuyển dần xuống phía Nam và kết thúc vào khoảng tháng 11 tại Trung Bộ.
Trong khi đó, từ tháng 4 đến tháng 7/2026, tình trạng khô hạn, thiếu nước cục bộ có thể xảy ra tại các khu vực ngoài vùng cấp nước của công trình thủy lợi, đặc biệt ở các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng.
Hiện tại, ENSO đang trong trạng thái La Nina với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương ở mức -0,5°C. Tuy nhiên, trong khoảng ba tháng tới, ENSO có khả năng chuyển sang trạng thái trung tính với xác suất 80–90%. Đến giữa năm, xác suất chuyển sang El Nino tăng dần và có thể rõ nét hơn vào cuối năm 2026, đầu năm 2027.
Các chuyên gia nhận định, giai đoạn ENSO chuyển pha thường khiến thời tiết biến động mạnh và khó dự báo hơn. Khi chuyển sang pha nóng, hoàn lưu khí quyển thay đổi, kéo theo sự biến động về mưa, bão và nhiệt độ tại khu vực Đông Nam Á.
Trong bối cảnh đó, nửa cuối năm 2026, lượng mưa và số lượng bão tại khu vực, đặc biệt là phía Nam Việt Nam, có xu hướng thấp hơn trung bình. Ngược lại, nền nhiệt có khả năng cao hơn, nắng nóng xuất hiện nhiều hơn và gay gắt hơn so với năm trước.
Đáng lưu ý, thiên tai ngày càng thể hiện tính cực đoan và bất thường. Ngay cả khi số lượng bão và tổng lượng mưa không cao, vẫn có thể xuất hiện các hiện tượng nguy hiểm như nắng nóng kéo dài, mưa lớn cục bộ cường suất lớn, dông lốc, sét, mưa đá… đặc biệt trong các giai đoạn chuyển mùa từ tháng 3-5 và tháng 9-10. Những hiện tượng này thường xảy ra trong thời gian ngắn nhưng có thể gây thiệt hại lớn nếu không được cảnh báo và ứng phó kịp thời.
Vì sao mùa đông không còn khô lạnh như trước?
VOV.VN - Theo PGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà - Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, thời gian gần đây hoàn lưu này có sự biến động rõ rệt. Lượng hơi ẩm trong khí quyển cao hơn, nhiệt độ ấm hơn khiến mùa đông không còn khô và lạnh như trước...
