"Nếu là Bộ trưởng GD-ĐT, tôi sẽ ưu tiên vấn đề nóng nhất"

• GS Văn Như Cương: “Chưa thỏa mãn cách chất vấn Bộ trưởng GD-ĐT”
•  Bộ trưởng Phạm Vũ Luận thừa nhận yếu kém của giáo dục ĐH

Đánh giá về phiên chất vấn và trả lời chất vấn sáng 24/11 của Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận, GS.TS Trần Xuân Nhĩ, Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường ĐH, CĐ ngoài công lập cho rằng, ông cũng như đa số cử tri rất kỳ vọng về cuộc chất vấn này. Nhìn chung, câu hỏi của 39 vị đại biểu QH khá sát với thực tế và tập trung vào nhiều vấn đề của ngành giáo dục. Nhưng chủ đề chính là đánh giá về chất lượng của ngành giáo dục hiện nay và giải pháp của Bộ GD-ĐT lại chưa được làm rõ.

GS.TS Trần Xuân Nhĩ

GS.TS Trần Xuân Nhĩ cho rằng: “Bộ trưởng Bộ GD-ĐT đã cố gắng để đáp ứng yêu cầu của các vị đại biểu. Tuy nhiên, phần trả lời của Bộ trưởng Phạm Vũ Luận chưa thỏa mãn được mong muốn của các vị đại biểu Quốc hội, cử tri cũng như bản thân tôi. Bộ trưởng trả lời còn vòng vo, chưa đi thẳng vào vấn đề và chưa có giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục trong thời gian sắp tới. Trong đó có một vấn đề mà Đảng, Nhà nước đưa ra mà tôi cho rằng cũng là một bài thuốc để giải quyết là vấn đề xã hội học tập. Bài thuốc mà Đảng đề ra từ Nghị quyết Đại hội Đảng IX, X, XI và hy vọng bằng con đường xây dựng Việt Nam thành xã hội học tập thì mới nâng cao được chất lượng của đào tạo nguồn nhân lực.

Nhưng tôi thấy rằng, tất cả các đại biểu QH cũng như Bộ trưởng GD-ĐT không đề cập gì đến khái niệm đó cả”.

PV: Thưa GS, vấn đề về dạy thêm, học thêm không chỉ được các đại biểu quan tâm trong diễn đàn QH, mà đây còn là vấn đề gây bức xúc trong dư luận nhiều năm qua. Nhưng dường như phần trả lời của Bộ trưởng GD-ĐT về giải pháp để chữa căn bệnh này lại chưa làm hài lòng nhiều vị đại biểu QH cũng như cử tri cả nước?

GS.TS Trần Xuân Nhĩ: Trong phiên chất vấn, vài lần vấn đề này được nêu lên nhưng phần trả lời của Bộ trưởng vẫn chưa đưa được giải pháp giải quyết vấn đề này. Thực tế đây là một vấn đề rất nóng hiện nay.

Thực ra những vấn đề đặt ra cho giáo dục hiện nay rất khó. Hiện nay có rất nhiều ý kiến để chữa “căn bệnh” này của ngành giáo dục, nhưng tôi nghĩ đó chỉ là những ý cá nhân và không nên đưa ý kiến nào để áp dụng ngay lúc này. Muốn tìm ra được bài thuốc thật hay, nếu tôi là Bộ trưởng, tôi sẽ phải ưu tiên các vấn đề nóng nhất, trong đó có vấn đề dạy thêm, học thêm. Khi đó nên tập hợp những chuyên gia về giáo dục, những người có kinh nghiệm về quản lý giáo dục để cùng tìm ra giải pháp giải quyết vấn đề đó.

Theo tôi, những giải pháp của Bộ GD-ĐT trước đây cũng như hiện nay cho vấn đề dạy thêm, học thêm chưa có hiệu quả. Ví dụ, Bộ đưa ra giải pháp để chống học thêm, dạy thêm là phải có sự tự nguyện của cha mẹ học sinh. Mà đã dựa trên sự tự nguyện thì người ta đối phó bằng cách tập hợp chữ ký đồng ý việc đó. Hoặc giải pháp cấm triệt để ai dạy thêm thì bị phạt cũng không hiệu quả. Bởi thực tế phải phân tích nhu cầu dạy thêm, học thêm: Việc bồi dưỡng những em yếu kém, bồi dưỡng học sinh giỏi trở thành người tài là cần thiết. Chỉ có điều là phải chống việc dạy thêm, học thêm tràn lan, tiêu cực, “ở lớp lơ là, ở nhà là chính”… Nếu trước khi đăng đàn, Bộ trưởng có các cuộc hội thảo bàn kỹ, mọi người sẽ có những đóng góp và các giải pháp để Bộ trưởng có thể trả lời sắc bén tại diễn đàn Quốc hội.

PV: Thưa GS, nhiều người cho rằng, nguồn cơn của việc dạy thêm, học thêm tràn lan là do lương giáo viên còn quá thấp. Vậy GS có cho rằng, một trong những giải pháp quan trọng để giải quyết tình trạng này phải bắt đầu từ việc giải quyết chế độ tiền lương cho đội ngũ giáo viên?

GS.TS Trần Xuân Nhĩ: Tôi cho rằng, nếu nói lương hiện nay quá thấp cũng chưa hẳn. Trong mặt bằng kinh tế-xã hội hiện nay, đó chỉ là một phần nguyên nhân. Có nhiều người giàu có nhưng vẫn tổ chức việc dạy thêm, làm thêm. Tôi nghĩ trong việc dạy thêm tràn lan này có cả vấn đề cần quan tâm là đạo đức của người thầy giáo, họ chưa hiểu hết tinh thần của việc dạy và học. Vậy để bốc được bài thuốc chữa “căn bệnh” này, theo tôi nên có một hội nghị Diên Hồng về giáo dục, trưng cầu nhiều ý kiến, từ đó rút ra kết luận và áp dụng với những biện pháp cứng rắn, kiên quyết. Tôi tin rằng nếu Bộ trưởng GD-ĐT quan tâm,  chắc chắn sẽ giải quyết được.

PV: Với kinh nghiệm trong ngành giáo dục và 17 năm làm Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, GS thấy những vấn đề gì còn tồn tại trong ngành giáo dục hiện nay cần phải ưu tiên giải quyết?

GS.TS Trần Xuân Nhĩ: Tôi có ít nhất 60 năm gắn bó với ngành giáo dục, trong đó 17 năm làm công tác ở Bộ GD-ĐT và 14 năm làm công tác trong ngành khuyến học. Đến thời điểm này tôi thấy ngành giáo dục có rất nhiều điều đáng buồn, nổi lên là vấn đề chất lượng và đạo đức. Vì thế, ưu tiên hàng đầu là phải khắc phục những tồn tại này.

Những yếu kém của ngành Giáo dục hiện nay ai cũng nhìn ra, phải nhìn nhận để giải quyết. Chẳng hạn như về việc du học hiện nay, cũng phải nhìn vào góc độ chất lượng giáo dục trong nước chưa tốt, nên nhiều người phải gồng mình để đi học nước ngoài. Hoặc vấn đề về tốt nghiệp PTTH, từ năm 2006 đến nay nâng được tỷ lệ từ 60% lên 99%. Vấn đề không phải là 60%, 70% hay bao nhiêu phần trăm... mà đôi khi lại là việc lồng chủ quan quản lý vào. Việc phần trăm tăng lên có thực chất là chất lượng giáo dục tăng lên hay không?. Những điều này cũng đặt ra một điều là phải thừa nhận quản lý về giáo dục hiện nay chưa thật sự sâu sát thực tế.

PV: Xin cảm ơn GS./.