Nhiều điều khoản chưa cụ thể, rõ ràng

Tuần qua, Bộ Tư pháp đã có cuộc họp với lãnh đạo Sở Tư pháp, Sở Công an 24 tỉnh, thành phía Bắc và một số ban, ngành liên quan góp ý cho Dự thảo luật này để chỉnh sửa, trình Quốc hội.

4 điểm mới

Ông Nguyễn Công Khanh, Cục Con nuôi, Bộ Tư pháp cho biết, một số điểm mới của Dự thảo Luật Nuôi con nuôi: Thứ nhất, luật này nhằm điều chỉnh thống nhất vấn đề nuôi con nuôi trong nước và nuôi con nuôi nước ngoài trong một đạo luật (trước nay được quy định gần như tách bạch trong hai hệ thống văn bản pháp luật khác nhau) với quan điểm xuyên suốt là tăng cường việc nuôi con nuôi trong nước. Việc ưu tiên này sẽ tạo ra khoản chi phí ngân sách không nhỏ cho Nhà nước nhưng đây là việc cần thiết nhằm tạo cơ sở pháp lý đảm bảo cho trẻ được sống trong môi trường gốc, gần gũi với đặc điểm và nhu cầu của trẻ.

Thứ hai, Dự thảo luật quy định việc nuôi con nuôi được thực hiện theo hình thức: nuôi con nuôi đơn giản và nuôi con nuôi trọn vẹn. Việc quy định hai hình thức nuôi con nuôi bảo đảm cho người nhận con nuôi và người cho con nuôi có sự lựa chọn hình thức nuôi phù hợp với điều kiện và nguyện vọng nuôi của hai bên.

Thứ ba, Dự thảo cũng đổi mới cách thức giới thiệu trẻ em làm con nuôi người nước ngoài. Thực tế hiện nay, việc giới thiệu trẻ em làm con nuôi người nước ngoài do các cơ sở nuôi dưỡng trẻ em thực hiện. Nếu tiếp tục để cơ sở nuôi dưỡng vừa tiếp nhận trẻ em vào nuôi dưỡng vừa tiếp nhận các khoản hỗ trợ nhân đạo dễ dẫn đến tiêu cực trong việc giới thiệu trẻ em làm con nuôi. Nhằm khắc phục điều này, Dự thảo luật quy định việc giới thiệu trẻ làm con nuôi người nước ngoài được thực hiện tập trung thống nhất vào một đầu mối là Bộ Tư pháp.

Thứ tư, để khắc phục tình trạng trong thực tế còn tồn tại việc nuôi con nuôi chưa đăng ký, Dự thảo quy định, việc nuôi con nuôi đã phát sinh trên thực tế mà chưa đăng ký tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thì được khuyến khích đăng ký trong thời hạn 5 năm, kể từ khi luật này có hiệu lực.

Một số điều khoản nên quy định rõ ràng hơn

Các đại biểu tham dự hội nghị đều cho rằng, bản chất của việc nuôi con nuôi là nhân đạo và Dự thảo luật đã thể hiện được điều đó. Tuy nhiên, các đại biểu góp ý, Dự thảo còn nhiều điều khoản chưa rõ ràng, nếu thực hiện lại phải chờ nghị định, thông tư hướng dẫn.

Ông Trần Ngọc Vinh, Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Hải Dương cho rằng, đợi thông tư, nghị định hướng dẫn nhiều khi không chuẩn với luật gốc, thời gian chờ đợi lâu, nhiều khi thông tư, nghị định hướng dẫn ra đời thì luật đã phải sửa đổi. Do vậy, điều khoản nào có thể quy định cụ thể được thì nên quy định rõ. Ví dụ như điều 3 quy định, sau khi đã tiến hành các biện pháp cần thiết mà không tìm được gia đình thay thế ở trong nước, trẻ em mới được giải quyết làm con nuôi nước ngoài. Vậy những biện pháp cần thiết là biện pháp gì? Dự thảo luật nên nêu rõ, không cần đợi thông tư.

Bà Nguyễn Thu Thủy, đại biểu Bộ Ngoại giao góp ý, quan hệ nuôi con nuôi đã phát sinh trên thực tế nhưng chưa đi đăng ký, được khuyến khích đi đăng ký trong thời hạn 5 năm kể từ khi luật này có hiệu lực. Vậy quá thời hạn 5 năm mà người dân chưa đi đăng ký thì quan hệ đó có được pháp luật thừa nhận hay không? Ông Trần Quang Định, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Hải Dương cho rằng, trong điều 47, Dự thảo nên quy định rõ trong bao lâu, kể từ khi nhận được báo cáo của Sở Tư pháp, UBND cấp tỉnh phải ra quyết định cho trẻ Việt Nam làm con nuôi.

Một vài điểm chưa hợp lý

Ông Trần Ngọc Vinh cho rằng, Dự thảo luật quy định có hai hình thức nuôi con nuôi đơn giản và nuôi con nuôi trọn vẹn, từ ngữ dùng chưa được chuẩn, theo ông nên dùng từ nuôi con nuôi đầy đủ và nuôi con nuôi không đầy đủ thì dễ hiểu hơn. Ông Hà Đình Bốn, Bộ LĐ-TB&XH thì cho rằng, sắp xếp bố cục của Dự thảo có đôi chỗ không hợp lý. Hình thức nuôi con nuôi đơn giản và nuôi con nuôi trọn vẹn áp dụng cả cho con nuôi trong nước và con nuôi có yếu tố nước ngoài. Tuy nhiên, Ban soạn thảo lại sắp xếp hai mục này nằm trong chương 2 phần nuôi con nuôi trong nước dễ làm cho người đọc hiểu hai hình thức này chỉ áp dụng cho việc nuôi con nuôi trong nước. Vì thế, hai mục này nên đưa vào chương 1 (phần quy định chung) thì hợp lý hơn.

Có nhiều đại biểu tán thành ý kiến của ông Hà Đình Bốn. Nhiều đại biểu không đồng tình khi Điều 21 (Chương 2) quy định, con nuôi đơn giản không còn quyền, nghĩa vụ nuôi dưỡng, cấp dưỡng với cha, mẹ đẻ nhưng lại có quyền thừa kế với cha, mẹ đẻ theo pháp luật. Ông Đào Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Thanh Hóa cho rằng, quyền và nghĩa vụ phải luôn đi đôi với nhau, Dự thảo quy định con nuôi đơn giản không còn quyền, nghĩa vụ nuôi dưỡng, cấp dưỡng với cha, mẹ đẻ nhưng lại có quyền thừa kế tài sản của cha mẹ đẻ là không hợp lý. Dự thảo quy định, người dân muốn nuôi con nuôi phải đăng ký tại Sở Tư pháp cũng khiến nhiều đại biểu băn khoăn. Ông Đào Anh Tuấn cho biết, tỉnh Thanh Hóa có nhiều làng, xã muốn xuống đến Sở Tư pháp phải mất 2 - 3 ngày đường sẽ khiến người dân ngại đi đăng ký, nếu để cho UBND xã cũng có thẩm quyền làm thủ tục đăng ký sẽ thuận lợi hơn cho người dân và cũng đáp ứng việc đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Bà Nguyễn Thu Thủy, Đại học Luật Hà Nội cho rằng, nên bỏ điều 48 quy định về việc nuôi con nuôi ở khu vực biên giới vì dù nuôi con nuôi ở khu vực nào cũng phải tuân thủ những điều khoản trong quy định này. Nếu có quy định riêng cho việc nuôi con nuôi khu vực biên giới dễ bị lợi dụng trong việc buôn bán trẻ em qua khu vực biên giới.

Tất cả những ý kiến tại cuộc hội thảo sẽ được Ban soạn thảo xem xét, chỉnh lý nhằm làm cho dự thảo Luật Nuôi con nuôi hoàn thiện hơn./.