Những “nút thắt” trong vụ cưỡng chế ở Tiên Lãng (Hải Phòng)

• “Hải Phòng rút ra bài học quan trọng sau vụ cưỡng chế”
• Bộ Công an vào cuộc vụ cưỡng chế ở Hải Phòng
• “Chính quyền huyện Tiên Lãng không phá nhà ông Vươn”

• Vụ cưỡng chế đất: "Phải giải quyết mọi việc trên cơ sở lấy dân làm gốc"

Việc cưỡng chế khu đầm của ông Đoàn Văn Vươn diễn ra ở Tiên Lãng đã và đang được dư luận hết sức quan tâm, và thực tế, vấn đề đang được nhìn nhận ở nhiều góc độ khác nhau. Vụ việc trở nên gay gắt không chỉ vì đã xảy ra nổ súng gây thương tích, mà cách các bên bảo vệ quan điểm của mình cùng những phát ngôn chưa thuyết phục cũng làm tình hình thêm phức tạp.

Điều dư luận quan tâm bây giờ là các cơ quan liên quan có thẩm quyền cần đưa ra kết luận chính thức để xác định mức độ đúng sai dựa trên những quy định của pháp luật và thực tế diễn ra ở Tiên Lãng. Và việc phân định đúng sai cũng chỉ có thể cơ bản dựa trên những quy định của pháp luật và bối cảnh lịch sử của sự việc.

Khu đầm bị cưỡng chế của ông Đoàn Văn Vươn

Qua tìm hiểu vấn đề từ chính quyền các cấp của Hải Phòng cũng như tham khảo ý kiến của chuyên gia, chúng tôi nhận thấy vấn đề sẽ sáng tỏ khi những “nút thắt” sau đây được “tháo gỡ”:

Khi giao đất cho ông Đoàn Văn Vươn, huyện Tiên Lãng có lập thành hợp đồng hay văn bản chứng tỏ hai bên thỏa thuận giao đất theo thời hạn 14 năm hay không? Nếu có, sự việc không có gì phức tạp vì vụ việc có thể được giải quyết bằng phiên tòa dân sự giữa hai bên và quyết định thu hồi đất khi hết thời hạn là phù hợp.

Về phía huyện Tiên Lãng, nếu chỉ căn cứ vào Quyết định 497/QĐ-UB và Quyết định 447/QĐ-UB ngày 4/10/1993 giao đất cho ông Đoàn Văn Vươn với thời hạn 14 năm mà không có hợp đồng hay văn bản ký kết giữa hai bên thì có hợp lý không? Theo Nghị định 64 của Chính phủ ban hành ngày 27/9/1993, có hiệu lực vào ngày 15/10/1993, “đối với đất của hộ gia đình, cá nhân được giao từ ngày 15/10/1993 trở về trước, được tính thống nhất từ ngày 15/10/1993”, và nếu là đất nông nghiệp thì giao lâu dài, với nuôi trồng thuỷ sản là 20 năm.

Thứ 2 là việc thu hồi đất của ông Đoàn Văn Vươn có đúng hay không phụ thuộc vào việc xác định diện tích đất mà ông Vươn được giao là loại đất gì? Theo ý kiến của chuyên gia, ngay trong quyết định giao đất của huyện Tiên Lãng đã thể hiện việc sử dụng đất vào nuôi trồng thủy sản, hơn nữa, đất giao cho người dân sử dụng thì trở thành đất đã sử dụng nên phải xem đất đó là đất nông nghiệp.

Tuy nhiên, huyện Tiên Lãng cho rằng diện tích đất bãi bồi ven biển là đất chưa sử dụng và đã được quy hoạch nên chỉ tạm sử dụng vào mục đích nuôi trồng thủy sản và hết thời hạn phải thu hồi. Vấn đề đặt ra ở đây là các quy hoạch được đề cập đến trong vụ việc này có được thể hiện bằng những văn bản pháp quy rõ ràng hay không và diện tích đất của ông Vươn đã nằm trong quy hoạch sử dụng đất cho dự án theo quyết định của UBND TP Hải Phòng chưa?

Nút thắt thứ 3 có thể hiểu là mâu thuẫn giữa hộ ông Đoàn Văn Vươn và UBND huyện Tiên Lãng về mục đích của việc thu hồi đất. Cần khẳng định một điều, theo Luật Đất đai 1993, 2003 và các văn bản pháp quy liên quan đến đất đai, diện tích đất mà ông Vươn đang sử dụng thuộc diện phải thuê.

Huyện Tiên Lãng cho rằng diện tích đất giao cho ông Vươn đã hết thời hạn và phải thu hồi, sau đó nếu ông Vươn có nhu cầu thì làm đơn đề nghị và sẽ được xem xét ưu tiên cho thuê, nhưng ông Vươn không chấp nhận thuê mà muốn được giao đất. Tuy nhiên, khẳng định việc ông Vươn chỉ yêu cầu được “giao” phải được chứng minh bằng văn bản chứ không thể nói suông.

Văn bản đó có thể thể hiện trong thông báo thu hồi đất của UBND huyện Tiên Lãng, trong đó cần nêu rõ diện tích đất của ông Vươn thuộc diện phải thuê và ông Vươn sẽ tiếp tục được ưu tiên thuê nếu có nhu cầu. Nếu ông Vươn không chấp thuận mới tiến hành thu hồi. Hoặc trong các biên bản làm việc của hai bên (có chữ ký hoặc xác nhận của hai bên) hay các tài liệu khác có chữ ký của ông Vươn khẳng định ông Vươn không chịu thuê mà chỉ yêu cầu được giao, mới tiến hành thu hồi.

Như vậy, nếu có các tài liệu chứng minh như nêu ở trên, việc phân định đúng- sai sẽ chẳng mấy phức tạp. Tuy nhiên tới thời điểm này, các cơ quan thông tin đại chúng vẫn chưa tiếp cận được những văn bản trên (nếu có). Đó cũng có thể là một trong những lý do chính khiến thông tin về vụ việc ngày càng “rối” và tác động không tích cực đến dư luận.

Hành vi chống người thi hành nhiệm vụ của ông Đoàn Văn Vươn là không thể chấp nhận được và sẽ bị xử lý theo pháp luật. Tuy nhiên, khi thực hiện cưỡng chế, các cấp chính quyền đã thực hiện đúng theo quy định hay chưa? Điều này phải chờ khi cơ quan chức năng đưa ra kết luận trong thời gian tới./.