Phải thay đổi một số nhận thức căn bản

Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định 71/QĐ-TTg Phê duyệt Đề án Hỗ trợ các huyện nghèo đẩy mạnh xuất khẩu lao động, góp phần giảm nghèo bền vững giai đoạn 2009-2020. Bộ Lao động Thương binh – Xã hội chọn 3 tỉnh là Thanh Hoá, Quảng Ngãi và Yên Bái triển khai thí điểm Quyết định này.

Lớp học tiếng Hàn dành cho người đi xuất khẩu lao động

Phóng viên VOVNews phỏng vấn ông Hoàng Đức Vượng, Giám đốc Sở Lao động Thương binh và Xã hội tỉnh Yên Bái về việc triển khai chương trình.

PV: Thưa ông, tỉnh Yên Bái có 2 huyện nghèo là Trạm Tấu và Mù Căng Chải nằm trong số 61 huyện nghèo nhất cả nước. Thực hiện Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về hỗ trợ các huyện nghèo đẩy mạnh xuất khẩu lao động, tỉnh đã triển khai công tác này như thế nào?

Ông Hoàng Đức Vượng: Yên Bái có 2 huyện nghèo là Trạm Tấu và Mù Căng Chải có tỷ lệ hộ nghèo trên 50%, nằm trong 61 huyện nghèo nhất của cả nước. Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội (LĐ-TB-XH) phối hợp với UBND tỉnh Yên Bái, ngành LĐ-TB-XH và hai huyện triển khai Quyết định 71 tới Uỷ ban nhân dân các xã và lãnh đạo các địa phương. Đồng thời, Bộ LĐ-TB-XH đưa các Công ty có uy tín, có đơn hàng tốt và có tiềm lực giới thiệu cho địa phương xúc tiến làm công tác xuất khẩu lao động.

Hai huyện hiện nay đã tổ chức Ban chỉ đạo xuất khẩu lao động để thực hiện Quyết định 71, tổ chức tuyên truyền về cơ chế chính sách hỗ trợ đối với người đi xuất khẩu lao động; bao gồm: hỗ trợ học định hướng, hỗ trợ học ngoại ngữ, hỗ trợ học nghề, hỗ trợ kinh phí để tiến hành thủ tục xuất cảnh và cho vay vốn không lãi suất theo mức đơn hàng mà đối tác yêu cầu. Trong trường hợp có rủi ro thì Nhà nước cũng thực hiện chia sẻ với người lao động. Như vậy, theo Quyết định này, người lao động sẽ có cơ hội tốt hơn để đi xuất khẩu lao động.

Hiện nay, Yên Bái đang tổ chức đơn hàng đi học tiếng Hàn để đi xuất khẩu lao động tại Hàn Quốc theo hiệp định giữa hai chính phủ. Đây là đơn hàng phi lợi  nhuận, thu nhập cao, có thể tới 1000 USD/tháng. Tuy nhiên, người lao động phải học tiếng Hàn và nhà đầu tư bên Hàn Quốc lựa chọn một cách nhỏ lẻ, không đi thành đợt tổng thể được, cho nên đây cũng là khó khăn về tâm lý đối với người dân (không biết có học tiếng Hàn xong có được đi không…). Bước đầu, Yên Bái đã đưa 1 lớp 17 người xuống Hà Nội học tiếng Hàn.

Thứ hai là tổ chức một số đơn hàng đi Đài Loan (Trung Quốc), Lybia và Arabia Saudi. Huyện Mù Cang Chải tiến hành được hơn 20 hồ sơ đi Lybia, huyện Trạm Tấu có hơn 10 trường hợp đăng ký đi thị trường Arabia Saudi. Hiện nay, các công ty đang hướng dẫn làm thủ tục, đưa người lao động đi học tiếng, học định hướng, thực hiện các chính sách cho vay của ngân hàng Trung ương…

PV: Thưa ông, trong quá trình triển khai Quyết định 71, tỉnh Yên Bái có gặp khó khăn, trở ngại gì không, đặc biệt là khi đối tượng của tỉnh phần lớn là người dân tộc thiểu số sống ở vùng cao?

Ông Hoàng Đức Vượng: Hiện nay khó khăn của việc thực hiện Quyết định 71 là triển khai thí điểm trong khi cơ chế chính sách chưa hoàn thiện. Ví dụ, khi đưa người lao động đi học tiếng Hàn, hay tập trung đi học định hướng chưa có kinh phí để đưa đón, kinh phí khám sức khoẻ, kinh phí tập trung đi học. Huyện đang phải đứng ra tạm ứng, tỉnh bảo lãnh..., nên tâm lý người lao động là chưa thật yên tâm.

Cái khó thứ hai là ở vùng cao, người dân ít đi xa, cho nên với việc đi làm ở nước ngoài trong thời gian dài cũng có tâm lý e ngại, một lực cản đối với hoạt động xuất khẩu lao động. Có thể vợ muốn đi nhưng chồng lại không muốn cho đi, mặc dù biết rằng là nếu đi thì có thu nhập tốt như vậy.

Cái thứ ba là mặt bằng dân trí, mặt bằng văn hoá có điểm xuất phát rất thấp, tiếng phổ thông chưa biết và ngoại ngữ lại càng không, nghề nghiệp cũng chưa có gì. Cho nên để đào tạo được một lao động sang nước bạn làm lao động công nghiệp thì phải mất nhiều thời gian.

Lực cản thứ tư là môi trường của đồng bào miền núi sống tự do và phóng khoáng, thói quen uống rượu cho nên kỷ luật lao động, giờ giấc... rất khó thích nghi với đi làm lao động công nghiệp.

PV: Vâng, thưa ông, đưa người lao động các huyện nghèo đi xuất khẩu lao động là một biện pháp hiệu quả để xóa đói giảm nghèo. Vậy, với những trở ngại đó, tỉnh Yên Bái có giải pháp gì để khắc phục?

Ông Hoàng Đức Vượng: Tỉnh Yên Bái cũng xác định đây là một cơ hội rất lớn để đưa người  lao động đi xuất khẩu, mang lại thu nhập, xoá đói giảm nghèo. Yên Bái cũng xác định mỗi năm phấn đấu, mỗi xã đưa đi xuất khẩu lao động được 10 người. Được sự giúp đỡ của Tập đoàn Tàu thuỷ Vinashin, Yên Bái đang đề nghị với Tập đoàn là mỗi năm, mỗi địa phương đưa đi học và đưa đi làm ở các Công ty của Tập đoàn 10 người/xã.

Nếu được như vậy, cần có cơ chế chính sách để thu hút người dân đi học cử tuyển, đi lao động ở trong tỉnh hoặc là đi thoát ly,... làm sao mà các gia đình đều có người đi thoát ly. Ở  vùng cao đi làm kinh tế, chuyển đổi nhận thức là vấn đề khó khăn nhất, cho nên để chuyển đổi nhận thức thì trong mỗi gia đình đều phấn đấu một mặt là giáo dục tuyên truyền tại chỗ, nhưng mặt khác, nếu trong gia đình có 1 người đi thoát ly, đi xuất khẩu lao động, thì sẽ làm chuyển biến nhận thức trong gia đình. Đó là cách tạo ra một sự chuyển biến về tư tưởng, nhận thức một cách tốt nhất. Như vậy mới có thể xoay chuyển được khó khăn của các đồng bào dân tộc trong xóa đói giảm nghèo.

Thứ hai là phải có cam kết mạnh  mẽ về cơ chế chính sách, và phải thực hiện được. Nếu chính sách đưa ra, mà cơ chế lại chưa rõ ràng, như tại thời điểm này là đang khó cho ngành Lao động và khó cho các địa phương. Yêu cầu đưa người đi nhưng lại không có tiền, đây cũng là một cái khó.

PV: Vậy còn vấn đề giáo dục đào tạo cho người lao động để có một vốn kiến thức cơ bản thì làm như thế nào, thưa ông?

Ông Hoàng Đức Vượng: Đối với vùng cao này, trong Đề án 30a, ngành LĐ-TB-XH là cơ quan tham mưu cho tỉnh, tham mưu trực tiếp cho hai huyện và cử các chuyên gia xuống giúp các địa phương thực hiện. Việc đầu tư nguồn nhân lực cho các huyện này là phải đầu tư từ bậc học vỡ lòng, mẫu giáo trở đi cho đến tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông.

Ngày 27/12/2008 Chính phủ ban hành Nghị quyết 30a/2008/QĐ-CP về chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo, tạo nên một động lực, cơ hội thuận lợi để đẩy nhanh việc XĐGN cho đồng bào

Đối với vùng cao thì hệ mẫu giáo phải đưa vào công lập. Phải đầu tư toàn bộ cơ sở vật chất, đầu tư thầy cô và có hỗ trợ cho các cháu và thầy cô sinh hoạt tập trung, để các cháu học sinh học tiếng phổ thông luôn, nếu không vào lớp 1 các cháu không biết tiếng phổ thông. Thứ hai, đối với hệ phổ thông cấp I, cấp II và cấp III ở 2 huyện này, ngoài lớp học ra, phải có nhà cho giáo viên, nhà cho toàn bộ học sinh ở xa có nhu cầu ở lại, phải hỗ trợ cho học sinh tiền ăn, có như vậy thì việc học văn hoá mới giải quyết được. Thứ ba là phải xây dựng trung tâm dạy nghề ở các vùng cao này, đặc biệt là với hai huyện này, phải đầu tư xây dựng nhanh hơn và hoàn thiện hơn để dạy cho đồng bào canh tác, sản xuất, chế biến, dạy về kinh tế trang trại, về kinh tế hàng hoá.

Chúng ta phải thực hiện đồng bộ các giải pháp đó mới có thể thực hiện có hiệu quả Quyết định 71 và Đề án 30a hỗ trợ phát triển kinh tế- xã hội cho 61 huyện nghèo nhất nước.

** Xin cảm ơn ông!/.