Phấn Mễ trong cơn tuyệt vọng

•  Xác định được vị trí thi thể các nạn nhân tại mỏ than Phấn Mễ
• Vụ sạt lở tại Thái Nguyên qua lời nhân chứng

Suốt mấy chục năm qua, toàn bộ phế liệu khai thác từ mỏ than Phấn Mễ, xã Phục Linh, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên được đổ thải tại các bãi thải chất cao như núi tại xã Phục Linh. Việc sạt trượt này đã được người dân nhiều lần kiến nghị với chính quyền và xí nghiệp mỏ nhưng không hiểu sao, bao nhiêu năm qua, những tiếng kêu cứu đó cứ rơi vào vô vọng.

Đỉnh điểm của sự việc là vào rạng sáng 15/4, hàng triệu mét khối đất đá đã ầm ầm đổ xuống, chôn vùi hàng chục nhà dân dưới chân bãi thải, mang theo không khí tang tóc trùm lên khắp xã miền trung du yên bình này.

Chiều muộn ngày 16/4, một ngày sau thảm họa kinh hoàng, khi những nỗ lực của các đội cứu hộ vẫn chưa có kết quả gì, xen lẫn tiếng máy đào đất tìm các nạn nhân là những tiếng khóc gào thảm thiết của người thân những nạn nhân xấu số bị vùi lấp trong đống đổ nát càng làm cho vùng quê vốn yên bình trở nên tang tóc, thê lương hơn.

Người dân ở xóm Khuôn 1 và Khuôn 2 cho biết, sau những tiếng rào rào như cây đổ, là cảnh tượng kinh hoàng: hàng triệu mét khối đất đá từ bãi thải của mỏ than đổ sập xuống 12 mái nhà và “nuốt chửng” cả cánh đồng lúa xanh mướt. 7 người bị vùi lấp dưới đống đất đá, tiếng la hét, kêu gào thất thanh, tang thương bao trùm khắp xóm. Cả xóm Khuôn 1 thức tỉnh đổ tới khu vực xảy ra vụ sạt lở, nhưng cũng chỉ biết bó tay đứng nhìn, bởi các lớp đất đá vẫn tiếp tục dịch chuyển, đè nát các vật cản đường.

Trong căn nhà cấp 4 tuềnh toàng, bên ban thờ người mẹ xấu số vẫn nghi ngút khói hương, bà Hà Thị Vinh ở xóm Khuôn 1 gạt nước mắt nhớ lại cảnh tượng kinh hoàng: “Khi đó khoảng hơn 4h sáng ngày 15/4, trời vẫn còn hơi tối, nhưng thấy đất đá dưới chân cứ ầm ầm dịch chuyển, trong phút chốc đã vùi lấp tất cả. Nhìn thấy đất đá lấp nhà, trong đó có cả bố mẹ đẻ của mình mà không thể cứu được, chúng tôi vừa chạy vừa kêu khóc gọi bố mẹ. Căn nhà cứ ầm ầm trôi đến hơn 100m mới dừng lại. Sau đó, anh chị em chúng tôi bất chấp nguy hiểm, lao vào đào bới, tìm kiếm. Cùng với sự hỗ trợ của các lực lượng chức năng, đến trưa thì đã tìm thấy. Khi đưa được ra ngoài, mẹ tôi đã chết, còn bố tôi khi đó bị mắc kẹt giữa các thang giường, bị thương nặng, hiện đang cấp cứu tại bệnh viện tỉnh”.

Đây không phải là lần đầu tiên người dân chứng kiến cảnh sạt lở từ bãi phế thải khổng lồ của mỏ than Phấn Mễ do Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên quản lý. Hiện tượng sạt lở đã từng diễn ra hai lần, vào năm 1998 và năm 2006. Cách đây không lâu, tại mỏ than này cũng đã xảy ra 1 vụ tai nạn khiến 1 công nhân tử vong tại chỗ, 1 công nhân khác phải cấp cứu.

Tuy nhiên, theo những người dân xã Phục Linh, sự việc xảy ra chưa được bao lâu, đơn vị khai thác lại tiếp tục cho khai thác tận thu, đổ phế thải lên đồi. Người dân đã nhiều lần viết đơn đến các cơ quan chức năng ở địa phương và mỏ than, nhưng đã bao nhiêu năm nay không thấy một lần được hồi âm.

Ông Nguyễn Đức Hẳn, người dân xóm Khuôn 1, hơn 70 năm sống ở đây cho biết: “Chúng tôi cũng đã đề nghị rồi nhưng trên kia doanh nghiệp cứ theo hợp đồng đổ thôi, dân thì cũng lên đề nghị, phía mỏ cũng vào giải quyết, đưa văn bản vào cho đổ… Bây giờ nguy hiểm hay không nguy hiểm thì dân biết là có nguy hiểm mà hợp đồng đổ làm được bao nhiêu năm đấy, cứ theo hợp đồng đổ, bây giờ cũng chẳng biết làm sao được cả…?”.

Đề cập việc người dân đã nhiều lần kiến nghị khu vực bãi thải mất an toàn và mong muốn được di dời đến nơi khác để sinh sống, ông Đặng Viết Thuần, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên cho biết chưa nhận được bất cứ thông tin nào, UBND tỉnh sẽ kiểm tra lại thông tin này và sẽ có biện pháp khắc phục. Ông Đặng Viết Thuần cho biết: “Cho tới giờ phút này thì chúng tôi không hề nhận được thông tin nào cả. Tôi là Trưởng ban phòng chống cứu nạn, cứu sập của tỉnh, nhưng tôi chưa nhận được cái văn bản đó. Đây là anh nói ý kiến của người dân, phải nói là trong phạm vi của chính quyền chúng tôi hết sức nỗ lực, thế còn ý kiến của một vài người dân thì tôi được biết là ghi nhận đoàn đại biểu HĐND xã đã làm việc với mỏ, cũng có nói đến những vấn đề cần thiết phải giải quyết ở đây nhưng trong quá trình đó chúng ta chưa chuẩn bị xong, chúng ta chưa thể nói là đã giải quyết được kịp thời…”.

Người dân thì nói có gửi đơn kiến nghị nhiều lần đến các cơ quan nhưng không có hồi đáp, còn lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên thì nói “không có” hay “chưa nhận được”… Câu chuyện tại mỏ than Phấn Mễ, xã Phục Linh, huyện Đại Từ, Thái Nguyên một lần nữa lại phải trả một cái giá quá đắt. Đó là mạng sống của gần chục người dân vô tội./.