Tai nạn xe đêm, doanh nghiệp đang làm gì để quản lý rủi ro?

Một số doanh nghiệp đã ứng dụng công nghệ để cảnh báo ngủ gật, mất lái. Vậy, các doanh nghiệp vận tải hiện đang quản lý rủi ro này ra sao? Quy định pháp luật và các phương án tổ chức giao thông cần rà soát, điều chỉnh thế nào để giảm nguy cơ tai nạn?

Hãng xe Sao Việt có nhiều chuyến xe chạy đêm trên tuyến Hà Nội - Lào Cai thời gian qua đã cho lắp đặt hệ thống truyền trực tiếp hình ảnh từ khoang ca bin của lái xe về công ty bằng video clip. Bộ phận giám sát sẽ theo dõi các hình ảnh đó, nếu phát hiện lái xe có dấu hiệu buồn ngủ sẽ có hình thức cảnh báo trên hệ thống hoặc cảnh báo trực tiếp bằng báo động trên xe cho lái xe.

Ông Đỗ Văn Bằng, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Minh Thành Phát, đơn vị sở hữu hãng xe Sao Việt cho biết, hệ thống cảnh báo tài xế ngủ gật trên xe khách sử dụng camera tích hợp AI đang mang lại nhiều ý nghĩa: “Các doanh nghiệp cần lắp thêm hệ thống AI mà phát hiện, cảnh báo sớm thì hệ thống camera AI khi phát hiện dấu hiệu lái xe buồn ngủ đã phát hiện tín hiệu cảnh báo yêu cầu lái xe tập trung hoặc đi sai làn cũng được thông báo ngay. Cái này giúp ích rất nhiều cho công tác quản lý và cảnh báo những nguy hiểm sớm”.

Ông Lê Anh Dũng, Giáo đốc Điều hành Futa Hà Sơn cho biết, hầu hết các doanh nghiệp vận tải hiện đều có ý thức triển khai các giải pháp phòng ngừa tai nạn, đảm bảo an toàn giao thông, tuy nhiên mỗi doanh nghiệp có một hình thức khác nhau. Để giảm thiểu rủi ro, đơn vị này cũng đang triển khai nhiều giải pháp cụ thể: “Tổ chức tuyên truyền, quán triệt cho anh em lái xe; thứ hai là trang bị hệ thống camera AI để hỗ trợ lái xe đảm bảo an toàn, nó sẽ cảnh báo ngủ gật, làn đường, cảnh báo không giữ khoảng cách rồi cảnh báo điểm mù. Song song với đó là công tác đảm bảo về an toàn kỹ thuật, bảo dưỡng, sửa chữa định kỳ rồi đảm bảo các yếu tố về chất lượng phương tiện trước khi khởi hành”.

Ông Lê Trung Tính, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Ô tô Hành khách TPHCM ghi nhận, nhiều doanh nghiệp hiện nay đã trang bị camera giám sát trực tiếp lái xe, góp phần giảm các tình huống buồn ngủ, mất lái gây ra tai nạn giao thông.

Theo ông Tính, các thiết bị ứng dụng công nghệ để nâng cao an toàn đã có đầy đủ nhưng vấn đề còn nằm ở khâu giám sát các thiết bị này: “Các doanh nghiệp, hợp tác xã phải củng cố lại bộ phận an toàn giao thông của đơn vị mình để phân tích và giám sát tình hình an toàn giao thông. Thứ hai là các cơ quan quản lý Nhà nước phải tổ chức giám sát để theo dõi trực tiếp phát hiện lái xe chạy quá tốc độ, rồi ban đêm lái xe ngủ gật, quá giờ không thay người lái; phương tiện để giám sát đã có đầy đủ, bây giờ chỉ còn vấn đề thực hiện giám sát thôi”.

Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam lưu ý về tình trạng tài xế ngủ gật khi đang lái xe hay dừng đỗ xe để ngủ trên các tuyến cao tốc cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Do đó, bên cạnh các giải pháp từ phía doanh nghiệp vận tải, ông Quyền cho rằng, hạ tầng phục vụ cho lái xe khách đường dài cũng cần sớm được hoàn thiện.

“Giới vận tải hiện nay vẫn đang nêu ý kiến về việc trên các tuyến quốc lộ, các trạm dừng nghỉ còn thưa quá, không đủ điều kiện để khi người lái xe hết thời gian làm việc theo quy định là có thể vào các điểm dừng nghỉ để thực hiện đúng quy định của pháp luật. Nhiều khi quá thời gian quy định nhưng chưa có trạm dừng nghỉ nên phải chạy cố”, ông Nguyễn Văn Quyền cho hay.

Ông Trần Hữu Minh, Phó Vụ trưởng Vụ Vận tải và An toàn giao thông, Bộ Xây dựng nhấn mạnh, cùng với giải pháp ứng dụng công nghệ, để giảm nguy cơ tai nạn, cần thêm nhiều giải pháp đồng bộ: “Một số doanh nghiệp đã ứng dụng các công nghệ về cảnh báo ngủ gật, mất lái, tôi cho rằng là đó là giải pháp rất tốt, hiệu quả. Tuy nhiên công nghệ thì chỉ mang tính hỗ trợ và công nghệ cũng không thể thay thế được một cơ thể tỉnh táo của người lái xe. Công nghệ cũng không thay đổi, không thay thế được một quy trình quản lý hiệu quả ở cấp độ quản lý nhà nước và quản lý doanh nghiệp”.

Sau vụ tai nạn giao thông khiến 7 người tử vong ở Đồng Nai, Bộ Xây dựng vừa có yêu cầu tăng cường kiểm soát xe khách, xe chở hàng hoạt động ban đêm. Theo đó, giao Cục Đường bộ Việt Nam, Sở Xây dựng các tỉnh, thành phố và các cơ quan liên quan tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh vận tải bằng xe ôtô.

Trong đó, yêu cầu siết chặt hoạt động vận tải hành khách và vận tải hàng hóa khối lượng lớn, đặc biệt đối với các phương tiện hoạt động vào ban đêm. Các đơn vị có trách nhiệm kịp thời phát hiện, cảnh báo và xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, không để xảy ra các vụ tai nạn giao thông tương tự.

Liên tiếp các tai nạn xe khách vào đêm khuya, có đặc điểm chung là liên quan đến xe khách chạy tuyến đường dài, hành trình hàng trăm kilomet. Áp lực về thời gian, quãng đường kéo dài liên tục khiến nguy cơ tài xế buồn ngủ, mất tập trung hoặc suy giảm thể lực tăng lên nếu không được nghỉ ngơi đúng quy định.

Do đó, các biện pháp phòng ngừa cần được triển khai nhằm kết hợp hiệu quả nhất giữa giải pháp công nghệ và việc thực thi chính sách sẽ giúp chấn chỉnh vi phạm, góp phần giảm đáng kể tai nạn giao thông.

Xe khách chạy đêm thường là các dòng xe giường nằm hoặc limousine hoạt động trên tuyến cố định có thời gian di chuyển từ 4 tiếng trở lên. Đặc điểm chính của loại hình này là di chuyển khi trời tối tầm quan sát của lái xe bị hạn chế so với ban ngày. Vì vậy việc xử lý mọi tình huống nhất là những tình huống bất ngờ sẽ trở nên khó khăn hơn.

Thứ hai, ban đêm đường thường sẽ vắng hơn, nên lái xe sẽ sinh tâm lý chủ quan chạy nhanh hơn, dễ vi phạm các quy định về an toàn hơn ban ngày. Hơn nữa, buổi đêm, lái xe thường khó tỉnh táo, dễ buồn ngủ cộng thêm hành khách lúc này cũng ngủ say, không khí tĩnh lặng càng làm cho tài xế dễ chìm vào giấc ngủ trắng hơn.

Khi rà soát các vụ tai nạn giao thông vào ban đêm có thể thấy rằng, có những điều có thể điều chỉnh được ở cả cấp độ pháp lý và tổ chức giao thông. Về mặt quy định pháp luật và cũng như về tổ chức giao thông thì vấn đề đầu tiên cần đặt ra là quản lý tốc độ phương tiện vào ban đêm. Về nguyên tắc, tốc độ giới hạn lái xe ban đêm phải thấp hơn ban ngày, đặc biệt tại các cung đường phức tạp hoặc từng xảy ra tai nạn vào ban đêm.

Hiệp hội Vận tải Hà Nội từng kiến nghị hạn chế tốc độ chạy xe ban đêm, đặc biệt quan tâm đến xe giường nằm và xe khách. Theo đề xuất của tổ chức này, tốc độ tối đa đối với xe vận tải hành khách trên 16 chỗ ngồi khi lưu hành trên quốc lộ, tỉnh lộ khung giờ 21h đến 4h sáng nên được hạn chế ở mức 50 - 60km/h. Quy định này đặc biệt quan trọng với xe khách, xe tải nặng, những phương tiện mà khi xảy ra sự cố tai nạn thì thường để lại hậu quả rất lớn.

Tuy nhiên, từ khi có đề xuất này đến nay, vấn đề quy định về tốc độ cho phương tiện chạy đêm vẫn chưa điều chỉnh trong khi các rủi ro vẫn luôn tiềm ẩn. Do đó, các giải pháp hữu hiệu để hạn chế tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng xảy ra ban đêm cần sớm được tính tới dựa trên đặc thù về thời gian di chuyển, đặc điểm của phương tiện để đảm bảo sự cân bằng giữa an toàn giao thông và hiệu quả vận tải.

Đơn cử như doanh nghiệp phải quan tâm đến chế độ an uống nghỉ ngơi cho lái phụ xe, đảm bảo sức khỏe cho lái xe điều khiển phương tiện chạy ban đêm; có thể xem xét rút ngắn thời gian đổi ca trong đêm để đảm bảo sức khỏe cho người lái xe; đồng thời có sự đầu tư thỏa đáng cho các kênh thông tin trực tiếp để cảnh báo, lưu ý tới lái xe những yếu tố đảm bảo di chuyển an toàn trong đêm khuya.

Về mặt hạ tầng và giám sát, thì cần tiếp tục tăng cường các thiết kế để nâng cao an toàn giao thông vào ban đêm như đinh phản quang, sơn phản quang... Có thể ứng dụng thêm các thiết kế mới như vạch gờ giảm tốc rãnh âm dọc theo dải phân cách. Đây là những giải pháp về hạ tầng với chi phí thấp nhưng có hiệu quả cao để lái xe khi buồn ngủ, đi lệch làn được cảnh báo và điều chỉnh kịp thời.

Bên cạnh đó, việc khai thác dữ liệu thời gian thực từ thiết bị giảm sát hành trình và camera trên xe để cảnh báo, xử lý ngay các vi phạm chạy qua tốc độ hoặc quá thời gian làm việc đều là những giải pháp mang lại hiệu quả cao.

Về phía doanh nghiệp, các đơn vị cần sớm trang bị thiết bị cảnh báo ngủ gật đồng bộ với quy trình quản lý sức khỏe lái xe. Nếu như phát hiện tài xế có nguy cơ mất tập trung qua thiết bị này thì bộ phận quản lý an toàn giao thông, bộ phận điều hành phải lập tức yêu cầu lái xe dừng lại nghỉ ngơi.

Nếu doanh nghiệp không thực hiện đầy đủ trách nhiệm này thì cơ quan quản lý cần có cơ chế liên tục rà soát, phát hiện và xử phạt đối với doanh nghiệp để buộc doanh nghiệp phải chủ động vào cuộc.

Sự kết hợp giữa quy định pháp luật chặt chẽ với hạ tầng giao thông an toàn hơn cùng công nghệ giám sát hiện đại với quy trình quản lý chặt chẽ của cơ quan quản lý; nâng cao trách nhiệm quản lý của doanh nghiệp sẽ là những giải pháp rất hiệu quả và có ý nghĩa quan trọng để có thể giúp kéo giảm tai nạn giao thông ban đêm trên các cái tuyến đường hiện nay.

Phòng ngừa tai nạn do ngủ gật: Cần quản lý chặt việc nghỉ ngơi của tài xế

VOV.VN - Những vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng gần đây cho thấy, từ đêm khuya đến rạng sáng là lúc tai nạn nghiêm trọng dễ xảy ra nhất, đặc biệt với xe khách chạy tuyến đường dài, hành trình hàng trăm kilomet.