Tên anh đã thành tên đảo nhỏ

• 50 năm đường Hồ Chí Minh trên biển
• Thà chết không lùi bước
• Cá kình biển Đông
• Bình Giã gọi, chúng tôi trả lời
• Phan Vinh- tên anh thắm sắc đảo xanh

Để chi viện vũ khí đạn dược cho chiến trường miền Nam và góp phần đánh vào sào huyệt cuối cùng của Ngụy quyền Sài Gòn, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc, tàu không số mang mật hiệu 235 do Trung úy thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh đã cùng đồng đội chở 44 tấn vũ khí vượt biển vào Nam. Tấm gương hy sinh anh dũng của Nguyễn Phan Vinh ở vùng biển Hòn Hèo, tỉnh Khánh Hòa tháng 3/1968 là biểu tượng cho sự quên mình vì độc lập của Tổ quốc. Tên anh đã được đặt cho một hòn đảo nhỏ giữa vùng biển bão tố Trường Sa.

Đảo Phan Vinh - hòn đảo mang tên người thuyền trưởng anh hùng

Đất nghèo nuôi những anh hùng

Tôi đã nhiều lần đến Trường Sa, đã đi chân trần trên sỏi đá ở đảo Phan Vinh vào mùa biển lặng tháng Tư hằng năm. Lần nào, tôi cũng không kìm được xúc động khi được chính các chiến sĩ ở hòn đảo nhỏ này kể câu chuyện về sự hy sinh kiên cường của liệt sĩ Nguyễn Phan Vinh. Chiến sĩ trẻ Trần Văn Quyết, quê ở huyện Đất Đỏ, Bà Rịa - Vũng Tàu nói với tôi: “Chúng em luôn tự hào khi được làm nhiệm vụ trên hòn đảo mang tên người anh hùng Nguyễn Phan Vinh này”.

Anh hùng, Trung úy liệt sĩ Nguyễn Phan Vinh sinh năm 1933 tại Điện Nam, Điện Bàn, Quảng Nam trong gia đình có truyền thống cách mạng. Như bao trai làng khác, năm 21 tuổi, Vinh lên đường nhập ngũ. Hành trang anh luôn mang trong tim là tình yêu Tổ quốc và lòng căm thù giặc sâu sắc. Ngày lên đường, mẹ anh chỉ nói một lời “Tổ quốc đang cần, con cứ đi đánh giặc”. Lời nói ấy đã tiếp thêm sức mạnh, ý chí chiến đấu trong tim chàng trai trẻ. Tạm biệt xóm làng, Nguyễn Phan Vinh ra đi. Đó là một ngày cuối thu năm 1954.

9 năm kể từ ngày Nguyễn Phan Vinh lên đường nhập ngũ, anh chưa về thăm gia đình lần nào. Đầu năm 1963, mẹ anh mất vì bị địch bắt và tra tấn dã man sau một trận càn. Cùng năm ấy, người anh trai của anh là Nguyễn Đức Lân hy sinh trên chiến trường Quảng Nam.

Năm anh và 14 đồng đội khác trên con tàu 235 hy sinh (1968) trong trận chiến không cân sức với tàu địch ở vùng biển Hòn Hèo (xã Ninh Phước, Ninh Vân, Khánh Hòa), cũng là năm bố anh - ông Nguyễn Đức Mẫn, du kích xã Điện Nam hy sinh trong một trận chống địch càn quét tại xã.

Mảnh đất nghèo Điện Nam cũng đã chứng kiến nhiều thanh niên, du kích và người dân nơi đây đã anh dũng ngã xuống để bảo vệ dân làng. Nhiều người trong số họ đã trở thành anh hùng trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc.

Kiên cường chiến đấu đến hơi thở cuối cùng

Năm 1968 - cuộc chiến đấu của nhân dân ta ở vào giai đoạn quyết liệt. Kẻ địch đã tìm mọi cách cách ngăn chặn con đường vận chuyển trên biển mà chúng gọi là “con đường cực kỳ nguy hiểm”. Địch đã điều động một lực lượng không quân, hải quân Mỹ và quân đội Sài Gòn khá mạnh để đón bắt những con tàu cảm tử chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam. Trên biển, chúng chia nhiều tổ, bố trí tàu chiến khắp nơi hòng ngăn chặn tàu ta. Chúng lắp đặt radar chuyên dụng quét sóng đêm ngày.

Nhận được mệnh lệnh cấp trên, 11h 30’ ngày 27/2/1968, tàu 235 xuất phát chở hơn 44 tấn vũ khí vào bến Hòn Hèo, dưới sự chỉ huy của Trung úy thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh.

Xác định, đây là chuyến đi cực kỳ nguy hiểm vì địch ráo riết kiểm soát. Hòn Hèo là bến luồng thủy hẹp, nhiều bãi đã ngầm, địch bố phòng dầy đặc, đòi hỏi người thuyền trưởng phải có tay nghề lão luyện mới có thể đưa tàu vào bến an toàn. Đảng ủy Lữ đoàn 125 quyết định chọn tàu 235 với 21 cán bộ, chiến sĩ vượt biển làm nhiệm vụ đặc biệt này.

Đảo Phan Vinh đón các đoàn công tác ra thăm (Ảnh: Ngọc Thành)

Trước giờ nhổ neo, chiến sĩ Ngô Văn Dầu bị viêm phổi phải vào viện nên đội hình còn lại 20 người. Sau hai ngày đêm di chuyển trên vùng biển quốc tế, chiều tối 29/2, tàu 235 hải trình đến ngang vùng biển Nha Trang thì bị máy bay trinh sát của địch phát hiện, tàu liền chuyển hướng vào bờ. Ngay lập tức, địch huy động 3 tàu chiến: Ngọc Hồi, HQ 12, HQ 617 và 4 tàu khác của Duyên đoàn 25 khẩn cấp đến vùng biển Nha Trang với ý định bắt sống tàu 235. Lúc này tàu 235 còn cách bờ 19 hải lý.

Biết đã bị lộ, thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh khôn khéo điểu khiển tàu 235 luồn lách qua đội hình tàu địch và đến được bến Ninh Phước lúc 0h 30’ ngày 1/3/1968. Anh quyết định thực hiện phương án hai, cho thả vũ khí đạn dược xuống nước để quân dân ở bến Hòn Hèo mò vớt sau. Các kiện hàng được bao gói đặc biệt lần lượt lăn xuống biển.

Khoảng 1h 30’, 3 tàu loại lớn và 4 tàu loại nhỏ của địch khép chặt vòng vây đuổi ở phía sau, trong khi phía trước mặt là núi. Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh bình tĩnh động viên anh em và cho tàu chạy ven bờ xuôi xuống bến Ninh Vân, vừa chạy vừa nghi binh không cho địch biết vị trí tàu vừa thả vũ khí xuống biển. Tàu địch lập tức đuổi theo, nã đạn dữ dội. Chúng điện cho nhau tất cả đều tắt đèn, tàu nào sáng đèn chứng tỏ đó là tàu Việt Cộng.

Cuộc rượt đuổi trên biển vô cùng ác liệt. Tàu 235 kẹt vào tình thế vô cùng khó khăn, phía trước là núi chắn, phía sau là 7 tàu chiến địch chặn đứng. Dưới ánh đèn pha sáng rực, chúng dùng súng 12,7 ly bắn xối xả vào tàu ta và hy vọng bắt sống các thủy thủ. Các loại súng có sức hủy diệt lớn như pháo cối chúng bắn lên dọc bờ biển hòng “ngăn Việt cộng nhảy xuống biển bơi vào bờ tẩu thoát”. Sau đó chúng gọi máy bay đến thả pháo sáng và bắn rocket.

Trong lửa đạn, Nguyễn Phan Vinh bình tĩnh chỉ huy anh em chiến đấu và điều khiển tàu chạy sát bờ. Các thủy thủ Thật, Phong liên tiếp dùng DKZ và 14 ly 5 bắn về phía tàu địch, một chiếc trong số đó bốc cháy khiến chúng không dám vào gần.

Cuộc chiến đấu mỗi lúc một ác liệt, hỏa lực của địch liên tục bắn vào tàu ta. 5 cán bộ, chiến sĩ trên tàu đã hy sinh, 2 người bị thương nặng. Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh cũng bị mảnh đạn sượt qua đầu. Anh tự băng bó vết thương trong buồng lái và động viên mọi người chiến đấu. Ý định của anh là phá vòng vây, vượt ra ngoài khơi cho dễ cơ động, nếu cần, áp sát tàu địch và cho nổ tàu tiêu diệt bọn chúng, nhưng lúc đó máy tàu hỏng nặng, ý định phá vòng vây không thành.

Chừng 2h 20’ ngày 1/3/1968, Nguyễn Phan Vinh đã chỉ huy cho tàu di chuyển vào sát bờ. Khi tàu còn cách bờ hơn 100m, anh tổ chức đưa người đã hy sinh và bị thương vào bờ, số còn lại phân công cài kíp nổ, phá tàu. Các chiến sĩ Vinh, Thứ, An cài kíp nổ ở khoang máy, các vị trí khác do chiến sĩ Khung, Thật, Mai đảm nhiệm. Sau khi cài xong kíp nổ, tất cả nhảy xuống nước bơi vào bờ, nhanh chóng triển khai đội hình chiến đấu ở chân núi Bà Nam. Chiến sĩ An được giao nhiệm vụ nếu tàu không nổ phải quay lại kiểm tra các kíp nổ và sẵn sàng hy sinh.

20 phút sau, lúc 2h 40’ ngày 1/3/1968, một cột lửa bùng lên, kế đó là tiếng nổ dữ dội. Sức công phá của khối thuốc nổ khiến tàu 235 đứt đôi, một nửa chìm trong nước, một nửa văng lên lưng chừng núi Bà Nam. Biết “Việt cộng” đang co cụm ở chân núi Bà Nam, địch đã gọi máy bay đến bắn phía ven biển, nhằm dọn đường cho bộ binh bao vây, bắt sống các thủy thủ tàu 235.

Địch lập tức đổ quân lùng sục. Số thủy thủ rút lên bờ còn lại 9 người, thuyền trưởng Vinh và thợ máy Thứ đã chỉ huy anh em kiên cường chống trả, đánh lui nhiều đợt tấn công của địch. Biết là sẽ hy sinh tại núi Hòn Hèo, những Nguyễn Phan Vinh vẫn bình tĩnh động viên, chỉ huy các chiến sĩ chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.

Những người lính trẻ của đảo Phan Vinh hôm nay luôn nguyện phấn đấu noi gương anh (Ảnh: Ngọc Thành)

Noi gương anh quyết tâm giữ đảo

Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh cùng 14 đồng đội đã anh dũng hy sinh trên vùng biển Hòn Hèo. Khi ấy Nguyễn Phan Vinh mới ở tuổi 35. Sự hy sinh của anh đã trở thành tấm gương sáng với những người lính biển và quân dân cả nước.

Tên tuổi Nguyễn Phan Vinh và 14 chiến sĩ hải quân đã hy sinh tại biển Hòn Hèo năm 1968 được lập bia tại đảo Phan Vinh như nhắc nhở thế hệ cán bộ, chiến sĩ hôm nay nêu gương, sống, chiến đấu và sẵn sàng hy sinh bảo vệ vùng biển, vùng trời của Tổ quốc. Tự hào hòn đảo được mang tên người anh hùng, nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ trên đảo Phan Vinh luôn nỗ lực vượt mọi khó khăn, thử thách để hoàn thành tốt nhiệm vụ nơi đầu sóng ngọn gió và quyết tâm giữ đảo dù phải hy sinh.

Hôm đoàn công tác chúng tôi ra thăm đảo, sau những cái bắt tay siết chặt, những lời thăm hỏi thân tình là khoảng lặng xúc động khi Trưởng đoàn công tác kể câu chuyện về sự hy sinh quên mình của liệt sĩ Nguyễn Phan Vinh. Tất cả các nữ văn công đều khóc, còn chúng tôi ngậm ngùi chẳng nói nên lời. Tôi còn nhớ như in lời nói của chiến sĩ Nguyễn Hùng Hiền: “Trong gian khổ mới thấy đức hy sinh, trong gian nguy mới hiểu tình đồng đội. Thế hệ chúng tôi biết ơn anh Vinh bao nhiêu, thì càng quyết tâm giữ đảo bấy nhiêu. Phan Vinh luôn là niềm tự hào của những người lính biển”.

Đảo Phan Vinh hôm nay xanh tươi bởi trăm loài cỏ cây hoa lá và đời sống bộ đội được cải thiện nhờ có điện từ nguồn năng lượng mặt trời.Cán bộ chiến sĩ đảo Phan Vinh đang ngày đêm vững vàng tay súng bảo vệ từng tấc đảo, con sóng thiêng liêng của Tổ quốc./.