Tham gia chưa đủ, tuân thủ chưa cao

• Bảo hiểm y tế thanh toán nhiều dịch vụ kỹ thuật cao
• Đề nghị mời nước ngoài thẩm định giá viện phí

Tính đến cuối tháng 12/2010, tổng số người ở nước ta tham gia bảo hiểm y tế là hơn 52 triệu người, tăng hơn 12 triệu người so với năm 2008 - thời điểm Luật BHYT chưa có hiệu lực. Tuy nhiên, việc thực thi Luật vẫn còn nhiều hạn chế.

Nước ta vẫn còn khoảng 34 triệu người chưa tham gia Bảo hiểm y tế

40% dân số chưa tham gia BHYT

Bà Tống Thị Song Hương - Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế) nhấn mạnh, trong hai năm triển khai, Luật Bảo hiểm y tế vẫn còn nhiều khó khăn và vướng mắc. Tỷ lệ người tham gia BHYT chưa đầy đủ, tính tuân thủ pháp luật chưa cao. Khoảng 40% dân số chưa tham gia BHYT, có cả đối tượng tham gia BHYT bắt buộc và đối tượng được ngân sách Nhà nước hỗ trợ một phần mức đóng. Đặc biệt là người lao động trong các doanh nghiệp tham gia BHYT mới chỉ đạt hơn 53% và có khoảng 13% số người cận nghèo có BHYT. Tỷ lệ tham gia bảo hiểm của nhóm tự nguyện đóng BHYT rất thấp, chỉ đạt 18% tổng số đối tượng.

Bà Song Hương chỉ ra một số nguyên nhân của tình trạng trên là do các doanh nghiệp không đóng hoặc trốn đóng BHYT cho người lao động, một số người lao động còn thiếu hiểu biết về chính sách BHYT.

Việc đối tượng cận nghèo ít tham gia BHYT là do nhiều địa phương không lập được danh sách hộ cận nghèo mà chỉ tập trung bình xét và lập danh sách hộ nghèo. Nhóm đối tượng này đa số có thu nhập thấp, đời sống còn gặp nhiều khó khăn nên không có khả năng tham gia BHYT mặc dù đã được Nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng BHYT.

Đặc biệt, có những địa phương NSNN đã hỗ trợ đến 80%, các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long được Dự án hỗ trợ thêm 30%, người dân chỉ phải đóng 20% nhưng số đối tượng tham gia bảo hiểm y tế vẫn đạt thấp.

Theo ông Phạm Lương Sơn, Trưởng ban Thực hiện Chính sách BHYT, Bảo hiểm xã hội Việt Nam: Hiện nay, vẫn còn khoảng 34 triệu người chưa có BHYT. Cụ thể, theo ước tính hiện có gần 12 triệu người lao động làm việc trong các doanh nghiệp nhưng chỉ có hơn 6 triệu người tham gia BHYT.

Một trong những nguyên nhân là do chưa có chế tài xử phạt hành vi vi phạm pháp luật về BHYT; cơ quan BHXH không có chức năng thanh tra, xử lý những hành vi vi phạm pháp luật mà phải thông qua các cơ quan quản lý Nhà nước hoặc cơ quan chức năng nên số vụ việc được thanh tra, xử lý còn ít, còn nhiều trường hợp không được thực hiện. Năm 2010 mới chỉ có 800.000/tổng số khoảng 6 triệu người thuộc hộ cận nghèo tham gia BHYT...

Chất lượng khám chữa bệnh còn hạn chế

Ông Nguyễn Đình Đãng, Trưởng phòng nghiệp vụ y, Sở Y tế tỉnh Hải Dương cho biết: Việc tổ chức, quản lý KCB tại trạm y tế hiện còn một số khó khăn vướng mắc do chưa thống nhất. Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị ít được đầu tư, thiếu nhân lực... đã ảnh hưởng lớn đến chất lượng KCB và dẫn đến tình trạng vượt tuyến như hiện nay. Sự khác biệt khi KCB giữa đối tượng người tham gia BHYT và người trả viện phí đã khiến cho người tham gia BHYT cảm thấy phiền phức, mất thời gian khi phải thực hiện đúng các quy định quy trình KCB theo BHYT.

Bộ Y tế và Bảo hiểm Xã hội Việt Nam đặt mục tiêu, trong giai đoạn từ năm 2011-2015, cả nước sẽ có 65 triệu người tham gia BHYT, 90% trạm y tế xã có khám chữa bệnh BHYT. Tiếp tục triển khai các biện pháp nâng cao chất lượng khám chữa bệnh BHYT, đáp ứng sự hài lòng của người dân. Trong đó, tập trung vào kiểm soát việc kê đơn, sử dụng thuốc nhằm hạn chế tình trạng lạm dụng thuốc, xét nghiệm và dịch vụ kỹ thuật cao.

Bà Nguyễn Thị Kim Tiến, Bộ trưởng Bộ Y tế thẳng thắn nêu: Hiện nay, chất lượng KCB nhìn chung còn chưa đáp ứng nhu cầu KCB của nhân dân, nhất là ở tuyến y tế cơ sở và các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa do điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, quy định phạm vi chuyên môn, năng lực cán bộ còn hạn chế. Tình trạng KCB vượt tuyến dẫn tới sự quá tải ở tuyến trên, người dân chưa hài lòng vì thủ tục KCB và phải mất thời gian chờ đợi là những tồn tại cần giải quyết. Hiện nay, các tuyến cơ sở vùng sâu, vùng xa tỷ lệ các trạm y tế có bác sỹ mới chỉ đạt 70%.

Các văn bản hướng dẫn thực hiện BHYT còn bất cập, chưa cụ thể, chưa phù hợp với thực tế dẫn đến một số khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện. Chưa có quy định cụ thể về việc xử phạt các vi phạm trong lĩnh vực BHYT, do đó chưa hạn chế được tình trạng lạm dụng quỹ BHYT vẫn đang diễn ra khá phức tạp và khó kiểm soát. Khó khăn nữa là số lượng cán bộ làm công tác giám định của cơ quan BHXH hiện chưa đáp ứng được yêu cầu khi số lượng người tham gia BHYT tăng, nhất là năng lực trong việc theo dõi, giám sát chất lượng khám chữa bệnh…

Để giải quyết những vướng mắc trên, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến đề nghị thời gian tới, Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số Điều của Luật BHYT như hình thức tham gia BHYT theo hộ gia đình, trách nhiệm đóng, hỗ trợ đóng BHYT của Nhà nước đối với một số nhóm đối tượng. Quyền lợi của người tham gia BHYT; quy định cùng chi trả chi phí khám chữa bệnh, chuyển tuyến… Chính phủ cần ban hành Nghị định về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHYT; Đối với BHXH Việt Nam cần tập trung mở rộng đối tượng; nghiên cứu đổi mới công tác giám định BHYT bảo đảm kiểm soát chất lượng KCB và sử dụng quỹ BHYT có hiệu quả.

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đề nghị cần có các biện pháp mở rộng tỷ lệ bao phủ BHYT để đẩy nhanh tiến độ thực hiện BHYT toàn dân, đặc biệt là giải pháp tăng tỷ lệ bảo hiểm với đối tượng cận nghèo, học sinh, sinh viên và đối tượng tự nguyện./.