Nguyên nhân gây ra “hố tử thần” ở Chương Mỹ - Hà Nội

VOV.VN - Các cơ quan chức năng đang khảo sát, đánh giá nguyên nhân và đưa ra các phương án khắc phục sự số tại khu vực xảy ra sụt lún tại xã Quảng Bị, huyện Chương Mỹ, Hà Nội.

Theo thông tin từ UBND huyện Chương Mỹ (TP Hà Nội), Viện Khoa học thủy lợi Việt Nam vừa có khảo sát, đánh giá nguyên nhân và hướng khắc phục "hố tử thần" ở xã Quảng Bị, huyện Chương Mỹ.

Theo đó, dọc tuyến đường và tuyến ngang đường, địa chất khu vực xảy ra sự cố biến đổi phức tạp, dị thường như xen kẹt lớp bùn bồi tích, túi bùn, túi khí, hang caster…

Đánh giá sơ bộ về nguyên nhân sụt lún, theo kết quả đo địa vật lý cùng với hiện trạng công trình, quan trắc bằng mắt thường cho thấy hố sụt lún tạo ra do khoan vào túi khí làm bục thành, tạo ra hố sụt.

Viện Khoa học thủy lợi Việt Nam cũng đề xuất phương án khắc phục. Đầu tiên, dọn dẹp mặt bằng khu sụt lún rồi lấp đầy hố bằng những vật liệu phù hợp, dự kiến lớp dưới cùng bằng đá hộc dày 1m, tiếp đến là lớp base dày 1m và trên nữa là cát lèn chặt lấp đầy. Tiếp đó, khoan tạo lỗ để phụt vữa xi măng - bentoniter lấp đầy các lỗ rỗng xung quanh khu vực sụt lún, cứng hóa khu vực sụt lún. Trải vải địa kỹ thuật gia cố 2 lớp tăng cường phía trên vật liệu, lấp đầy hố sụt lún với cường độ dự kiến 150 kn/m, tiến hành neo đầu vải như quy định. Cuối cùng, hoàn thành rãnh nước, các lớp mặt đường như ban đầu, thử tải và quan trắc sau khi xử lý.

Theo lãnh đạo UBND huyện Chương Mỹ, mặc dù Viện Khoa học thủy lợi Việt Nam đã đưa ra phương án, nhưng về chuyên môn vẫn phải do hội đồng thẩm định thông qua, sau đó huyện sẽ báo cáo các sở, ngành và xin chỉ đạo của UBND TP Hà Nội trước khi triển khai khắc phục.

Trao đổi với phóng viên về vấn đề này, chuyên gia địa chất Nguyễn Quốc Khánh thuộc Liên hiệp khảo sát Địa chất xử lý nền móng công trình cho biết, nếu không tính lớp đất san lấp ở trên mặt thì nền đất ở đây có khoảng 5 lớp đất chính: phía trên là lớp đất sét bột màu nâu vàng, nâu đỏ lẫn dăm sạn dày khoảng 6-13m; tiếp đến là lớp cát, bột cát màu xám dày 2-5m và lớp sét, bột sét màu nâu vàng, xám nâu dày 5-7m rồi chuyển qua lớp đá sét kết, sét bột kết màu xám ở độ sâu khoảng 20m, lớp này dày khoảng 20-30m tùy từng vị trí; dưới cùng là lớp đá vôi màu xám, xám xanh khá rắn chắc.

Với đặc điểm địa chất như vậy, ở vùng này có 2 tầng chứa nước là nước lỗ hổng và nước ở trong tầng đá gốc. Tầng chứa nước lỗ hổng nằm khá gần mặt đất nên nhiều hộ gia đình tại đây vẫn đào hoặc khoan giếng đến độ sâu 10-12m, tuy nhiên nước ở tầng này tại đây chứa khá nhiều sắt và mangan nên ngày càng có nhiều hộ gia đình ở đây khoan giếng để lấy nước trong tầng đá gốc, nước trong và sạch hơn.

“Vì nền đất ở đây có lớp đá vôi nằm dưới cùng và cũng khá gần sông Đáy nên hiện tượng Karst có thể phát triển với nhiều hang động ngầm ở sâu dưới đất nên khi tiến hành khoan, chẳng may gặp phải hang động Karst ngầm hay vị trí đất đá bị nứt nẻ mạnh chứa nước thông với các hệ thống hang động ngầm thì nước ở trong tầng cát phía trên chảy qua lỗ khoan xuống trực tiếp tầng chứa nước Karst bên dưới. Nước chảy sẽ rửa trôi dần đất ở xung quanh tạo thành phễu, hàm ếch gây ra hiện tượng lún sụt đất mà ta đã thấy. Hiện tượng sụt lún như vậy thường không lớn nhưng khi không được sớm xử lý, bịt lỗ khoan thì nước ở phía trên bao gồm cả nước ngầm và nước mặt vẫn chảy xuống tầng chứa nước Karst bên dưới, làm đất xung quanh tiếp tục bị rửa trôi dẫn đến hố sụt ngày càng mở rộng gây ảnh hưởng đến nhiều hộ gia đình và đường Tỉnh lộ 419. Ở nhiều nước trên thế giới, tại các có vùng đá vôi, họ cấm hoàn toàn hoạt động khoan giếng tự phát vì có thể gây ra sụt lún đất”, chuyên gia địa chất Nguyễn Quốc Khánh nhấn mạnh.

Theo ông Nguyễn Quốc Khánh, cần sớm lấp lại hố sụt ngay, nếu không nước mưa trên mặt và từ hệ thống cống đổ vào hố sụt sẽ làm hố sụt tiếp tục sập sụt.

“Vì hố sụt xuất hiện do nước ngầm ở tầng trên chảy trực tiếp xuống hệ thống hang động karst ngầm bên dưới, vì thế chúng ta cần lấp lại ngay bằng đá hộc, tiếp đến là các vật liệu thô hơn như đá dăm, sạn sỏi rồi đến đất sét, bột sét theo nguyên tắc thô trước mịn sau. Vì hố sụt cạnh cống thoát nước của đường tỉnh lộ 419, nên phía trên cần gia cố thêm lớp bê tông để hạn chế sự thẩm thấu của nước mặt xuống lớp đất đá đã lấp phía dưới”.

Trước đó, vào khoảng 16h ngày 6/4, một hộ dân trên địa bàn thôn Hai, xã Quảng Bị (huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội) tổ chức khoan giếng bất ngờ bị sụt lún, tạo thành “hố tử thần" với diện tích rộng hơn 50m2 và chưa có dấu hiệu dừng lại khiến nhiều hộ dân phải sơ tán khẩn cấp. 

Khu vực miệng hố nằm trước mặt tiền ba căn nhà một tầng, ba tầng và năm tầng kinh doanh quán ăn, quầy thuốc và tiệm sửa xe. Sàn nhà của hiệu thuốc, cột điện cùng nhiều đồ đạc bị kéo tụt xuống phía dưới. Khu vực này cách sông Đáy hơn 1.500m, cách vụ sụt hố ở xã Nam Phương Tiến (tháng 4/2020) khoảng 10km./.

Viết bình luận

Tôi có đọc bài báo của tác giả Trần Thụ bài viết về “Vụ hố tử thần ở huyện Chương Mỹ: Đã có phương án khắc phục”, Tôi có một số ý kiến sau:
1- Khi còn công tác tại Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, từ năm 2008 tôi đã trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia công tác điều tra khảo sát và xử lý 08 vụ sụt lún trên địa bàn Hà Nội, hầu hết các vụ sụt lún nền đất này đều có nguyên nhân là do các hộ dân khoan giếng khai thác nước.
2- Kết quả khảo sát đánh giá thì toàn bộ khu Vùng nghiên cứu nằm ở phía tây Hà Nội có 2 dạng tồn tại của nước dưới đất đó là nước lỗ hổng và nước khe nứt.
+ Tầng chứa nước lỗ hổng trong các thành tạo Đệ tứ (lớp cát, cát pha..)
+ Phức hệ chứa nước nước khe nứt karst hệ tầng Na Vang.
3- Kết quả khảo sát và xử lý 08 sụt lún (Do Sở tài nguyên và Môi trường đã thực hiện) cho thấy:
- Hầu hết các vụ sụt lún đều sảy ra vào mùa khô (từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau), thời gian này nguồn nước ngầm chứa trong các hang động, khe nứt karst trong tầng đá vôi không được bổ cập nên mực nước bị hạ thấp.

- Khi các hố khoan giếng của các hộ gia đình khoan thông từ tầng chứa nước lỗ hổng trong các thành tạo Đệ tứ (lớp cát, cát pha..) xuống đến tầng chứ nước các hang động, khe nứt karst trong tầng đá vôi đã tạo ra một cửa sổ địa chất thuỷ văn, làm thông giữa 02 tầng chứa nước ( tương tự như đồng hồ cát);

- Do vậy nguồn nước từ tầng cát, cát pha kéo theo các vật liệu bở rời như cát, cát pha thông qua hố khoan chảy vào các hang động, khe nứt karst trong tầng đá vôi. Khi lượng nước, cát và cát pha xâm nhập và vận động trong các hang động karst đã tạo ra thấu kính rỗng tại khu vực hố khoan.

- Dưới tác động của trọng lực, tải trọng của các vật chất trên bề mặt đất, tác động cộng hưởng các rung chấn từ bề mặt như : độ rung của máy khoan, các phương tiện vận tải chạy trên bề mặt – nên đã phá vỡ các kết cấu của lớp đất phía trên của thấu kính rỗng và gây ra sụt lún bề mặt.

- Toàn bộ các công trình khảo sát và xử lý sụt lún trên địa bàn Hà Nội do Sở tài nguyên và Môi trường đã thực hiện từ năm 2008 đến nay (vụ sụt lún đầu tiên sau khi Hà tây sát nhập về Hà Nội diễn ra vào tháng 11/2008 đã xảy ra sụt lún tại km16, Tỉnh lộ 419 thị trấn Quốc Oai, huyện Quốc Oai. Nguyên nhân gây ra sự cố sụt lún là do đội khoan tư nhân thi công giếng khoan để lấy nước phục vụ sinh hoạt của gia đình) chưa bao giờ phát hiện ra các túi khí hay thấu kính (túi bùn) bùn trong khu vực khảo sát và khu vực hố sụt.
4- Từ ngày 07-09/4/2021, Theo đề nghị của lãnh đạo UBND huyện Chương Mỹ, Công ty Cổ phần Khảo sát và Xây dựng - USCO (là đơn vị đã có rất nhiều kinh nghiện trong công tác khảo sát địa chất, đặc biệt là Công ty đã đã tiến hành khảo sát xác định nguyên nhân và xử lý 04 vụ sụt lún trên địa bàn Hà Nội) trực tiếp khảo sát và đo địa vật lý để xác định địa tầng địa chất và sơ bộ nguyên nhân gây sụt lún. Sau khi có kết quả khảo sát đo địa vật lý, Công ty đã lập báo cáo kết quả thực hiện và báo cáo với lãnh đạo Huyện Chương Mỹ để xin ý kiến chỉ đạo các bước sẽ triển khai tiếp theo. Kết quả đánh giá địa tầng sơ bộ như sau:
-Từ 0 đến 7,0m là đất lấp phủ, sét pha;
-Từ 7,0 đến 18,0m là lớp cát, cát hạt min đến hạt trung, thô ;
-Từ 18,0 đến 24,0m là sét, sét pha ;
-Từ 24,0 trở xuống là đá vôi màu xám trắng, xám đen dập vỡ, nứt nẻ và có hiện tượng hang hốc karst

Mặt cắt mô hình điện trở suất được xử lý từ phần mềm RES2DINV
- Công ty đã đánh giá và xác định nguyên nhân gây sụt lún là do thấu kính rỗng được tạo ra bởi tầng cát ở khu vực hố khoan đã thông tầng và chuyển vào các hang hốc karst. Công ty đã sơ bộ đè xuất các bước tiếp theo để xử lý hố sụt cho UBND huyện Chương Mỹ.

5. Theo kết quả khảo sát và xác định nguyên nhân gây sụt lún của Viện Thuỷ Công – thuộc Viện khoa học Thuỷ Lợi cho là : do khu vực sụt lún có các túi khí, đồng thời đánh giá nguyên nhân sụt lún là do khoan phải các túi khí này gây ra sụt lún là chưa phù hợp, cần phải xen xét và đánh giá lại (lưu ý là đơn vị này đã tiến hành khảo sát và đánh giá nguyên nhân sụt lún nào trên địa bàn Hà Nội và các khu vực khác chưa).
6. Để xử lý hố sụt cần phải xác định và có đánh giá cụ thể sau:
- Xác định cụ thể địa tầng địa chất của khu vực;
- Xác định cửa sổ địa chất thuỷ văn giữa 02 tầng chứa nước đã được bịt lại chưa (ở cụ thể trường hợp này ở độ sâu tới hơn 20m. Nếu không xác định được là hố khoan, cwả sổ ĐCTV này chưa được bịt lại, dù có xử lý bề mặt kiểu gì thì sớm hay muộn sẽ bị sập lở tiếp.
- Vì vậy cần phải có xác định và đánh giá cụ thể, nghiêm túc để có phương án xử lý phà hợp.
Trên đây là một số ý kiến cá nhân về đề xuất của Viện Thuỷ Công – thuộc Viện khoa học Thuỷ Lợi đã lập và tác giả Trần Thụ đã viết lên báo Kinh tế đô thị ngày 13/4/2021.

Nguyễn Văn Tín - 5 tháng 2 tuần trước

Tin liên quan

Hiện trường hố "tử thần" rộng hơn 50m2 ở Chương Mỹ, Hà Nội
Hiện trường hố "tử thần" rộng hơn 50m2 ở Chương Mỹ, Hà Nội

VOV.VN - Sáng 7/4, hố "tử thần" tiếp tục sụt lún đến hơn 50m2 và chưa có dấu hiệu dừng lại. Các cơ quan chức năng vẫn đang phong tỏa khu vực và sơ tán nhiều hộ dân trong vùng nguy hiểm.

Hiện trường hố "tử thần" rộng hơn 50m2 ở Chương Mỹ, Hà Nội

Hiện trường hố "tử thần" rộng hơn 50m2 ở Chương Mỹ, Hà Nội

VOV.VN - Sáng 7/4, hố "tử thần" tiếp tục sụt lún đến hơn 50m2 và chưa có dấu hiệu dừng lại. Các cơ quan chức năng vẫn đang phong tỏa khu vực và sơ tán nhiều hộ dân trong vùng nguy hiểm.

Xuất hiện hố "tử thần" khi khoan giếng, sơ tán khẩn cấp nhiều hộ dân
Xuất hiện hố "tử thần" khi khoan giếng, sơ tán khẩn cấp nhiều hộ dân

VOV.VN - Trong lúc khoan giếng tại vỉa hè, bất ngờ xuất hiện hố "tử thần" khiến nhiều hộ dân phải sơ tán khẩn cấp khỏi khu vực nguy hiểm.

Xuất hiện hố "tử thần" khi khoan giếng, sơ tán khẩn cấp nhiều hộ dân

Xuất hiện hố "tử thần" khi khoan giếng, sơ tán khẩn cấp nhiều hộ dân

VOV.VN - Trong lúc khoan giếng tại vỉa hè, bất ngờ xuất hiện hố "tử thần" khiến nhiều hộ dân phải sơ tán khẩn cấp khỏi khu vực nguy hiểm.

“Hố tử thần” xuất hiện ngay tại ngã tư đường ở TP Vinh sau mưa lớn
“Hố tử thần” xuất hiện ngay tại ngã tư đường ở TP Vinh sau mưa lớn

VOV.VN - Sau trận mưa lớn, ngay tại vị trí ngã tư, một “hố tử thần” bất ngờ xuất hiện gây nguy hiểm cho người và phương tiện tham gia giao thông qua đây.

“Hố tử thần” xuất hiện ngay tại ngã tư đường ở TP Vinh sau mưa lớn

“Hố tử thần” xuất hiện ngay tại ngã tư đường ở TP Vinh sau mưa lớn

VOV.VN - Sau trận mưa lớn, ngay tại vị trí ngã tư, một “hố tử thần” bất ngờ xuất hiện gây nguy hiểm cho người và phương tiện tham gia giao thông qua đây.