TP Hồ Chí Minh: Hơn 90% số vụ đình công là sai pháp luật

Hội thảo được tổ chức tại Viện nghiên cứu phát triển Tp. Hồ Chí Minh. Theo PGS.TS Phan An,  có khoảng 70 % số vụ đình công của công nhân xảy ra ở các doanh nghiệp (DN) có vốn đầu tư nước ngoài, trong đó 90- 95 % là đình công sai pháp luật diễn ra trên địa bàn TP Hồ Chí Minh từ đầu năm 2008 đến nay.

Hai nguyên nhân chính được nêu lên là vấn đề DN chậm trả hoặc cố tình không trả tiền lương cho công nhân, chưa xây dựng thang bảng lương.
Các ý kiến đều thống nhất trong việc đánh giá những bất cập của Luật Công đoàn (ban hành năm 1990), Luật Lao động, Luật Doanh nghiệp trong việc phân hạn chức năng, hoạt động của công đoàn.

Cụ thể chức năng bảo vệ người lao động của CĐ đã bị giới hạn do CĐ không có quyền lực chính trị và sức mạnh vật chất như lực lượng vũ trang, quân đội, tư pháp mà chỉ có thể bảo vệ quyền lợi người lao động thông qua những biện pháp “phi quyền lực” như phát hiện vi phạm của DN để khởi kiện hay lãnh đạo công nhân đình công.

Chức năng tham gia quản lý, giám sát DN thì càng không thể vì các chủ DN nước ngoài không bao giờ cho cán bộ CĐ nắm các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Chỉ có chức năng giáo dục, tuyên truyền pháp luật đến công nhân lao động là có tính thiết thực.

Những bộ Luật này, theo các đại biểu cần bổ sung sửa đổi cho phù hợp, nhất là áp dụng cho đối tượng là những DN có vốn đầu tư nước ngoài. Lợi dụng kẽ hở này của pháp luật, các DN đã cố tình vi phạm luật lao động, khiến cho rất ít DN có vốn đầu tư nước ngoài thành lập CĐ.

Đại diện CĐ công ty Pao Yuen đã chia sẻ cách làm hay là tăng cường đối thoại giữa CĐ với lãnh đạo DN theo định kỳ hàng tháng, nhờ đó đã tránh được tranh chấp lao động có thể xảy ra trong hơn 70.000 công nhân mà công ty quản lý.

Một số Chủ tịch CĐ cho rằng cán bộ CĐ cơ sở gặp rất nhiều khó khăn về chế độ trợ cấp, dễ bị “va chạm” với lãnh đạo DN khi đứng ra tổ chức tranh chấp cho người lao động. Cán bộ CĐ thiếu chuyên trách; không biết ngoại ngữ nên đối thoại với lãnh đạo DN là người nước ngoài để tìm tiếng nói thương lượng là rất khó. Việc giáo dục pháp luật cho công nhân không mấy thuận lợi do trình độ và thời gian làm việc của công nhân còn nhiều hạn chế.

Hội thảo kiến nghị cần xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên tránh có tâm huyết và khả năng ngoại ngữ thông thạo; giáo dục- tuyên truyền pháp luật cho công nhân; kết hợp các Sở, ngành trong việc xử lý nghiêm những DN vi phạm Luật lao động để xảy ra tranh chấp lao động kéo dài; tăng cường đội ngũ thanh tra lao động; xây dựng nguồn hỗ trợ cho cán bộ CĐ trong khi chờ thông qua nghị định Chính phủ về việc trích 1% tổng quỹ lương công ty cho CĐ vào ngày 1/1/2009 sắp tới; tăng cường đối thoại giữa CĐ với công nhân và với lãnh đạo DN và đẩy mạnh các cuộc thương lượng tập thể nhằm kéo giảm đình công.

Hiện tại Liên đoàn lao động Tp. Hồ Chí Minh quản lý 7.775 CĐ cơ sở với hơn 776.000 đoàn viên, riêng số đoàn viên CĐ ở khu vực ngoài quốc doanh chiếm gần 545.000 người./.