Vướng mắc tái định cư trên tuyến cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn

Việc áp dụng mức suất tái định cư 100m² của tỉnh Thái Nguyên đang phát sinh vướng mắc tại một số khu tái định cư phục vụ Dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn. Có hộ đã nhận lô đất 200m², xây nhà theo phương án tái định cư trước đây nhưng nay được thông báo phải nộp thêm tiền để sử dụng phần diện tích vượt mức theo quy định. Trong khi đó, hồ sơ giải toả, di dân ở các địa phương có những thời điểm phê duyệt khác nhau nên cần được xem xét từng trường hợp cụ thể. 

Để phục vụ Dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn, gia đình ông Đoàn Văn Quyết, 79 tuổi, ở thôn Đoàn Kết, xã Thanh Mai đồng thuận di dời nhà ở và phần lớn diện tích đất canh tác. Sau khi nhận tiền bồi thường, gia đình được bố trí lô đất tái định cư rộng 200m² (tại khu vực do UBND huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn cũ triển khai) và đã xây dựng nhà mới; căn nhà đang trong quá trình hoàn thiện phần thô.

Ông Quyết cho biết, khi nhà đã xây dựng, gia đình mới được thông báo phần diện tích được tính theo suất tái định cư là 100m². Theo bảng giá niêm yết tại nhà họp thôn ngày 17/9/2026 của Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực VI, tỉnh Thái Nguyên, ông phải nộp thêm 200 triệu đồng cho 100m2 vượt định mức. Cộng khoản chênh lệch diện tích đất thu hồi, tổng số tiền gia đình phải nộp lại ngân sách là hơn 273 triệu đồng.

“Trước đây, gia đình đã thỏa thuận với Bắc Kạn, nhận tiền bồi thường xong hết rồi. Bây giờ lại phải bù thêm gần 280 triệu đồng, trong khi gia đình rất khó khăn, không có tiền để nộp. Nhà trước thì mới xây xong, nợ nần chưa trả hết thì đã phải giải tỏa. Chúng tôi chấp hành chủ trương nên mới chuyển vào đây. Gia đình mong muốn được giải quyết theo thỏa thuận với Bắc Kạn trước đây. Quy định của Bắc Kạn được áp dụng trước thời điểm sắp xếp, còn quy định của Thái Nguyên áp dụng sau thời điểm đó nên gia đình không thể chấp thuận việc thay đổi này. Mọi thỏa thuận với Bắc Kạn đã hoàn tất, tiền bồi thường cũng đã nhận rồi”, ông Quyết nói.

Theo Quyết định số 19/2024/QĐ-UBND ngày 18/10/2024 của UBND tỉnh Bắc Kạn, suất tái định cư đất ở tại các xã, phường thuộc thành phố Bắc Kạn và thị trấn, trung tâm huyện lỵ là 100 m²; tại các khu vực còn lại là 200m². Các khu tái định cư phục vụ dự án tại huyện Chợ Mới trước đây được lập theo quy định này và người dân đã được thống nhất với chính quyền địa phương trong quá trình thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Ngày 27/3/2026, UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành Quyết định số 15/2026/QĐ-UBND (có hiệu lực cùng ngày). Theo đó, suất tái định cư bằng đất ở tại khu vực các xã là 100m²; Về xử lý chuyển tiếp quy định: trường hợp chưa có quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trước ngày 27/3/2026 thì thực hiện theo quy định của pháp luật đất đai và Quy định mới; trường hợp đã phê duyệt phương án nhưng chưa có quyết định thu hồi đất trước ngày 27/3/2026 thì tiếp tục thực hiện theo phương án đã phê duyệt và các quy định tại Luật Đất đai năm 2024. Vì vậy, ngày phê duyệt phương án và tình trạng quyết định thu hồi đất của từng hộ là căn cứ cần đối chiếu khi giải quyết.

Tại xã Thanh Mai, 3 hộ thuộc diện tái định cư ở khu thôn Trung tâm được bố trí theo phương án 200 m²/hộ. Theo hồ sơ UBND xã cung cấp, các phương án bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng của cả 3 hộ dân này được phê duyệt trong năm 2025. Biên bản làm việc về bàn giao đất tái định cư ngày 7/7/2026 cũng ghi nhận mỗi hộ được giao đủ 200 m², nhưng không nêu căn cứ điều chỉnh diện tích theo quy định mới. Do đó, hồ sơ cần được đối chiếu thêm với thời điểm ban hành quyết định thu hồi đất để xác định chính sách chuyển tiếp áp dụng cho từng hộ.

Gia đình anh Trần Ngọc Ánh (thôn Đoàn Kết) cũng đã làm xong phần móng và một phần tường bao nhà mới trên lô đất được giao. Anh Ánh cho biết gia đình nhận thông báo phải nộp thêm khoảng 200 triệu đồng để sử dụng 100 m² vượt định mức. Hiện căn nhà cũ của gia đình đã tháo dỡ để phục vụ dự án, còn việc xây nhà mới đang vướng khoản tiền phát sinh.

“Nhận đất, xây nhà rồi, gia đình tôi mới nhận được thông báo phải mua thêm 100 m² đất, với số tiền hơn 200 triệu đồng. Số tiền này quá lớn, gia đình không đủ điều kiện để làm nhà nữa. Tổng số tiền được phê duyệt bồi thường tất cả cây cối, hoa màu, tài sản trên đất của gia đình mới khoảng 800 triệu đồng. Sau khi sang ngang đất tái định cư, gia đình còn hơn 700 triệu đồng. Trong khi đó, đất đền bù chỉ được 803.000 đồng/m², còn bây giờ vào đây phải mua với giá 2 triệu đồng/m². Gia đình tôi đã chấp thuận phương án bồi thường trước đó thì mới đồng ý nhận tiền. Vì vậy, chúng tôi mong muốn trước đây như thế nào thì bây giờ vẫn thực hiện như thế, để bà con không phải lấn cấn giữa quy định cũ và mới. Chúng tôi mong được 200 m² đất ở như trước, vì ở nông thôn còn cần có chỗ làm chuồng gà, chuồng lợn để chăn nuôi. Gia đình có 7 khẩu, nếu diện tích đất quá hẹp thì gần như không đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt", anh Ánh nói.

Tại xã Thanh Thịnh, vướng mắc có điểm khác. Theo đại diện UBND xã, phương án bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng của các hộ dân được phê duyệt sau ngày Quyết định 15/2026/QĐ-UBND có hiệu lực. Trong khi đó, dự án khu tái định cư Bản Áng đã được triển khai từ đầu năm 2025 và các lô đất được thiết kế rộng 200 m²; người dân cũng đã thống nhất phương án bố trí này từ trước. Xã có 21 hộ thuộc diện bố trí tái định cư tại khu vực; hiện còn 16 hộ chưa đồng thuận do khoản tiền phải nộp thêm để sử dụng đủ diện tích.

Theo ông Hà Đức Dục, Chủ tịch UBND xã Thanh Thịnh, địa phương đã nhiều lần gặp gỡ, giải thích chính sách; tuy nhiên, khả năng tài chính của các hộ là trở ngại lớn: “Hiện nay, còn 16 hộ chưa di dời để bàn giao mặt bằng do vướng về suất tái định cư tối thiểu. Trung bình mỗi hộ phải nộp thêm trên 120 triệu đồng, hộ nhiều nhất gần 200 triệu đồng, tùy từng khu vực, lô tái định cư. Đây là khó khăn lớn đối với địa phương. Chính quyền xã đã đến từng nhà tuyên truyền, vận động, giải thích, nhưng do phần lớn các hộ đều khó khăn về kinh phí nên chưa đồng thuận. Người dân đề nghị chính quyền địa phương báo cáo tỉnh xem xét, tháo gỡ đối với những dự án đang thực hiện chuyển tiếp như vậy. Bởi giá đất tại nơi thu hồi đất thấp, trong khi giá đất tái định cư phải mua thêm lại cao hơn, khiến người dân gặp nhiều khó khăn trong việc bố trí kinh phí vừa nộp tiền đất, vừa xây dựng nhà ở, ổn định cuộc sống”.

Đa số các hộ dân thuộc diện di dời tái định cư cũng cho rằng diện tích 100 m² khó có thể đáp ứng nhu cầu của gia đình nhiều thế hệ cùng chung sống, đồng thời hạn chế không gian sinh hoạt và chăn nuôi quy mô hộ. Bởi vậy, việc khẩn trương xử lý những vấn đề phát sinh trong quá trình di dời, tái định cư sẽ giúp người dân ổn định chỗ ở, góp phần thúc đẩy tiến độ dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn.

Thái Nguyên phấn đấu giải phóng mặt bằng cao tốc Chợ Mới – Bắc Kạn trước 15/10

VOV.VN - Các địa phương và đơn vị quản lý dự án thuộc tỉnh Thái Nguyên đang tập trung cao độ, phấn đấu hoàn thành toàn bộ việc GPMB cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn trước ngày 15/10/2025.