Thiêng liêng bàng vuông
Những quả bàng vuông bình dị lại như có phép màu, níu giữ niềm hy vọng, nhân lên niềm vui, cộng hưởng niềm hạnh phúc
Bàng vuông - đối với tôi, sao thiêng liêng đến thế...
Mỗi lần có đồng nghiệp ra Trường Sa, tôi lại dặn: Nhớ kiếm cho quả bàng vuông...
Một lần duy nhất, tôi được nhận quà. Tôi đặt quả bàng vuông cùng với hòn đá đem về từ đất Tổ trên bàn thờ. Tôi nghĩ, giữa quả bàng vuông từ đảo xa của Tổ quốc, với hòn đá từ núi Nghĩa Lĩnh như có mối liên hệ thẳm sâu...
![]() |
Hoa và quả bàng vuông trên Trường Sa |
Một lần đến thăm nhà nghiên cứu Phạm Xuân Nguyên. Nơi trang trọng phòng khách nhà anh có quả bàng vuông với hòn đá san hô. Quả bàng vuông anh được tặng từ đảo Song Tử Tây đã ngả màu trắng ngà, và hòn đá san hô có hình cặp chày - cối anh may mắn nhặt được từ Trường Sa Lớn, đặt bên nhau, ngẫm ra, thấy hợp lý lạ lùng.
Một đồng nghiệp, sau chuyến đi Trường Sa, kể: Mỗi người lính Trường Sa đều có chiếc hòm gỗ hoặc tôn để cất giữ “báu vật” cho mình. Trước đây, của quý thường là những con ốc xà cừ, những nhành san hô nhiều màu sắc... Bây giờ là những quả bàng vuông... Người lính nào gom được nhiều quả bàng vuông, người đó trở thành giàu có và hạnh phúc. Những quả bàng vuông thành quà cho khách từ đất liền ra, thành quà cho người thân bạn bè khi hết hạn canh giữ đảo xa.
Những quả bàng vuông bình dị lại như có phép màu, níu giữ niềm hy vọng, nhân lên niềm vui, cộng hưởng niềm hạnh phúc. Sâu xa hơn, những quả bàng vuông - báu vật của người lính Trường Sa kia, biết đâu lại bén rễ, nảy lộc đâm chồi ở những vùng quê xa của Tổ quốc...
Thì chuyện “biết đâu” không còn là “biết đâu” mà đã thành “thật chứ”.
Hơn 10 năm trước, Anh hùng Lê Mã Lương ra đảo Trường Sa công tác. Món quà anh nâng niu cất giữ trước khi rời đảo là những quả bàng vuông. Vị tướng Anh hùng trông coi Bảo tàng lịch sử quân sự Việt Nam không cất giữ những quả bàng vuông này làm kỷ niệm theo cách thông thường. Ông gieo ươm những quả bàng ngay khuôn viên bảo tàng. Và sự kỳ diệu đã xảy ra: Một cây bàng vuông đã nhú mầm, nảy lá trên mảnh đất Ba Đình lịch sử. Giờ đây, dưới chân Cột cờ Hà Nội, bên đường Điện Biên Phủ, cây bàng vuông có gốc từ Trường Sa tỏ ra hợp với đất lành và nắng gió Thăng Long - Hà Nội đang sức vươn, sức lớn...
Gần đây, Bộ Tư lệnh Hải quân có sáng kiến vô cùng ý nghĩa: Tặng đá san hô và bàng vuông Trường Sa cho các tỉnh, thành phố… Từ các đảo nổi Trường Sa, bàng vuông đã lên xanh, nở hoa ở nhiều con đường, công viên, khuôn viên công sở ở Đà Nẵng, TP HCM, Lâm Đồng…
Một ngày nào đó, bàng vuông sẽ xanh trên đất Tổ, cùng với những chò, vàng tâm, lim, sến…
Ba năm trước, dịp cuối năm, theo tàu Hải quân vùng 3, tôi đến huyện đảo Lý Sơn. Người bạn từng đến Lý Sơn khuyên tôi nên dành thời gian đến Chùa Hang... Vậy là vào lúc bữa cơm chia tay cán bộ chiến sĩ đơn vị ra đa trên đảo trước khi ra tàu về lại đất liền đang diễn ra rôm rả, tôi một mình hỏi thăm đường đến Chùa Hang.
Ngôi chùa không có sư, không cổng không cửa, nằm gọn trong hang đá, hướng ra biển. Hang đá như miệng Cá Ông khổng lồ nhoài ra phía bãi cát chân sóng, lòng hang trũng xuống, có cảm giác thấp hơn mặt sóng, chứa bên trong những nhũ đá và những pho tượng kỳ ảo.
Trong buổi hoàng hôn bóng chiều chập choạng, đèn nến khói nhang mờ tỏ, ngôi chùa càng trở nên huyền bí. Tôi thắp nén hương trước các ban thờ rồi lặng lẽ ngắm cảnh chùa. Trước cửa chùa không xa, là cụm cây cổ thụ cành lá xum xuê, xanh thẫm, thân xù xì, gân guốc. Tôi nhận ra đó là những cây bàng vuông cổ thụ, tuổi đến mấy trăm năm. Tôi chợt nghĩ, hình như có mối liên hệ nào đó giữa vùng đảo cổ Lý Sơn, nơi từ mấy trăm năm trước, hàng năm có những đội lính vâng mệnh triều đình tuần thú trấn giữ Hoàng Sa, Trường Sa? Những người ở Lý Sơn mà tôi hỏi chuyện, đều nói, thành tục lệ, người dân trên đảo vẫn ra Chùa Hang thắp hương cầu nguyện cho những người thân vượt biển ra Hoàng Sa, Trường Sa hoàn thành trọng trách, bình an trở về...
Tôi không nhớ đã đọc ở tài liệu nào đó nói rằng, quả bàng vuông phát tán bằng cách trôi nổi trên biển, nó có thể trôi nổi đến 2 năm mà không bị hỏng. Nếu đậu vào vùng đất lành nó sẽ nảy mầm thành cây... Biết đâu những quả bàng vuông từ Hoàng Sa, Trường Sa trôi nổi từ mấy trăm năm trước mà thành những cây bàng vuông cổ thụ trước cửa Chùa Hang trên đảo Lý Sơn này?
Nhưng, cũng biết đâu đấy, mỗi khi những người lính trấn giữ Hoàng Sa, Trường Sa trở về, đều mang theo những trái bàng và gieo ươm nó ngay trước cửa ngôi chùa linh thiêng này...
Ngôi chùa trông giống như miệng Cá Ông khổng lồ, hướng ra biển Đông, hướng ra phía quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa thiêng liêng của Tổ quốc..../.