Công tác lý luận giữ vai trò nền tảng đối với năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng

Cùng dự lễ kỷ niệm có: nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh, nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang cùng các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương; một số đại sứ và đại diện các tổ chức quốc tế tại Việt Nam; các thế hệ thành viên và cán bộ Hội đồng Lý luận Trung ương.

Diễn văn tại lễ kỷ niệm, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Nguyễn Xuân Thắng nêu rõ, cách đây 30 năm, trước yêu cầu khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của công tác lý luận và tăng cường nghiên cứu lý luận chính trị phục vụ công cuộc đổi mới, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Bộ Chính trị đã ban hành Quyết định số 06-QĐ/TW ngày 30/10/1996, thành lập Hội đồng Lý luận Trung ương.

Trong 30 năm qua, Hội đồng Lý luận Trung ương đã luôn thể hiện xuất sắc vị trí, vai trò, sứ mệnh của mình trong công tác xây dựng Đảng về tư tưởng, chính trị cũng như trong công tác nghiên cứu lý luận. Hội đồng đã làm rất tốt chức năng tư vấn cho Đảng về các vấn đề lý luận chính trị, cung cấp luận cứ cho việc hoạch định, hoàn thiện, phát triển đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Hội đồng không chỉ chủ trì các chương trình nghiên cứu lý luận chính trị trọng điểm, đặc biệt cấp quốc gia mà còn chủ trì các đề án tổng kết lớn, là lực lượng nòng cốt tham gia xây dựng dự thảo văn kiện Đại hội Đảng qua các nhiệm kỳ; chủ trì hoạt động trao đổi lý luận với các đảng cộng sản và các đảng tham chính trên thế giới; trực tiếp tham gia công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc, thù địch trên mặt trận tư tưởng lý luận.

“Trong nhiệm kỳ 2026 - 2031 và tầm nhìn đến 2045, Hội đồng xác định phương hướng công tác tổng quát là: Tiếp tục phát huy vai trò là thiết chế rất quan trọng của Đảng trên lĩnh vực lý luận chính trị, là đầu mối quy tụ, tập hợp, kết nối đội ngũ những người làm công tác lý luận trong cả nước, chắt lọc các kết quả nghiên cứu về lý luận chính trị, thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ tư vấn cho Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về các vấn đề lý luận chính trị; đi sâu tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận nhằm làm rõ những vấn đề lớn, mới mang tầm chiến lược đặt ra trong nhiệm kỳ 2026 - 2031 và tầm nhìn 100 năm tới; tập trung làm tốt nhiệm vụ của Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam và Tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh, chuẩn bị luận cứ cho việc xây dựng Cương lĩnh mới của Đảng, góp phần hoàn thiện lý luận về đường lối đổi mới, lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam”, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Nguyễn Xuân Thắng cho biết.

Trao Huân chương Hồ Chí Minh cho Hội đồng Lý luận Trung ương và phát biểu tại lễ kỷ niệm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, công tác lý luận giữ vai trò nền tảng đối với năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng. Để lãnh đạo đất nước phát triển, Đảng phải không ngừng đổi mới tư duy, phát triển lý luận.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá, qua 30 năm với 6 nhiệm kỳ hoạt động, Hội đồng Lý luận Trung ương đã khẳng định vai trò đầu não tư vấn chiến lược về lý luận chính trị; quy tụ trí tuệ của các nhà lãnh đạo, quản lý, nhà khoa học, cán bộ đảng viên và nhân dân, góp phần tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận, cung cấp luận cứ khoa học cho hoạch định đường lối, chủ trương của Đảng. Trong đó, Hội đồng đã góp phần quan trọng phát triển nhận thức lý luận của Đảng về đường lối đổi mới, về CNXH và con đường đi lên CNXH ở Việt Nam; Hội đồng đã cung cấp nhiều luận cứ khoa học phục vụ hoạch định đường lối, chủ trương và những quyết sách lớn của Đảng và Hội đồng đã góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, quy tụ lực lượng nghiên cứu và mở rộng trao đổi lý luận quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, đất nước đang triển khai Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần XIV của Đảng, phấn đấu thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 và năm 2045 và 100 năm tiếp theo. Yêu cầu đặt ra là tăng trưởng nhanh, bền vững trên nền tảng năng suất, tri thức, khoa học, công nghệ; nâng cao năng lực tự chủ, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và đời sống Nhân dân. Vì vậy, Hội đồng cần nắm bắt, nghiên cứu, đánh giá đúng nội hàm, thấy được những giới hạn của công tác lý luận, xác định trách nhiệm nghiên cứu, tư vấn của mình để tập trung giải quyết.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Hội đồng tiếp tục khẳng định và nâng tầm vai trò hạt nhân, nòng cốt trong nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn và tư vấn chiến lược của Đảng, chủ động dự báo và phát hiện những vấn đề mới. Trong đó, Hội đồng phải bám sát những chuyển động của đất nước và thế giới, lựa chọn vấn đề nghiên cứu từ yêu cầu lãnh đạo, phát triển. Từ vướng mắc cụ thể, cần nhận diện vấn đề có tính hệ thống, phân biệt nguyên nhân thuộc về nhận thức, thể chế hay tổ chức thực hiện để kiến nghị xử lý đúng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Hội đồng thực hiện thật tốt 2 cuộc tổng kết lớn, góp phần tạo bước phát triển mới về lý luận và tầm nhìn lãnh đạo của Đảng. Trong đó, tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam và 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, kết nối chiều sâu lịch sử với yêu cầu hiện tại và khát vọng tương lai.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, giá trị của tổng kết phải thể hiện ở khả năng khái quát những vấn đề có tính quy luật, làm sáng rõ con đường phát triển của đất nước và những điều kiện bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng trong thời kỳ mới. Hội đồng cần phát huy vai trò nòng cốt về lý luận, cùng các cơ quan liên quan đánh giá khách quan thành tựu, thẳng thắn làm rõ hạn chế, khơi mở những vấn đề cần tiếp tục bổ sung, phát triển. Xuyên suốt quá trình đó phải làm sâu sắc hơn bài học “Dân là gốc”, khẳng định vai trò chủ thể của Nhân dân trong sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc. Kết quả tổng kết phải cung cấp luận cứ khoa học vững chắc phục vụ chuẩn bị Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XV của Đảng, nghiên cứu bổ sung, phát triển Cương lĩnh, sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng; đồng thời góp phần định hình tầm nhìn phát triển đất nước vượt khỏi giới hạn một nhiệm kỳ. Trách nhiệm của chúng ta là từ thực tiễn một thế kỷ, phát triển tư duy lý luận đủ sức định hướng tương lai, tạo nền tảng vững chắc cho các thế hệ tiếp nối.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Hội đồng tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận nền tảng và những vấn đề mới, cấp bách của đất nước, của thời đại. Trọng tâm là tiếp tục phát triển nhận thức về CNXH, mô hình và con đường đi lên CNXH ở Việt Nam. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng cần làm sâu sắc mối quan hệ giữa kinh tế thị trường định hướng XHCN, Nhà nước pháp quyền XHCN và nền dân chủ XHCN dưới sự lãnh đạo của Đảng. Trên cơ sở đó, luận giải điều kiện vận hành mô hình phát triển tự chủ, tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập; làm rõ cơ chế gắn kết các lĩnh vực, chủ thể và nguồn lực trong hệ sinh thái phát triển. Đồng thời đi sâu vào đột phá tư duy lãnh đạo thể chế, đổi mới quản trị quốc gia; giải quyết hài hòa quan hệ giữa Nhà nước, thị trường và xã hội; nâng cao năng suất, hiệu quả sử dụng nguồn lực.

“Về phương thức lãnh đạo, cầm quyền, cần luận giải cơ chế chuyển hóa đường lối thành kết quả thực tiễn; phân định vai trò lãnh đạo của Đảng với thẩm quyền quản lý của Nhà nước, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân. Nghiên cứu nâng cao chất lượng quyết sách gắn với thể chế hóa, tổ chức thực hiện và kiểm tra, giám sát; phân cấp, phân quyền đi đôi với nguồn lực, trách nhiệm và kiểm soát quyền lực; gắn tự đổi mới, tự chỉnh đốn của Đảng với thực hành văn hóa cầm quyền. Hội đồng cần góp phần chuẩn hóa hệ thống khái niệm, phạm trù lý luận, nhất là những khái niệm mới, làm rõ nội hàm, cơ sở khoa học và điều kiện vận dụng để thống nhất nhận thức và hành động. Phát triển lý luận phải bắt nguồn từ thực tiễn Việt Nam, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa trí tuệ nhân loại, cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoàn thiện đường lối và giải quyết những vấn đề đặt ra trong xây dựng, phát triển đất nước, bảo vệ Tổ quốc. Lý luận cần tập trung giải quyết hài hòa các mối quan hệ: giữa tự chủ với mở cửa, giữa cải cách và phát triển, giữa phát triển và an toàn, giữa cái mới với cái cũ, giữa chất lượng, số lượng với hiệu quả...”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, Hội đồng thuộc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, cần phát huy lợi thế gắn kết giữa nghiên cứu, tổng kết thực tiễn và đào tạo cán bộ. Mạng lưới nghiên cứu khoa học lý luận chính trị toàn quốc phải quy tụ các cơ quan tham mưu, viện nghiên cứu, trường đại học và lực lượng thực tiễn; có cơ chế đặt hàng, chia sẻ tư liệu, kế thừa kết quả. Đặc biệt coi trọng chuyên gia đầu ngành và đội ngũ kế cận. Phải giao nhiệm vụ xứng đáng, tạo điều kiện để người có tài năng chuyên tâm nghiên cứu; giúp cán bộ trẻ trưởng thành qua công trình khó và khảo sát thực tiễn. Đánh giá, đãi ngộ cần phù hợp đặc thù nghiên cứu lý luận, coi trọng giá trị khoa học và đóng góp thực chất. Trong hợp tác quốc tế cần đi vào chiều sâu, gắn nghiên cứu chung với đối thoại về những vấn đề lớn của thời đại.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, tổng kết 100 năm sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam (1930 - 2030) với Cách mạng Việt Nam, định hướng phát triển đất nước của 100 năm tiếp theo (2030 - 2130) là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Hội đồng cần thực hiện quyết liệt ngay từ bây giờ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tin tưởng Hội đồng cùng đội ngũ các nhà khoa học sẽ tiếp nối truyền thống, phát huy trí tuệ, bản lĩnh và tâm huyết, có những đóng góp xứng đáng vào việc phát triển lý luận, hoàn thiện đường lối, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng.

Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại Lễ kỷ niệm 30 năm Ngày thành lập Hội đồng Lý luận Trung ương

Sáng 29/10, tại Hà Nội, Hội đồng Lý luận Trung ương long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 30 năm Ngày thành lập (30/10/1996 - 30/10/2026) và đón nhận Huân chương Hồ Chí Minh. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo tại Lễ kỷ niệm.