ĐBQH đề nghị nghiêm cấm mọi hành vi môi giới con nuôi trái luật

Phát biểu tại phiên thảo luận về dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội,  Nguyễn Doãn Anh thể hiện sự tán thành cao việc Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua Luật Nuôi con nuôi tại Kỳ họp này. 

Góp ý thêm về dự thảo Luật, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cho biết, về các hành vi bị nghiêm cấm (Điều 5), dự thảo Luật quy định nghiêm cấm việc sử dụng mạng viễn thông, mạng xã hội hoặc các nền tảng điện tử khác để môi giới nhận con nuôi trái pháp luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh đề nghị cân nhắc quy định này. Việc dự thảo luật chỉ nghiêm cấm việc sử dụng mạng viễn thông, mạng xã hội hoặc các nền tảng điện tử khác để môi giới trái pháp luật, dẫn đến cách hiểu nếu sử dụng các phương thức truyền thông như trực tiếp gặp gỡ để môi giới việc nuôi con nuôi thì không bị nghiêm cấm. Do đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh đề nghị sửa theo hướng mọi hành vi môi giới việc nhận nuôi con nuôi trái pháp luật đều bị nghiêm cấm.

Cùng góp ý về nội dung liên quan đến những hành vi nghiêm cấm, đại biểu Lê Thị Song An, Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh nhấn mạnh, cần phân định rõ trường hợp vi phạm hành chính với hành vi có dấu hiệu tội phạm như làm giả, sửa chữa, sử dụng giấy tờ giả, thông đồng, khai báo gian dối để xác lập quan hệ nuôi con nuôi, che giấu thông tin về nguồn gốc của trẻ em hoặc ép buộc trẻ em hoặc cha mẹ đẻ đồng ý cho làm con nuôi, lợi dụng việc nuôi con nuôi để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, để bảo đảm việc xử lý thống nhất. Nếu không làm rõ các hành vi nêu trên, có thể dẫn tới việc xâm phạm trực tiếp quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ.

Ngoài ra, dự thảo cũng nghiêm cấm sử dụng mạng viễn thông, mạng xã hội hoặc các nền tảng điện tử khác để môi giới, tìm kiếm, kết nối việc cho, nhận con nuôi trái pháp luật, tuy nhiên chưa quy định cụ thể trách nhiệm của cơ quan nhà nước cũng như các doanh nghiệp cung cấp nền tảng số trong việc chủ động quét, ngăn chặn, gỡ bỏ và xử lý các trang, hội nhóm có hành vi quảng cáo, môi giới con nuôi trái phép. 

Còn theo đại biểu Đỗ Hoàng Việt, Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh, thực tiễn cho thấy việc giải quyết nuôi con nuôi không chỉ là việc xác lập quan hệ pháp lý giữa cha mẹ nuôi và con nuôi mà còn đòi hỏi bảo đảm các điều kiện để trẻ em được chăm sóc, bảo vệ và phát triển lâu dài. 

Từ góc độ bảo vệ quyền và lợi ích của trẻ em đại biểu kiến nghị, để bảo đảm quyền được lắng nghe ý kiến của trẻ khi được lựa chọn gia đình nhận con nuôi, đại biểu tán thành với quy định tại Điều 21 về việc trẻ em từ đủ 7 tuổi trở lên thì phải có sự đồng ý của trẻ em đó khi được nhận làm con nuôi. Tuy nhiên cần phân biệt giữa việc trẻ em đồng ý cho làm con nuôi và quyền được bày tỏ ý kiến, nguyện vọng của trẻ em trong quá trình lựa chọn gia đình nhận con nuôi. 

"Trong thực tế, việc một trẻ em có thể hòa nhập tốt với gia đình mới không chỉ phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, nơi ở hay khả năng nuôi dưỡng của cha mẹ nuôi mà còn phụ thuộc vào sự sẵn sàng về tâm lý, tình cảm của chính trẻ em đó, đặc biệt đối với những trẻ em từng bị bỏ rơi, thiếu sự chăm sóc của gia đình hoặc đã sống lâu trong các cơ sở trợ giúp xã hội. Yếu tố này càng được cần được quan tâm”, đại biểu chỉ rõ.

Do đó, đại biểu Đỗ Hoàng Việt đề nghị nghiên cứu bổ sung tại Khoản 3 Điều 20 yêu cầu xem xét ý kiến, nguyện vọng và mức độ sẵn sàng về tâm lý của trẻ em trong quá trình ghép trẻ phù hợp với độ tuổi và khả năng nhận thức. Việc này có thể thực hiện thông qua người làm công tác xã hội, không nhất thiết đặt thêm thủ tục hành chính và cũng không làm thay đổi quy định về độ tuổi bắt buộc phải có sự đồng ý của trẻ em.

Về bảo đảm điều kiện chăm sóc đối với trẻ em khuyết tật, mắc bệnh hiểm nghèo khi được nhận làm con nuôi, liên quan đến điều 20 và điều 25 của dự thảo Luật. Dẫn báo cáo tổng kết 15 năm thi hành Luật Nuôi con nuôi của Bộ Tư pháp, đại biểu Đỗ Hoàng Việt dẫn chứng, trong số 3.410 trẻ em tại các cơ sở trợ giúp xã hội được giải quyết làm con nuôi nước ngoài giai đoạn 2011 - 2025 có 2.331 trẻ em thuộc diện khuyết tật hoặc mắc bệnh hiểm nghèo, chiếm tới 68,36%. Đây là tỷ lệ khá lớn, cho thấy việc bảo đảm các điều kiện chăm sóc đặc biệt là vấn đề đã rất đáng quan tâm.

Trong thực tiễn giải quyết nuôi con nuôi, dự thảo Luật đã quy định việc ghép trẻ phải bảo đảm phù hợp giữa khả năng nuôi dưỡng của người nhận con nuôi với nhu cầu và hoàn cảnh của trẻ. Tuy nhiên theo đại biểu Đỗ Hoàng Việt, đối với trẻ em khuyết tật hoặc mắc bệnh hiểm nghèo, hiểm nghèo thì việc đánh giá sự phù hợp cần cụ thể hơn. Khả năng chăm sóc những trẻ em này không chỉ được xem xét qua điều kiện kinh tế hoặc sức khỏe của cha mẹ nuôi mà còn phải tính đến khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, điều trị lâu dài, phục hồi chức năng và sự chuẩn bị của gia đình trong việc đáp ứng những nhu cầu chăm sóc đặc biệt của trẻ.

Đại biểu đề nghị làm rõ hơn tại Khoản 3 Điều 20 nguyên tắc đánh giá sự phù hợp giữa khả năng chăm sóc của người nhận con nuôi với tình trạng sức khỏe và nhu cầu hỗ trợ đặc biệt của trẻ em, đồng thời giao Chính phủ hướng dẫn cụ thể về việc thực hiện này. Về trách nhiệm theo dõi, hỗ trợ và can thiệp sau khi trẻ em được nhận làm con nuôi liên quan đến Điều 22 và Điều 24 của dự thảo Luật. Báo cáo tổng kết thi hành Luật Nuôi con nuôi đã chỉ ra rằng công tác báo cáo, kiểm tra, theo dõi tình hình phát triển của con nuôi trong nước còn mang tính hình thức, chưa chú trọng đầy đủ đến việc đánh giá những khó khăn về tâm lý, sự gắn kết gia đình hoặc các nguy cơ trẻ bị bạo lực, bỏ mặc.

Dự thảo quy định trách nhiệm theo dõi, đánh giá tình hình phát triển của con nuôi nhưng cần làm rõ thêm trách nhiệm xử lý trong quá trình theo dõi phát hiện trẻ em đang gặp khó khăn nghiêm trọng hoặc có nguy cơ bị xâm hại.

Do đó đại biểu đề nghị bổ sung tại Điều 22 nguyên tắc khi phát hiện trẻ em được nhận con nuôi, được nhận nuôi có nguy cơ bị xâm hại, bỏ mặc hoặc không được chăm sóc phù hợp, cơ quan có trách nhiệm theo dõi phải kịp thời chuyển thông tin đến cơ quan bảo vệ trẻ em có thẩm quyền để xem xét áp dụng các biện pháp hỗ trợ, can thiệp theo quy định của Luật trẻ em. Đặc biệt, cần làm rõ việc kết thúc thời hạn báo cáo định kỳ không đồng nghĩa với việc chấm dứt trách nhiệm bảo vệ trẻ em khi phát sinh nguy cơ. Tuy nhiên cơ chế này cần được thực hiện phù hợp, tránh can thiệp không cần thiết vào đời sống riêng tư của gia đình và trẻ em.

Cân nhắc không cho người có hành vi bạo lực gia đình nhận con nuôi

VOV.VN - Dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) đặt trọng tâm vào bảo vệ quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ em, trong đó đáng chú ý là đề xuất cân nhắc không cho người bị xử lý vi phạm hành chính về bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em nhận con nuôi. Cùng với đó, dự thảo bổ sung căn cứ chấm dứt việc nuôi con nuôi khi trẻ không còn được bảo đảm môi trường gia đình an toàn.