ĐBQH đề xuất chỉ cần quét mã QR là biết đơn hàng xuất khẩu lao động thật hay giả

Tránh đưa người lao động đi nước ngoài chung chung để rồi thiếu hụt trong nước

Đại biểu Ngô Trung Thành (Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk) góp ý về khoản 1, điều 4 liên quan đến chính sách ưu tiên cho người lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao đi làm việc ở nước ngoài. Theo đó, đại biểu Ngô Trung Thành đồng tình với chính sách ưu tiên đưa người lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao ra nước ngoài làm việc. Đây có thể là cơ hội để người lao động nâng cao kỹ năng, tiếp cận công nghệ, cách quản lý và môi trường làm việc tiên tiến.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, quy định này thì cần bám sát thực tế, vì hiện nay chúng ta không thừa mà có thể là đang thiếu lao động chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực như AI, bán dẫn, công nghệ số, công nghệ cao, năng lượng, y tế, công nghiệp chế tạo. Đây cũng là những lĩnh vực mà chúng ta đang đặt nhiều kỳ vọng để tạo động lực tăng trưởng mới. Trong bối cảnh đó, nếu ưu tiên đưa nhóm lao động này ra nước ngoài một cách chung chung thì có thể dẫn đến thiếu ở trong nước.

Do đó, đại biểu Ngô Trung Thành kiến nghị chỉ nên ưu tiên khi nguồn nhân lực trong nước đã đáp ứng hoặc vượt nhu cầu, hoặc khi nhà nước đã xác định rõ việc đưa người đi là để đào tạo, tích lũy kinh nghiệm cho một lĩnh vực chiến lược mà đất nước đang rất cần.

Thứ hai, đối với việc đưa người lao động đi để đào tạo, tích lũy kinh nghiệm cho những ngành lĩnh vực chiến lược, dự thảo đang quy định thực hiện theo quy định của chính phủ. Đại biểu kiến nghị quy định này cần phải được rà soát, chỉnh lý và để có cách đặt vấn đề khác.

“Việc có cơ chế đặc thù để đưa lao động đi đào tạo trong các lĩnh vực nhà nước ưu tiên phát triển là hết sức cần thiết. Chúng ta đang thiếu nhân lực, trong khi yêu cầu phát triển những ngành mới, ngành mũi nhọn là rất cấp bách. Đất nước đang đứng trước yêu cầu phát triển nhanh, phát triển bứt phá. Nếu không chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực này thì rất khó thực hiện được những mục tiêu chiến lược đã đặt ra. Nhưng nếu chỉ quy định là thực hiện theo quy định của chính phủ, thì theo tôi là sẽ không đáp ứng được yêu cầu. Nội dung này thực ra đã có ở trong luật hiện hành, nhưng đến nay chưa có chính sách cụ thể để triển khai. Nếu sửa đổi lần này vẫn chỉ giao chính phủ quy định, thì chính sách có nguy cơ tiếp tục chờ, trong khi đó những ngành chiến lược thì chúng ta không có nhiều thời gian để chờ.

Do vậy, tôi cho rằng chúng ta cần chuyển sang cách làm nhà nước xác định mình cần lao động gì, loại gì, cần bao nhiêu, đào tạo ở đâu, rồi chủ động đưa ra nước ngoài”, đại biểu Ngô Trung Thành phân tích.

Đại biểu Ngô Trung Thành lấy ví dụ thêm, nếu xác định bán dẫn là ngành mũi nhọn, phải trả lời được câu hỏi 5 năm tới cần bao nhiêu kỹ sư, bao nhiêu chuyên gia, bao nhiêu người cần đưa ra nước ngoài, đào tạo ở đâu, ở khâu nào và quan trọng nhất khi trở về sẽ làm ở đâu, làm việc gì. Các ngành như AI, công nghệ lõi, công nghệ sinh học, năng lượng mới cũng cần có cách tiếp cận tương tự.

Do đó đại biểu đề nghị, trong lần sửa đổi luật lần này cần quy định rõ Chính phủ có trách nhiệm xây dựng và tổ chức thực hiện đề án phát triển nguồn nhân lực đối với từng ngành lĩnh vực mũi nhọn trọng tâm, trong đó có việc đưa người lao động đi đào tạo nghiên cứu thực tập hoặc làm việc có thời hạn ở nước ngoài, sau đó trở về làm việc ở trong nước. Điều này càng cần thiết khi mà hiện nay Nhà nước đang đặt ra yêu cầu rất cao về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, và mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Muốn đạt được mục tiêu đó, nhà nước phải chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực cho những ngành đất nước cần, không chỉ cho 5 năm tới mà cho 10 năm và xa hơn. Nếu làm được như vậy, việc đưa người Việt Nam ra nước ngoài sẽ không chỉ đơn thuần là việc đưa lao động đi làm việc, mà sẽ trở thành một cách thức học hỏi công nghệ, tích lũy tri thức, đào tạo đội ngũ chuyên gia và đưa nguồn nhân lực đó trở về phục vụ trực tiếp cho sự phát triển của đất nước.

Chuyền từ  “đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài” sang “tuần hoàn nguồn nhân lực”

Góp ý về về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Đại biểu Vũ Trung (Đoàn ĐBQH TP.HCM) kiến nghị nên đi thêm một bước, từ chính sách “đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài” sang chính sách “tuần hoàn nguồn nhân lực”.

Đại biểu Vũ Trung đồng tình với quan điểm trong dự thảo Luật là ưu tiên người lao động đã qua đào tạo có trình độ chuyên môn kỹ thuật, tuy nhiên cần đặc biệt lưu ý cân đối nhu cầu nhân lực trong nước nhất là những ngành Việt Nam đang thiếu nhân lực chất lượng cao đồng thời không làm thu hẹp cơ hội của lao động phổ thông người nghèo người dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đồng tình với dự thảo mới đã bổ sung kết nối thông tin việc làm cho người lao động sau khi về nước, song kết nối việc làm thôi là chưa đủ. Bởi người lao động trở về mang theo ngoại ngữ kỹ năng nghề công nghệ tác phong công nghiệp và kinh nghiệm quản trị đây là một nguồn vốn con người rất lớn của quốc gia. Do đó đại biểu Vũ Trung đề nghị bổ sung ngay tại Điều 4 nguyên tắc: Nhà nước có chính sách công nhận, phát huy kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm người lao động tích lũy ở nước ngoài; xây dựng hồ sơ kỹ năng số, hỗ trợ công nhận, chuyển đổi kỹ năng và kết nối với thị trường lao động trong nước sau khi người lao động trở về.

Tại điều 18 về chuẩn bị nguồn lao động, đại biểu Vũ Trung đồng quan điểm bỏ cơ chế chấp thuận trước chuyển sang thông báo nhưng đại biểu đề nghị quán triệt nguyên tắc việc giảm tiền kiểm cho doanh nghiệp phải đi cùng với tăng sức mạnh và khả năng bảo vệ người lao động.

Dự thảo đã có quy định chỉ được thu phí đào tạo bồi dưỡng kỹ năng nghề ngoại ngữ sau khi người lao động được phía nước ngoài tiếp nhận. Tuy nhiên đại biểu Vũ Trung đề nghị quy định rõ hơn ngay trong luật 3 nguyên tắc: Không thu tiền tuyển dụng, không thể hiện thành tiền giữ chỗ hoặc đặt cọc; mọi khoản thu phải công khai, có chứng từ nếu không đưa được người lao động đi theo cam kết thì phải hoàn trả các khoản chi phí trong thời hạn cụ thể. Điều này rất quan trọng vì người chịu rủi ro lớn nhất thường không phải doanh nghiệp mà chính là người lao động và gia đình họ.

Về vấn đề chuyển đổi số, đại biểu Vũ Trung đề nghị không chỉ dừng ở số hóa thủ tục hành chính, mà cần ứng dụng công nghệ số để quản lý, hỗ trợ người lao động xuyên suốt quá trình từ tuyển dụng, đào tạo, đi làm việc ở nước ngoài cho đến khi trở về, tái hoà nhập và tìm việc làm trong nước.

Theo đó, đại biểu Vũ Trung đề nghị đưa thêm một khoản vào Điều 4 của Luật theo hướng: Một người lao động – một hồ sơ dữ liệu; một nhu cầu tuyển dụng hoặc đơn hàng – một mã định danh; dữ liệu được cập nhật, liên thông và lưu vết trong toàn bộ quá trình. Người lao động chỉ cần quét mã là biết doanh nghiệp có được phép tuyển hay không, đơn hàng có thật không, làm việc ở đâu, mức lương, tổng chi phí và đầu mối chịu trách nhiệm là ai.

Đồng thời, hậu kiểm nên chuyển sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu và rủi ro, doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt thì giảm kiểm tra; doanh nghiệp có nhiều phản ánh, chi phí bất thường hoặc dấu hiệu vi phạm thì hệ thống tự động cảnh báo để tập trung thanh tra.

"Thành công của Luật này không nên chỉ đo bằng bao nhiêu người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, mà quan trọng hơn là bao nhiêu người đi minh bạch, làm việc an toàn, có thu nhập tốt hơn, có kỹ năng cao hơn và khi trở về trở thành nguồn nhân lực có giá trị cao hơn cho đất nước.

Nếu làm được như vậy, chúng ta không chỉ quản lý tốt lao động đi làm việc ở nước ngoài, mà đang từng bước hình thành một nguồn nhân lực Việt Nam toàn cầu, có khả năng tuần hoàn và đóng góp trở lại cho sự phát triển của đất nước”, đại biểu Trung nhấn mạnh.

ĐBQH đề nghị bịt "lỗ hổng" quản lý lao động bị trục xuất khỏi nước ngoài

VOV.VN - Nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông về lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài nhằm quản lý chặt tình trạng lao động "chui", "nhảy cóc" nơi làm việc, đồng thời ban hành chính sách khai thác hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao sau khi về nước.