ĐBQH đề nghị bịt "lỗ hổng" quản lý lao động bị trục xuất khỏi nước ngoài

Cần cơ sở dữ liệu liên thông để quản lý lao động "chui", "nhảy cóc"

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 5/8, thảo luận tại tổ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ sự thống nhất với sự cần thiết sửa đổi luật, đồng thời đề xuất bổ sung nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Trần Đình Gia (Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh) cho rằng, việc quy định mã số tích hợp mới chỉ xác định phương thức quản lý, trong khi chưa xây dựng được cơ chế quản lý, khai thác và chia sẻ dữ liệu; chưa thống nhất giữa các cơ quan liên quan trong việc chuẩn hóa và sử dụng dữ liệu về người lao động.

Theo đại biểu, cần hình thành cơ sở dữ liệu tập trung theo dõi toàn bộ quá trình của người lao động, từ khâu tuyển chọn, đào tạo, chuẩn bị nguồn, kết nối việc làm đến quá trình làm việc và sau khi về nước. Hệ thống này cần được kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành nhằm tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời phục vụ công tác dự báo và cập nhật nguồn nhân lực.

Đại biểu Trần Đình Gia đánh giá, dự thảo luật đã có nhiều điểm mới theo hướng cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, thúc đẩy chuyển đổi số và tháo gỡ nhiều vướng mắc phát sinh từ thực tiễn.

Tuy nhiên, từ thực tế tại Hà Tĩnh - một trong những địa phương có số lượng lao động đi làm việc ở nước ngoài lớn, đại biểu cho biết hoạt động xuất khẩu lao động đã góp phần thay đổi diện mạo nhiều vùng nông thôn, nhưng cũng phát sinh không ít bất cập.

Theo đại biểu, vẫn còn tình trạng người lao động vi phạm quy định của nước sở tại hoặc chỉ sau một thời gian ngắn đã tự ý chuyển sang nơi làm việc khác ("nhảy cóc"), gây nhiều hệ lụy. Đáng chú ý, có trường hợp bị trục xuất khỏi một quốc gia nhưng vẫn có thể đăng ký đi làm việc tại quốc gia khác.

Đại biểu đặt vấn đề vì sao những trường hợp lao động "chui", bị trục xuất vẫn có thể tiếp tục tham gia chương trình đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, đồng thời cho rằng nguyên nhân chủ yếu là do chưa có hệ thống dữ liệu liên thông để quản lý.

Từ đó, đại biểu kiến nghị dự thảo luật cần bổ sung quy định về việc cập nhật dữ liệu liên thông giữa các cấp, các bộ, ngành nhằm tạo cơ sở pháp lý để quản lý chặt chẽ người lao động trong toàn bộ quá trình đi làm việc ở nước ngoài.

Bổ sung cơ chế bảo vệ người lao động trong tình huống khẩn cấp

Đánh giá cao mục tiêu của dự thảo luật trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đại biểu Phạm Thu Xanh (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) đề nghị tiếp tục hoàn thiện các cơ chế bảo vệ người lao động.

Theo đại biểu, cần tăng cường cơ chế tuyển chọn trực tiếp nhằm giảm khâu trung gian, hạn chế nguy cơ lừa đảo và tình trạng doanh nghiệp "núp bóng". Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số để công khai, minh bạch thông tin, giúp người lao động có điều kiện kiểm chứng trước khi tham gia chương trình đi làm việc ở nước ngoài.

Dẫn lại thực tế trong đại dịch COVID-19, khi hàng vạn lao động Việt Nam ở nước ngoài mất việc làm, không có thu nhập nhưng gặp nhiều khó khăn trong việc trở về nước do thiếu đầu mối hướng dẫn và số lượng chuyến bay hạn chế, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế hỗ trợ khẩn cấp đối với người lao động trong trường hợp xảy ra thiên tai, dịch bệnh hoặc các tình huống bất khả kháng.

Theo đó, cần quy định rõ cơ chế tạm ứng kinh phí hỗ trợ và trách nhiệm của doanh nghiệp đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài trong các tình huống khẩn cấp.

Chính sách khai thác hiệu quả nguồn nhân lực sau khi về nước

Đại biểu Phạm Thu Xanh cũng cho rằng điểm mới đáng chú ý của dự thảo luật là định hướng không chỉ đưa lao động ra nước ngoài làm việc mà còn khai thác hiệu quả nguồn nhân lực có tay nghề, kinh nghiệm và ngoại ngữ sau khi họ trở về.

Theo đại biểu, cần bổ sung quy định về chính sách của Nhà nước đối với lao động sau khi hoàn thành hợp đồng ở nước ngoài, trong đó có cơ chế tiếp nhận, kết nối và thu hút lực lượng này tham gia vào những ngành nghề đang có nhu cầu nhân lực chất lượng cao.

Thực tế cho thấy nhiều lao động sau thời gian làm việc trong môi trường sản xuất hiện đại đã tích lũy được tay nghề, tác phong công nghiệp và kỹ năng nghề, nhưng hiện chưa có cơ chế thống kê, công nhận kỹ năng cũng như kết nối với doanh nghiệp trong nước để tuyển dụng, đào tạo nâng cao hoặc hỗ trợ khởi nghiệp.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) cho biết, đến cuối năm 2025, Việt Nam có gần 900.000 lao động đang làm việc ở nước ngoài, chủ yếu tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc), mang về lượng kiều hối khoảng 6-7 tỷ USD mỗi năm.

Theo đại biểu, thu nhập của người lao động có sự chênh lệch đáng kể giữa các thị trường. Năm 2025, mức thu nhập bình quân tại Nhật Bản và Đài Loan (Trung Quốc) khoảng 1.300 USD/tháng, tại Hàn Quốc khoảng 1.600 USD/tháng, trong khi tại Đức và Đan Mạch đạt từ 2.900-4.000 USD/tháng.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, chỉ cần nâng cao trình độ kỹ năng và chuyển dịch sang các thị trường có thu nhập cao hơn thì giá trị tạo ra trên mỗi lao động có thể tăng gấp 2-3 lần mà không cần tăng số lượng người đi làm việc ở nước ngoài.

Bên cạnh hiệu quả kinh tế, định hướng này cũng góp phần giảm áp lực thiếu hụt lao động trẻ tại thị trường trong nước, nhất là khi nhiều địa phương đang mở rộng các khu công nghiệp và đối mặt nguy cơ thiếu nguồn nhân lực.

Theo đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, hiện việc kết nối việc làm cho lao động sau khi về nước mới dừng ở mức khuyến khích, chưa gắn với trách nhiệm của cơ quan, tổ chức cụ thể cũng như chưa được tích hợp với cơ sở dữ liệu quản lý. Trong khi đó, đây là khâu then chốt để biến gần 900.000 lao động đang làm việc ở nước ngoài thành nguồn vốn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển đất nước.

Từ thực tế trên, đại biểu đề nghị dự thảo luật bổ sung khung chính sách đặc thù, bao gồm hỗ trợ đào tạo nghề, đào tạo ngoại ngữ, tín dụng ưu đãi, chính sách ưu tiên đối với lao động thuộc hộ nghèo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đồng thời, luật cần quy định trách nhiệm ghi nhận kỹ năng nghề tích lũy ở nước ngoài vào cơ sở dữ liệu và xây dựng cơ chế công nhận, đánh giá kỹ năng khi người lao động trở về nước.

Sửa Luật Dầu khí: ĐBQH đề nghị rà soát cơ chế quản lý vốn nhà nước tại PVN

VOV.VN - Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát các quy định trong dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), nhất là cơ chế phân cấp, quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp và hoàn thiện các chính sách mới nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.