ĐBQH: Đừng chỉ tính có bao nhiêu căn nhà, phải tính bao nhiêu người được ở

Cần gói tín dụng riêng cho nhà ở cho thuê

Chiều 21/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023. Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là phát triển nhà ở cho thuê, nhằm đáp ứng thực chất nhu cầu chỗ ở của người lao động, người thu nhập thấp và các nhóm chưa có điều kiện sở hữu nhà.

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Đặng Bích Ngọc (Đoàn Phú Thọ) cho rằng việc chuyển từ ưu tiên phát triển nhà ở để bán sang phát triển nhà ở cho thuê là chính sách phù hợp với thực tiễn.

Theo đại biểu, nhà ở cho thuê có thể đáp ứng nhu cầu của người lao động thu nhập thấp, công nhân tại các khu công nghiệp, thế hệ trẻ, cán bộ, công chức và người lao động chưa có điều kiện mua nhà. Đây cũng là giải pháp giúp người dân ổn định chỗ ở, yên tâm làm việc. Tuy nhiên, các dự án nhà ở cho thuê thường có khả năng hoàn vốn thấp, trong khi rủi ro vận hành cao. Vì vậy, đại biểu đề nghị dự thảo luật có cơ chế tài chính đủ hấp dẫn để doanh nghiệp có thể đầu tư dài hạn.

Tại điểm e, Điều 42, đại biểu đề nghị quy định chủ đầu tư được vay vốn với lãi suất ưu đãi thông qua tổ chức tín dụng, đồng thời có chính sách tín dụng ưu đãi dài hạn, ổn định với mức lãi suất thấp.

“Luật này cần quy định theo hướng có chính sách tín dụng ưu đãi dài hạn, ổn định với mức lãi suất thấp”, đại biểu Đặng Bích Ngọc nêu.

Theo đại biểu, nếu thời hạn vay không rõ ràng, áp lực trả nợ gốc và lãi có thể khiến chủ đầu tư phải tăng giá thuê, làm mất ý nghĩa xã hội của chính sách. Vì vậy, cần nghiên cứu một gói tín dụng riêng cho nhà ở cho thuê, có thời hạn và lãi suất phù hợp.

Phải tính khả năng người dân tiếp cận, quỹ nhà ở phải là công cụ thực hiện chính sách

Đại biểu Trương Thị Bích Hạnh (Đoàn TP. Hồ Chí Minh) cho rằng cần thay đổi thước đo của chính sách nhà ở. Theo đó, mục tiêu không nên chỉ là phát triển thêm bao nhiêu căn nhà mà phải xác định bao nhiêu người dân thực sự tiếp cận được nhà ở phù hợp và có khả năng chi trả.

Chương trình phát triển nhà ở vì vậy cần tính đến các yếu tố như thu nhập, giá nhà, việc làm và giao thông. Đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến khả năng tiếp cận nhà ở của người dân. Đối với nhà ở xã hội, đại biểu đề nghị chuyển từ tư duy “tạo lập quỹ đất” sang “tạo lập quỹ nhà ở xã hội có khả năng sử dụng thực tế”. Quỹ đất phải ở vị trí phù hợp, có hạ tầng kết nối và gần nơi có nhu cầu.

Đáng chú ý, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh nhấn mạnh vai trò của nhà ở cho thuê, cho rằng đây là chính sách quan trọng để chuyển tư duy từ “sở hữu nhà” sang “có nhà để ở”.

Đại biểu đề nghị có chính sách về đất đai, tín dụng để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nhà cho thuê; xây dựng tiêu chí xác định giá thuê phù hợp và hỗ trợ giá thuê đối với nhóm yếu thế. Đồng thời, cần phát triển đa dạng nhà ở xã hội cho thuê, thuê mua và nhà lưu trú cho công nhân.

Đề cập đến Quỹ nhà ở, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn TP Huế) thống nhất với chủ trương hình thành Quỹ để tạo công cụ tài chính thực hiện chính sách nhà ở cho thuê. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị thiết kế Quỹ theo hướng không phát sinh thêm bộ máy, biên chế và chi phí quản lý lớn.

Theo đó, Quỹ nhà ở cần được xác định là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động không vì lợi nhuận, có nhiệm vụ huy động, quản lý và sử dụng nguồn lực tài chính để đầu tư, tạo lập, quản lý và phát triển nhà ở cho thuê.

Đối với quỹ ở địa phương, đại biểu đề nghị giao UBND cấp tỉnh thành lập trên cơ sở bộ máy hiện có, không phát sinh tổ chức, biên chế mới.

Nguồn vốn của Quỹ có thể gồm ngân sách nhà nước, nguồn thu từ xử lý, bán nhà ở thuộc tài sản công, nguồn từ khai thác, đấu giá quyền sử dụng đất hoặc tài sản gắn liền với đất được sử dụng cho phát triển nhà ở và các nguồn hợp pháp khác.

Đặc biệt, đại biểu đề nghị khoản tiền chủ đầu tư nộp thay cho nghĩa vụ bố trí quỹ đất phát triển nhà ở cho thuê phải được đưa vào Quỹ nhà ở địa phương và chỉ sử dụng để phát triển nhà ở cho thuê trên địa bàn. Việc quản lý, sử dụng Quỹ phải bảo đảm đúng mục đích, bảo toàn vốn, công khai, minh bạch và chịu sự giám sát, kiểm toán.

Giá thuê phải tính đến khả năng chi trả

Theo đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn TP Huế), cơ chế xác định giá thuê nhà ở cần kết hợp giữa giá thành và mục tiêu chính sách. Giá thuê phải tính đến chi phí đầu tư xây dựng, quản lý vận hành, bảo trì, bảo hiểm, thuế, phí, thời gian thu hồi vốn, đồng thời tính đến khả năng chi trả của người thuê. Trường hợp giá thuê thấp hơn mức cần thiết để thu hồi chi phí, phần chênh lệch cần được xác định là khoản hỗ trợ chính sách từ ngân sách hoặc nguồn hợp pháp khác.

Đại biểu đề nghị UBND cấp tỉnh quyết định giá thuê trên cơ sở phương án tài chính được phê duyệt và trong phạm vi dự toán hỗ trợ được cấp có thẩm quyền quyết định. Cách tiếp cận này nhằm vừa bảo đảm người dân được tiếp cận nhà ở với mức giá phù hợp, vừa tránh tình trạng chính sách giá tạo ra những khoản thiếu hụt tài chính khó kiểm soát.

Ưu tiên quỹ nhà tại các trung tâm hành chính mới

Từ thực tế sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đại biểu Đặng Bích Ngọc cho rằng nhu cầu về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà ở công vụ đang gia tăng tại các trung tâm hành chính mới.

Theo đại biểu, nhiều cán bộ, công chức, người lao động phải di chuyển đến nơi làm việc mới sau sáp nhập tỉnh. Trong khi đó, nguồn nhà ở xã hội và nhà cho cán bộ, công chức, người lao động thuê với chính sách ưu đãi còn hạn chế, thậm chí có địa phương chưa bố trí được.

Một số nơi đã hỗ trợ tiền thuê nhà, nhưng chính sách này chỉ thực hiện trong thời gian nhất định và chưa giải quyết căn cơ nhu cầu chỗ ở lâu dài. Vì vậy, đại biểu đề nghị ưu tiên quy hoạch quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội, nhà cho thuê tại các trung tâm hành chính mới, bảo đảm vị trí thuận lợi, dễ di chuyển. Đồng thời, cần đơn giản hóa thủ tục và xây dựng tiêu chí ưu tiên khi nguồn cung chưa đáp ứng đủ nhu cầu.

“Cần có cơ chế đủ mạnh để các địa phương chủ động tạo lập quỹ nhà, huy động nguồn lực xã hội phát triển các dự án nhà ở phù hợp tại các trung tâm hành chính mới”, đại biểu Đặng Bích Ngọc nêu.

Nhà ở xã hội cần linh hoạt theo nhu cầu địa phương

Đại biểu Đào Chí Nghĩa (Đoàn Cần Thơ) đề nghị không nên quy định cứng một loại hình nhà ở xã hội cho tất cả địa phương. Theo đại biểu, quy định nhà ở xã hội tại đô thị từ loại 3 trở lên phải là nhà chung cư chưa phản ánh đầy đủ thực tế. Một số địa phương có nhu cầu lớn đối với nhà ở xã hội thấp tầng, trong khi nhu cầu chung cư chưa cao.

Nếu áp dụng cứng mô hình chung cư có thể dẫn đến tình trạng “có dự án nhưng sản phẩm không phù hợp”. Do đó, loại hình nhà ở cần căn cứ vào nhu cầu, khả năng chi trả, điều kiện đất đai và đặc điểm dân cư từng địa phương.

Đại biểu cũng đề nghị cho phép chủ đầu tư tự xác định giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội theo phương pháp Nhà nước quy định và thuê đơn vị thẩm định độc lập; Nhà nước tăng cường hậu kiểm để rút ngắn thời gian thủ tục.

Trong khi đó, đại biểu Trương Hồ Hải (Đoàn tỉnh An Giang) đề nghị rà soát đồng bộ Luật Nhà ở với Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Xây dựng và Luật Công chứng, tránh chồng chéo trong quá trình thực hiện.

Các ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy phát triển nhà ở cho thuê đang được nhìn nhận như một công cụ quan trọng của chính sách an sinh, bên cạnh nhà ở xã hội và nhà ở thương mại. Để nguồn cung phát triển bền vững, các đại biểu đề nghị đồng thời tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai, tín dụng, quỹ nhà và cơ chế giá, qua đó giúp người dân có thêm lựa chọn phù hợp thay vì nhất thiết phải sở hữu nhà.

Sửa Luật Đất đai: Chuyển mạnh từ “bồi thường tài sản” sang “tái thiết cuộc sống”

VOV.VN - Sửa Luật Đất đai cần giải quyết căn bản các điểm nghẽn thực tiễn, chuyển từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang “tái thiết cuộc sống” cho người dân.