ĐBQH đề xuất nên miễn trách nhiệm bồi thường cho cán bộ đổi mới sáng tạo

Chiều nay (10/8), Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Nên miễn trách nhiệm bồi thường với cán bộ dám nghĩ dám làm

Đại biểu Nguyễn Phi Hùng (Đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng) cho ý kiến về bổ sung trường hợp miễn trách nhiệm hoàn trả đối với cán bộ dám nghĩ dám làm đổi mới sáng tạo.

Theo đại biểu Nguyễn Phi Hùng, Điều 65 dự thảo Luật quy định việc miễn hoàn trả đối với cán bộ gây thiệt hại do lỗi vô ý trong ba trường hợp: mắc bệnh hiểm nghèo, hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn và lập công lớn. Tuy nhiên đối với cán bộ năng động, dám nghĩ dám làm, sáng tạo vì lợi ích chung thì cần được xem xét miễn trách nhiệm hoàn trả nếu gây thiệt hại trong quá trình thực thi công vụ theo tinh thần Kết luận số 14 ngày 22/9/2021 của Bộ Chính trị và Nghị định số 193 năm 2025 của Chính phủ về khuyến khích bảo vệ cán bộ năng động sáng tạo, dám nghĩ dám làm vì lợi ích chung.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung điểm D vào khoản 4A Điều 65 dự thảo Luật như sau: "Thiệt hại phát sinh do rủi ro khách quan trong quá trình thực hiện đề xuất đổi mới sáng tạo, thử nghiệm các phương pháp đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt mà người thi hành công vụ đã tuân thủ đầy đủ quy trình quy định và không có hành vi vụ lợi để bảo vệ, khuyến khích cán bộ dám nghĩ dám làm vì lợi ích chung".

"Đính chính thông tin sai không làm mất đi trách nhiệm bồi thường" 

Cùng góp ý về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) cho rằng, dự thảo hiện nay quy định theo hướng Nhà nước bồi thường đối với hành vi cố ý cung cấp thông tin sai lệch mà không đính chính và không cung cấp lại thông tin.

Đại biểu Dương Khắc Mai cho rằng cách thiết kế này cần được xem lại vì đây là không phải là yêu cầu cơ quan cung cấp thông tin phải đính chính hay không. Đương nhiên khi phát hiện thông tin sai thì phải kịp thời đính chính cung cấp lại thông tin cho đúng. Nhưng nếu quy định như dự thảo có thể dẫn đến cách hiểu rằng cơ quan hoặc người thi hành công vụ đã cố ý đã cố ý cung cấp thông tin sai lệch gây thiệt hại thực tế đã xảy ra nhưng sau đó chỉ cần thực hiện đính chính thì Nhà nước không còn trách nhiệm bồi thường

Đại biểu đề nghị bổ sung cụm từ: "mà không đính chính và cung cấp thông tin" tại khoản 7 điều 17 và đề nghị sửa thành: "cố ý cung cấp thông tin sai lệch theo pháp luật và tiếp cận thông tin gây thiệt hại". Việc đính chính hoặc cung cấp thông tin, việc cấp cung cấp lại thông tin được xem xét khi xác định phạm vi, mức độ thiệt hại và mức bồi thường.

Đồng thời đại biểu Dương Khắc Mai cũng đề nghị tiếp tục rà soát quy định này với pháp luật về tiếp cận thông tin để bảo đảm xác thực đúng nội dung hành vi trái pháp luật làm phát sinh trách nhiệm bồi thường, không bỏ sót nhưng cũng không mở rộng để thiếu kiểm soát.  

Không để người dân chịu thiệt nếu cơ quan Nhà nước làm mất hồ sơ

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) đề nghị bổ sung nguyên tắc xử lý trường hợp tài liệu, chứng cứ thuộc trách nhiệm quản lý của cơ quan Nhà nước nhưng bị mất, thất lạc hoặc không thể cung cấp tại khoản 1 Điều 45.

Đại biểu Việt Nga cho rằng, còn một tình huống khó hơn mà dự thảo chưa giải quyết dược như tài liệu lẽ ra Nhà nước phải lưu giữ nhưng vì nguyên nhân thuộc trách nhiệm của cơ quan Nhà nước mà nay không còn, không đầy đủ hoặc không thể cung cấp thì hậu quả pháp lý thuộc về ai?

Nếu hành vi gây thiệt hại thuộc về Nhà nước, hồ sơ chứng minh cũng thuộc trách nhiệm quản lý của Nhà nước, nhưng khi hồ sơ bị thất lạc thì người dân lại phải chịu hậu quả vì không đủ chứng cứ, thì quyền được bồi thường có nguy cơ bị hạn chế bởi chính một thiếu sót trong hoạt động quản lý Nhà nước.

Vì vậy, đại biểu Việt Nga đề nghị bổ sung ngay tại Điều 45 một nguyên tắc, người yêu cầu bồi thường không phải gánh chịu bất lợi do cơ quan Nhà nước làm mất, thất lạc hoặc không thực hiện đầy đủ trách nhiệm lưu trữ tài liệu, chứng cứ; trong trường hợp đó cơ quan giải quyết phải chủ động xác minh từ các nguồn thông tin hợp pháp khác và chấp nhận chứng cứ thay thế theo quy định của pháp luật.

Về khoản 3 Điều 62, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị xem xét lại thật kỹ hậu quả pháp lý của quy định sau 3 năm người được bồi thường không nhận tiền thì khoản tiền được "trả lại ngân sách Nhà nước".

Đại biểu cho rằng cần phân biệt rất rõ hai quan hệ pháp lý khác nhau, một là xử lý khoản kinh phí đã bố trí trong ngân sách; hai là quyền tài sản của người được bồi thường đã được xác lập bằng quyết định giải quyết bồi thường hoặc bản án có hiệu lực.

Thời hiệu yêu cầu bồi thường và thời hạn nhận tiền sau khi quyền đã được xác lập là hai giai đoạn pháp lý hoàn toàn khác nhau. Trước khi có quyết định, người dân đang thực hiện quyền yêu cầu Nhà nước xác định trách nhiệm bồi thường. Sau khi quyết định hoặc bản án đã có hiệu lực, trách nhiệm của Nhà nước và số tiền phải trả đã được xác định; lúc này đã hình thành một quyền tài sản cụ thể.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga kiến nghị khoản 3 Điều 62 cần quy định rõ: Việc trả lại khoản kinh phí vào ngân sách Nhà nước chỉ là biện pháp xử lý về tài chính, không làm chấm dứt quyền nhận tiền bồi thường đã được xác lập bằng quyết định giải quyết bồi thường hoặc bản án có hiệu lực. Khi người có quyền hoặc người thừa kế hợp pháp yêu cầu, Nhà nước phải thực hiện việc chi trả theo trình tự luật định.

Làm rõ căn cứ bồi thường cho người đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực

VOV.VN - Việc bổ sung quyền được bồi thường đối với người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhận được sự đồng tình của nhiều ĐBQH.