Nghị quyết số 22-NQ/TW: Không để phát triển đi trước, an ninh theo sau

Nghị quyết số 22-NQ/TW về Chiến lược An ninh quốc gia ban hành ngày 28/7/2026 xác định một yêu cầu quan trọng: “Tổ chức bảo vệ an ninh trên mọi lĩnh vực phát triển, trên các không gian theo nguyên tắc ‘phát triển đến đâu, an ninh đến đó’”. Đây không chỉ là yêu cầu đối với công tác bảo vệ an ninh, mà còn đặt ra cách tiếp cận mới trong quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện các chiến lược phát triển.

An ninh phải được đặt ngay trong quá trình phát triển

Theo Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam, “phát triển đến đâu, an ninh đến đó” không có nghĩa đặt an ninh đối lập với phát triển hay vì lo ngại rủi ro mà kìm hãm tăng trưởng.

Theo ông, yêu cầu cốt lõi là tích hợp các yếu tố an ninh ngay trong từng quyết sách, dự án, quy hoạch và bước phát triển. An ninh phải trở thành một điều kiện của phát triển, đồng thời phát triển bền vững tạo thêm nguồn lực cho việc bảo đảm an ninh.

Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh không gian phát triển của quốc gia ngày càng mở rộng. Những lĩnh vực như hạ tầng, năng lượng, công nghệ, dữ liệu, tài chính, đô thị, biển và không gian số vừa tạo ra động lực tăng trưởng, vừa có thể xuất hiện những rủi ro mới đối với an ninh quốc gia.

Vì vậy, yêu cầu đầu tiên là đưa tiêu chí an ninh vào ngay từ khâu hoạch định chính sách. Các chiến lược, quy hoạch, dự án lớn cần được đánh giá đồng thời về hiệu quả kinh tế và tác động an ninh, tránh tình trạng phát triển xong mới tính đến phương án bảo vệ.

Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với tinh thần Nghị quyết 22-NQ/TW khi xác định an ninh trong kỷ nguyên mới không chỉ là bảo vệ các chủ thể, thể chế và chủ quyền quốc gia, mà còn phải bảo vệ những yếu tố cấu thành năng lực phát triển, bảo đảm sự vận hành ổn định của hệ thống kinh tế, xã hội và công nghệ.

Nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế

Trong khi đó, TS. Phạm Hùng Tiến - nguyên Phó Giám đốc Quốc gia Viện FNF (Đức) tại Việt Nam, cho rằng cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng cùng quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với cấu trúc kinh tế và chính trị thế giới.

Theo ông, khác với giai đoạn toàn cầu hóa mạnh mẽ trước đây, các yếu tố an ninh quốc gia và lòng tin chiến lược ngày càng được đặt cao hơn trong các quyết định đầu tư và tổ chức sản xuất. Các tập đoàn lớn đang đa dạng hóa chuỗi cung ứng để giảm sự phụ thuộc vào một thị trường, thúc đẩy các xu hướng đưa sản xuất về nước, chuyển sang các quốc gia lân cận hoặc lựa chọn những đối tác có mức độ tin cậy cao.

Cùng với cạnh tranh địa chính trị, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cũng đang làm thay đổi các tiêu chuẩn của chuỗi cung ứng toàn cầu. Những yêu cầu về phát thải, tính bền vững, minh bạch nguồn gốc và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn thương mại mới khiến dòng vốn quốc tế ngày càng quan tâm tới sự ổn định, hạ tầng và khả năng thích ứng của nền kinh tế sở tại.

Trong bối cảnh đó, TS. Phạm Hùng Tiến cho rằng Việt Nam cần kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa và duy trì nguyên tắc “Bốn không”, qua đó giữ vững cân bằng chiến lược trong quan hệ với các nước lớn. Cùng với củng cố quan hệ kinh tế, thương mại với các đối tác truyền thống và Đối tác Chiến lược Toàn diện, Việt Nam cần mở rộng không gian phát triển sang các thị trường mới tại Trung Đông, Nam bán cầu và châu Phi.

Theo ông, tư duy hội nhập cũng cần chuyển từ “tham gia, gia nhập” sang chủ động đóng góp, định hình và dẫn dắt các luật chơi chung tại các cơ chế đa phương, qua đó bảo vệ tốt hơn lợi ích quốc gia.

Song song với đối ngoại, việc xây dựng nội lực và khả năng chống chịu của nền kinh tế là yếu tố quan trọng để củng cố độc lập, tự chủ. Việt Nam cần tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, EVFTA để tái cơ cấu các ngành công nghiệp, giảm dần phụ thuộc vào gia công và lao động giá rẻ, tăng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và xây dựng các chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu cao trước cú sốc bên ngoài.

Đặc biệt, Việt Nam cần tạo bước đột phá trong các lĩnh vực công nghệ cao và công nghệ lõi như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cần trở thành lực lượng thúc đẩy năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia.

"Việc bảo đảm vững chắc an ninh kinh tế, an ninh năng lượng, an ninh lương thực và an ninh tài chính quốc gia, đi đôi với việc xây dựng các trung tâm tài chính mang tầm cỡ khu vực, sẽ là bệ đỡ vững chắc giúp Việt Nam chủ động kiểm soát vận mệnh kinh tế của mình trong một thế giới đầy biến động", TS. Phạm Hùng Tiến nói.

Biến an ninh thành năng lực cạnh tranh

Theo Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu, bảo đảm an ninh không nên chỉ được nhìn nhận dưới góc độ phòng ngừa và xử lý nguy cơ. Hạ tầng số an toàn, dữ liệu được bảo vệ, năng lượng ổn định, xã hội trật tự và môi trường pháp lý minh bạch còn tạo dựng niềm tin, góp phần thu hút nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Vì vậy, an ninh có thể trở thành một yếu tố thúc đẩy phát triển, thay vì chỉ là yêu cầu đi kèm với phát triển. Khi các dự án được thiết kế với khả năng chống chịu trước rủi ro ngay từ đầu, chi phí xử lý hậu quả có thể được giảm thiểu, đồng thời tạo nền tảng ổn định cho hoạt động kinh tế - xã hội.

Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu cũng nhấn mạnh yêu cầu quản trị rủi ro từ sớm, từ xa, dựa trên dữ liệu, khoa học - công nghệ và cơ chế phối hợp liên ngành; đồng thời phân định rõ trách nhiệm, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu.

Cách tiếp cận này đòi hỏi sự gắn kết chặt chẽ giữa chính sách phát triển và chính sách an ninh. Mỗi dự án hạ tầng, năng lượng, công nghệ hay dữ liệu không chỉ cần được xem xét về hiệu quả kinh tế mà còn phải tính đến khả năng bảo đảm an ninh, mức độ tự chủ và sức chống chịu trong dài hạn.

“Điểm cốt lõi của nguyên tắc “phát triển đến đâu, an ninh đến đó” là hình thành tư duy “an ninh để phát triển, phát triển để củng cố, tăng cường an ninh”. Khi an ninh được tích hợp vào quá trình phát triển ngay từ đầu, Việt Nam có thể tăng trưởng nhanh mà vẫn giữ vững độc lập, tự chủ, ổn định và lợi ích quốc gia - dân tộc”, Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu nhấn mạnh.

Mục tiêu của Nghị quyết số 22-NQ/TW về Chiến lược An ninh quốc gia

VOV.VN - Ngày 28/7, tại Hội nghị lần thứ ba, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã ban hành Nghị quyết số 22-NQ/TW về Chiến lược An ninh quốc gia.