Nhân tài dẫn dắt nhân tài cùng chung khát vọng trăm năm

Vậy làm sao để biến nguồn lực người Việt trên toàn cầu thành sức mạnh phát triển quốc gia? Làm sao để không chỉ thu hút được người tài, mà còn tạo ra môi trường thực sự hấp dẫn để người tài được trao cơ hội, nhằm hiện thực hóa khát vọng trăm năm, đúng dịp thành lập nước vào năm 2045? Phóng viên VOV phỏng vấn PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng ban, Ban Tuyên giáo Trung ương về nội dung này.

PV: Thưa PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Kết luận 105 Hội nghị Trung ương 4 mới đây, Trung ương đã nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết, đó là phát triển đội ngũ nhân tài có khả năng dẫn dắt và hiện thực hóa các mục tiêu. Yêu cầu này có ý nghĩa chiến lược ra sao trong thời điểm hiện nay, thưa ông?

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Theo tôi, trong kỷ nguyên phát triển mới, nguồn lực quan trọng nhất không chỉ là câu chuyện của vốn, tài nguyên hay lao động, mà là trí tuệ, năng lực sáng tạo và khát vọng cống hiến của con người Việt Nam.

Muốn đất nước phát triển nhanh và bền vững, chúng ta phải có những con người có đủ năng lực giải quyết những bài toán lớn, làm chủ được công nghệ, tổ chức thực hiện và dẫn dắt những thay đổi có tính đột phá.

Điểm rất quan trọng của Kết luận 105 là chuyển từ tư duy thu hút người tài đơn thuần sang quản trị và phát triển nhân tài gắn với nhiệm vụ chiến lược. Chúng ta thường nói đến mục tiêu 2045, nhưng mục tiêu ấy không thể đạt được chỉ bằng quyết tâm. Cần có những thế hệ có khả năng biến khát vọng thành sản phẩm, biến ý tưởng thành công nghệ, biến tri thức thành năng suất và chất lượng sống của nhân dân.

Phát triển đội ngũ nhân tài vừa là yêu cầu kinh tế, vừa là nhiệm vụ xây dựng con người và bồi đắp sức mạnh quốc gia. Theo tôi, thông điệp cốt lõi ở đây là: Muốn đi xa phải có tầm nhìn, nhưng muốn đi đến đích phải có con người đủ tài năng và được tin tưởng giao việc lớn.

PV: Lần này không chỉ đặt ra mục tiêu, mà Trung ương còn xác định rõ, phải tạo điều kiện để nhân tài người Việt Nam ở nước ngoài tích cực tham gia các nhiệm vụ phát triển đất nước. Trước đó, ngày mùng 2/8, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 23, xác định người Việt Nam ở nước ngoài là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng. Vậy đâu là những thay đổi căn bản về tư duy và chính sách để người Việt Nam ở nước ngoài có thể tham gia trực tiếp vào các chương trình, dự án phát triển chiến lược của đất nước, thưa ông?

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Chúng ta đang chuyển từ cách nghĩ thu hút người Việt trở về sang cách nghĩ rộng hơn: Kết nối và phát huy trí tuệ Việt Nam ở bất cứ nơi đâu.

Một người Việt Nam có thể sống và làm việc ở Tokyo hay Thung lũng Silicon, nhưng vẫn có thể góp sức thiết thực cho đất nước. Tôi cho rằng nơi cư trú không nên trở thành ranh giới của trách nhiệm và cơ hội cống hiến. Nghị quyết số 23 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài cũng như Kết luận 105 cùng khẳng định yêu cầu tạo cơ chế để nguồn lực ấy gắn vào những nhiệm vụ phát triển cụ thể.

PV: Trong Kết luận 105, Trung ương có đưa ra yêu cầu thiết lập cơ chế "nhân tài dẫn dắt nhân tài". Ở đây, chúng ta nhấn mạnh đến tinh thần: Người tài không chỉ tạo ra giá trị bằng năng lực của mình, mà còn có sứ mệnh khơi mở và dẫn dắt. Xin hỏi góc nhìn của PGS.TS Bùi Hoài Sơn về vấn đề này?

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Sức mạnh lớn nhất của một người tài không chỉ nằm ở những gì họ trực tiếp tạo ra, mà còn ở khả năng làm cho nhiều người khác trưởng thành. Một nhà khoa học xuất sắc có thể công bố những công trình quan trọng, cũng đồng thời xây dựng được một trường phái, một nhóm nghiên cứu hay một thế hệ kế cận sẽ để lại ảnh hưởng sâu rộng hơn rất nhiều.

Chúng ta cần biến cơ chế này thành những chương trình cụ thể: Chuyên gia đầu ngành hướng dẫn tài năng trẻ; nhà khoa học ở nước ngoài cùng hướng dẫn nghiên cứu sinh với các cơ sở trong nước; doanh nhân công nghệ dẫn dắt nhóm khởi nghiệp; nhà quản lý giàu kinh nghiệm cố vấn cho thế hệ kế cận. Thế hệ đi trước trao kinh nghiệm và bản lĩnh; thế hệ trẻ đem đến tư duy mới, công nghệ mới và những câu hỏi mới.

Theo tôi, thành công của chính sách nhân tài không chỉ là tìm được 1.000 người giỏi, mà còn là tạo điều kiện để từ 1.000 người này hình thành nên đội ngũ mạnh hơn, đông đảo hơn và có khả năng tiếp nối lâu dài hơn. Một chuyên gia giỏi về nước làm một dự án là đáng quý rồi, nhưng nếu người ấy đào tạo được một nhóm các nhà khoa học trẻ, hình thành được một nhóm nghiên cứu mạnh và kết nối được chuỗi hợp tác lâu dài, giá trị sẽ lớn hơn rất nhiều. Đó chính là cách biến sự trở về của từng cá nhân thành năng lực quốc gia.

PV: Nếu coi nhân tài là một trong những nguồn lực quyết định khả năng bứt phá của đất nước, thì việc kết nối trí tuệ Việt Nam trên toàn cầu chính là cách để chúng ta mở rộng nội lực quốc gia trong thời đại mới. Thưa PGS.TS Bùi Hoài Sơn, điều gì cần được làm ngay từ hôm nay để biến khát vọng Việt Nam 2045 thành hiện thực?

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Chúng ta không thể chỉ mời gọi chung chung, mà phải đưa ra những cơ hội cống hiến cụ thể. Chính sách nhân tài phải được thực hiện thông suốt, nhất quán và công bằng, cùng với đó là môi trường văn hóa biết trân trọng tri thức, khuyến khích đổi mới, tôn vinh sự liêm chính và tinh thần phụng sự.

Năm 2045, điều đáng tự hào không chỉ Việt Nam thịnh vượng hơn, mà sự thịnh vượng ấy được kiến tạo bởi trí tuệ, bản lĩnh và sự chung sức của người Việt Nam ở khắp các châu lục. Khát vọng trăm năm, tôi nghĩ sẽ đến gần hơn khi mỗi người tài đều có con đường để cống hiến và mỗi đóng góp chân chính đều được đất nước trân trọng.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!

Xây dựng chương trình “Nhân tài dẫn dắt nhân tài”

VOV.VN - Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Nghị quyết số 336/NQ-CP ngày 23/10/2026 ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Kết luận số 105-KL/TW, ngày 15/10/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn.