Phó Thủ tướng thường trực: Phải giải quyết nhanh chóng kiến nghị của doanh nghiệp

Nhấn mạnh tầm quan trọng của ngành, Phó Thủ tướng thường trực đề nghị thời gian tới cần tập trung giải pháp cân bằng cán cân thương mại và hạn chế nhập siêu.

Tăng trưởng tích cực nhưng áp lực nhập siêu còn lớn

Ngành sản xuất máy vi tính, sản phẩm điện tử, điện thoại và linh kiện trong 8 tháng đầu năm 2026 tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Kim ngạch xuất khẩu của nhóm hàng này đạt khoảng 101 tỷ USD, tăng 51%. Trong đó, sản lượng sản xuất điện thoại ước đạt 90 triệu chiếc; xuất khẩu linh kiện điện thoại tăng mạnh đạt gần 12 tỷ USD. Điều này phản ánh Việt Nam đang từng bước mở rộng sang sản xuất linh kiện thay vì chỉ dừng lại ở công đoạn lắp ráp.

Tính chung trong 8 tháng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa cả nước đạt 770 tỷ USD, tăng 28%. Tuy nhiên, đối với riêng nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, kim ngạch nhập khẩu đạt 161 tỷ USD (tăng 68%), dẫn đến mức nhập siêu 60 tỷ USD.

Nhập siêu tập trung chủ yếu vào các linh kiện đầu vào như vi mạch tích hợp, bộ nhớ, bộ xử lý, màn hình và bảng mạch. Đây là quá trình nhập khẩu tư liệu sản xuất phục vụ lắp ráp, đóng gói và mở rộng quy mô các dây chuyền công nghệ cao như AI, trung tâm dữ liệu, kiểm thử chip...

Về thị trường, thống kê cho thấy, Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với 104 tỷ USD trong 7 tháng, trong khi Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất đạt 138 tỷ USD.

Thách thức từ công nghiệp hỗ trợ và đề xuất từ các hiệp hội, doanh nghiệp

Dù đứng trước nhiều cơ hội từ làn sóng dịch chuyển đầu tư FDI và nhu cầu hạ tầng AI toàn cầu, ngành điện tử Việt Nam vẫn gặp thách thức lớn khi công nghiệp hỗ trợ trong nước chưa phát triển tương xứng, phần lớn linh kiện phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.

Để hạn chế nhập siêu và nâng cao giá trị gia tăng nội địa, các đại diện đã đề nghị hoàn thiện chính sách ưu đãi, sửa đổi Nghị định về công nghiệp hỗ trợ và triển khai Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026 - 2035 nhằm tăng tỷ lệ nội địa hóa.

Ông Nguyễn Văn Đông, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam, đề xuất xây dựng chương trình phát triển nhà cung cấp điện tử Việt Nam. Chương trình tập trung vào các nhóm sản phẩm Việt Nam có tiềm năng và phát triển như: PCB, PCBA, cơ khí chính xác, dây cáp và đầu nối, nhựa kỹ thuật, cảm biến module, nguồn, linh kiện điện tử và thiết bị phục vụ trí tuệ nhân tạo, máy chủ. Tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Việt Nam, khuyến khích các tập đoàn FDI công bố nhu cầu mua hàng, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình lựa chọn cung cấp và lộ trình phát triển các nhà cung cấp trong nước. Phát triển sản phẩm tín dụng trung và dài hạn với lãi suất phù hợp cho các sản phẩm linh kiện, đổi mới công nghệ, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp và nhà máy thông minh.

Các doanh nghiệp lớn trong ngành bán dẫn cũng kiến nghị Chính phủ nghiên cứu ưu đãi thuế, tín dụng, đất đai cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, hỗ trợ chuyển đổi số, nhà máy thông minh và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với công nghệ lõi; đồng thời đơn giản hóa và số hóa thủ tục hành chính trong xuất nhập khẩu, thông quan.

Về phía Công ty TNHH Hanyang Digitech Vina, đại diện doanh nghiệp phản ánh về thủ tục nhập khẩu máy móc, thiết bị đã qua sử dụng (thiết bị SMT dùng trực tiếp để sản xuất mô-đun bộ nhớ hoặc ổ cứng SSD từ chip bán dẫn) khi điều chuyển giữa các pháp nhân ở nước ngoài thuộc cùng tập đoàn.

Doanh nghiệp đề xuất hoàn thiện thủ tục theo hướng hợp lý hơn, giúp doanh nghiệp nhập khẩu thuận lợi nếu thiết bị đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp luật về chất lượng, an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường, từ đó chủ động lập kế hoạch đầu tư và sớm đưa dây chuyền vào hoạt động.

Về phía Công ty TNHH Intel Products Việt Nam, đại diện công ty cho biết, các ưu đãi đầu tư hiện được quy định rải rác ở nhiều luật khác nhau, gây khó khăn cho việc tiếp cận. Doanh nghiệp mong muốn có tài liệu hướng dẫn tổng hợp và đề xuất thành lập cơ sở dữ liệu về các doanh nghiệp Việt Nam có khả năng cung ứng sản phẩm phần cứng, phần mềm, nguyên vật liệu, dịch vụ và thiết bị trong ngành bán dẫn, điện tử để giúp các tập đoàn FDI dễ dàng tìm kiếm đối tác nội địa.

Các doanh nghiệp cũng cam kết tuân thủ nghiêm pháp luật Việt Nam, duy trì ổn định sản xuất, đầu tư, góp phần thúc đẩy xuất khẩu và phát triển ngành điện tử, bán dẫn.

Cam kết từ Chính phủ và các định hướng giải pháp trọng tâm

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc khẳng định Chính phủ mong muốn các doanh nghiệp điện tử, bán dẫn tiếp tục mở rộng sản xuất tại Việt Nam. Đồng thời cam kết tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính để tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, thuận lợi.

Nhấn mạnh tinh thần "thành công của doanh nghiệp là thành công của Chính phủ; khó khăn của doanh nghiệp là trách nhiệm giải quyết của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương", Phó Thủ tướng thường trực yêu cầu các bộ, ngành liên quan phải nhanh chóng xử lý các kiến nghị của doanh nghiệp với tinh thần cầu thị và cẩn trọng.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Công Thương làm việc trực tiếp với các doanh nghiệp có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, làm rõ cơ cấu, mục đích nhập khẩu phục vụ sản xuất xuất khẩu để đưa ra giải pháp phù hợp.

"Vấn đề là cùng nhau bàn giải pháp, có thể là đầu năm nhập khẩu, cuối năm xuất khẩu. Chúng tôi tin rằng những tháng tới, xuất khẩu sẽ tăng rất nhanh, các doanh nghiệp ở đây là những doanh nghiệp sẽ quyết định. Qua quá trình nghiên cứu, chúng tôi thấy các hiệp hội ngành hàng, các doanh nghiệp lớn, xuất khẩu hàng đầu của Việt Nam thì thấy hiệp hội doanh nghiệp điện tử đóng góp quan trọng vào việc thực hiện cân bằng cán cân thương mại giữa Việt Nam với các nước và hạn chế nhập siêu trong thời gian tới", Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc phát biểu.

Để khắc phục tình trạng nhập siêu và thúc đẩy ngành điện tử phát triển bền vững, Phó Thủ tướng thường trực chỉ đạo tiếp tục rà soát, cập nhật danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, ưu tiên cho ngành điện tử, tập trung vào các linh kiện, vật liệu có nhu cầu lớn, có khả năng nội địa hóa, nghiên cứu cơ chế hỗ trợ theo chuỗi, theo sản phẩm, thay thế hỗ trợ dàn trải, đơn lẻ.

Tăng cường cảnh báo sớm và hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với biến động thương mại quốc tế; hướng dẫn về cái quy tắc xuất xứ, phòng vệ thương mại; tận dụng các FTA thế hệ mới; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và các nguồn cung đầu vào.

Đồng thời xây dựng chương trình kết nối, phát triển các nhà cung cấp của Việt Nam cho các tập đoàn điện tử, bán dẫn, công nghệ trong và ngoài nước theo từng chuỗi sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật và nhu cầu của doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc dự Lễ công bố Bộ chỉ số FTA Index

VOV.VN - Chiều 18/8, Bộ Công Thương đã tổ chức Lễ công bố Bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các Hiệp định thương mại tự do của các địa phương năm 2025 - FTA Index 2025. Đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ tham dự và phát biểu chỉ đạo tại sự kiện.