Quyết liệt phục hồi các hệ thống sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ - Đáy và Ngũ Huyện Khê
VOV.VN - Sáng nay (4/9), tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp với các Bộ ngành và lãnh đạo các tỉnh, thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình về kế hoạch phục hồi các nguồn nước bị suy thoái cạn kiệt và ô nhiễm các sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ-Đáy, Ngũ Huyện Khê.
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kế hoạch phục hồi các nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt và ô nhiễm các sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ - Đáy, Ngũ Huyện Khê bám sát 5 quan điểm chính. Đó là tiếp cận tổng hợp liên ngành, đa mục tiêu, kế thừa, phát huy tối đa hiệu quả cơ sở hạ tầng mạng lưới sông suối tự nhiên; phục hồi các dòng sông là động lực tái cấu trúc không gian phát triển, kết hợp tiêu thoát nước, giảm ngập ứng, tạo trục cảnh quan đô thị, không gian công cộng, phát triển kinh tế ven sông, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Cùng với đó giải quyết tận gốc vấn đề ô nhiễm nguồn nước, biến các khu vực vốn bị ô nhiễm thành khu vực có giá trị cao về kinh tế, văn hóa.
Mục tiêu phấn đấu đến năm 2035 điều hòa, phân phối, phục hồi, phát triển nguồn nước mặt bằng các giải pháp ưu tiên tự chảy từ sông Hồng vào Bắc Hưng Hải với lưu lượng đến 120m3/s, từ sông Đà vào Nhuệ-Đáy với lưu lượng đến 200m3/s nhằm duy trì dòng chảy tự nhiên, liên tục cho các sông, nâng cao năng lực lấy nước, tiêu úng, giảm thiểu ngập lụt, tiết kiệm tối đa năng lượng và chi phí vận hành, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước, an ninh lương thực, an ninh năng lượng phục vụ phát triển kinh tế xã hội. Phấn đấu đến năm 2035, 100% các khu công nghiệp, cụm công nghiệp trên địa bàn có hạ tầng thu gom và xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn môi trường, 70% nước thải sinh hoạt đô thị được thu gom và xử lý, trên 45% nước thải sinh hoạt nông thôn được xử lý bằng các biện pháp tập trung hoặc phân tán phù hợp.
Việc triển khai kế hoạch huy động tối đa nguồn lực xã hội, đặc biệt là sự tham gia của khu vực tư nhân trong triển khai các giải pháp cải tạo, phục hồi nguồn nước bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả bền vững.
Trong 6 nhóm giải pháp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết giải pháp ưu tiên: Nhóm nhiệm vụ giải pháp thứ nhất là thu gom xử lý các nguồn thải gây ô nhiễm. Riêng Bắc Hưng Hải đã tách ra thành một đề án riêng. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã phê duyệt đề án này. Ngày 10/10 sẽ khởi công toàn bộ. Tất cả hệ thống thu gom này, 2030 là cơ bản xong. Như vậy riêng Bắc Hưng Hải là đi trước 5 năm. Thứ hai là đối với sông Nhuệ - Đáy sẽ cải tạo nâng cấp 13 hệ thống thu gom, xử lý 47 hệ thống thu gom từ đô thị, khu dân cư, 120 cụm công nghiệp, đã xác định rõ các điểm cần thu gom và các giải pháp cho Nhuệ Đáy. Đối với Ngũ Huyện Khê thì nâng cấp cải tạo 3 hệ thống thu gom và hiện có đầu tư xây mới 8 hệ thống mới, đồng thời 13 cụm công nghiệp và thu gom ở 13 hệ thống nước thải khu công nghiệp.
Tại cuộc họp, đại diện các Bộ, ngành, địa phương nhất trí với sự cần thiết ban hành kế hoạch, xác định đây là vấn đề mang tính liên ngành, liên tỉnh, liên vùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ với cơ quan đầu mối là Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Để đạt được các mục tiêu đặt ra, giải pháp chính là phải xử lý triệt để vấn đề ô nhiễm.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn cho biết: "Chúng ta phải xây dựng lại toàn bộ hệ thống thu gom nước, kể cả đô thị, nông thôn. Xử lý nước thải đô thị cả nước mới được khoảng 17%. Riêng đầu tư hệ thống thu gom để xử lý nước thải này đã cực kỳ tốn kém. Trong phương án ở đây cách rõ nhất là bổ cập nguồn nước. Nhưng lâu dài, vẫn phải đầu tư được hệ thống thu gom xử lý nước thải, và quan trọng hơn là nó vận hành như thế nào. Với cơ chế như hiện nay, thu phí nước thải thấp nên rất khó để các công trình nước thải này sau khi được đầu tư thu gom có thể tồn tại bền vững được".
Cùng với giải pháp về đầu tư hạ tầng hệ thống thu gom, theo ông Nguyễn Công Khôi, Phó Cục trưởng Cục cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an, phòng ngừa và kiểm soát có ý nghĩa rất quan trọng, nếu không, chi phí khắc phục môi trường rất lớn. Từ những vi phạm cho thấy, nguyên nhân chủ yếu 70% từ nguồn nước xả thải sinh hoạt của đô thị và nông thôn trong các khu vực này.
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định các hệ thống sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ Đáy, Ngũ Huyện Khê đóng vai trò huyết mạch trong an ninh nguồn nước và môi trường của vùng đồng bằng sông Hồng. Hiện hệ thống sông này đã vượt ngưỡng chịu tải và đang đứng trước nguy cơ rất lớn về vấn đề môi trường đòi hỏi phải có kế hoạch phục hồi mang tính tổng thể.
Phó Thủ tướng đề nghị: "Tôi đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong đề án phải xác định rõ các bước đi phù hợp cho từng năm, từng giai đoạn và các địa phương phải thực hiện đồng bộ. Chúng ta phải bảo đảm khoa học, khả thi để phục hồi nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm tại hệ thống sông nói trên và phù hợp với khả năng vận hành của các địa phương. Làm tới đâu thì chúng ta vận hành tới đó. Trong điều kiện nguồn lực có hạn cần phải xác định dự án ưu tiên, có thể triển khai ngay. Cơ chế vận hành như thế nào? Vận hành là phải có hiệu quả ngay. Đặc biệt là hệ thống thu gom, xử lý nước thải phải đồng bộ và có hiệu quả".
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu phải đánh giá kỹ tính khả thi về thể chế và cơ chế áp dụng trong do Trung ương và địa phương ban hành theo thẩm quyền, bao gồm cả cơ chế đặc thù, nguồn lực đầu tư, mô hình quản lý, đầu tư xây dựng và vận hành khai thác; các địa phương phải tập trung rà soát đánh giá kỹ quy hoạch liên quan hệ thống các cái sông nói trên để thống nhất đồng bộ. Phó Thủ tướng cũng đề nghị cân đối nguồn lực, tính khả năng hợp tác công tư và thu hút vốn tư nhân trong quá trình triển khai, đồng thời phải quản lý và khai thác có hiệu quả quỹ đất sau khi phục hồi.