Sự thay đổi có tính nền tảng trong xây dựng chính sách và pháp luật về đất đai

Ngày 29/7, tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã quán triệt những định hướng lớn của Trung ương trong đó có nội dung về sửa Luật Đất đai. Cũng tại hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc trình bày những nội dung trọng tâm của Nghị quyết số 21-NQ/TW về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan.

Đổi mới tư duy quản trị đất đai

Luật sư Hà Huy Phong, Giám đốc điều hành Công ty Luật TNHH Inteco, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, điểm mới quan trọng nhất của Nghị quyết là sự chuyển đổi từ tư duy "quản lý hành chính đối với đất đai" sang "quản trị nguồn lực đất đai". Đây là sự thay đổi có tính nền tảng trong xây dựng chính sách và pháp luật về đất đai thời gian tới.

Theo Luật sư Hà Huy Phong, trước đây việc quản lý chặt đất đai thường gắn với việc tăng thủ tục hành chính, tăng cấp phê duyệt và mở rộng sự can thiệp của cơ quan quản lý. Tuy nhiên, Nghị quyết lần này xác định Nhà nước vẫn thống nhất quản lý đất đai nhưng bằng quy hoạch, dữ liệu, công nghệ số, tiêu chuẩn, cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình, thay vì can thiệp hành chính không cần thiết vào các quan hệ dân sự, kinh tế.

“Quản lý chặt không đồng nghĩa với hạn chế quyền của người sử dụng đất hay kéo dài thời gian giải quyết thủ tục, mà phải bảo đảm mọi giao dịch, quyết định hành chính đều minh bạch, có thể kiểm tra và truy xuất trách nhiệm”, Theo ông Phong.

Một điểm đáng chú ý khác là Nghị quyết chuyển từ tư duy bồi thường tài sản bị thu hồi sang tư duy tái thiết cuộc sống của người dân sau thu hồi đất. Theo đó, nơi ở mới và điều kiện sống phải tốt hơn hoặc ít nhất không thấp hơn nơi ở cũ. Điều này thể hiện quan điểm coi đất đai không chỉ là tài sản hiện tại mà còn là nguồn lực bảo đảm sinh kế, tương lai và an sinh của người dân.

Việc sửa đổi Luật Đất đai lần này cần được thực hiện một cách căn bản, không chỉ nhằm tháo gỡ những khó khăn trước mắt mà phải xây dựng một thể chế đất đai phục vụ phát triển dài hạn. Đất đai phải thực sự trở thành nguồn lực nội sinh của nền kinh tế, lợi thế cạnh tranh quốc gia, nền tảng phát triển thị trường bất động sản lành mạnh, đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và công bằng xã hội.

Luật sư Hà Huy Phong cho rằng, để đạt mục tiêu đó, luật sửa đổi cần đáp ứng ba yêu cầu lớn. Trước hết là khơi thông nguồn lực từ quỹ đất đang bỏ hoang, sử dụng kém hiệu quả hoặc vướng mắc về quy hoạch, thủ tục để đưa vào khai thác hợp pháp. Tiếp đó là tạo môi trường pháp lý ổn định, có khả năng dự báo cho người dân và doanh nghiệp, bảo đảm quy hoạch, giá đất, nghĩa vụ tài chính và điều kiện chuyển mục đích sử dụng đất được quy định rõ ràng, hạn chế thay đổi tùy tiện. Đồng thời, cần phân phối hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người có đất, nhà đầu tư và cộng đồng.

Khơi thông nguồn lực từ đất đai

Theo Luật sư Hà Huy Phong, đất đai chỉ thực sự trở thành nguồn lực khi được đưa vào sử dụng đúng mục đích, đúng thời điểm, bởi chủ thể có năng lực và với chi phí tiếp cận hợp lý. Việc tăng giá đất hoặc tăng thu tiền sử dụng đất không đồng nghĩa với khai thác hiệu quả nguồn lực này.

Ông cho rằng cần đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó ưu tiên hoàn thiện quy hoạch sử dụng đất theo hướng tích hợp, ổn định, số hóa và công khai để người dân, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận. Song song với đó là tạo nguồn cung đất minh bạch thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất, đồng thời quy định chặt chẽ các trường hợp được giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá.

Theo ông, một trong những điều kiện quan trọng để thị trường đất đai vận hành hiệu quả là xây dựng hệ thống dữ liệu đất đai quốc gia thống nhất. Khi quy hoạch, tình trạng pháp lý, giá đất, giao dịch, thế chấp được số hóa và kết nối đồng bộ, Nhà nước sẽ quản lý hiệu quả hơn, doanh nghiệp giảm rủi ro pháp lý, người dân thuận lợi trong tra cứu và thực hiện giao dịch.

Luật sư Hà Huy Phong cho rằng dữ liệu đất đai là nền tảng của hầu hết các cải cách khác. Khi dữ liệu được kết nối giữa cơ quan đất đai, thuế, công chứng, ngân hàng, tòa án và đăng ký kinh doanh, Nhà nước có thể quản lý hiệu quả mà không cần tăng thêm thủ tục; doanh nghiệp rút ngắn thời gian thẩm định pháp lý; các tổ chức tín dụng nâng cao chất lượng định giá tài sản; còn người dân có thể chủ động kiểm tra tình trạng pháp lý của thửa đất trước khi giao dịch.

Mục tiêu xây dựng hệ thống thông tin đất đai tập trung, thống nhất, hiện đại được nêu trong Nghị quyết số 21-NQ/TW nếu được luật hóa đầy đủ sẽ tạo bước đột phá lớn, vừa nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, vừa cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, đưa đất đai thực sự trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Sửa Luật Đất đai: Hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường và tái định cư

VOV.VN - Chính phủ đã thông qua 7 nhóm chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, trong đó hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; chuyển mạnh từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”.

Kỳ họp không thường lệ tháng 8: Quốc hội sẽ cho ý kiến Luật Đất đai sửa đổi

VOV.VN - Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội Khóa XVI được tổ chức thành hai đợt. Đợt 1 diễn ra từ ngày 3 - 13/8, đợt 2 từ ngày 19 - 24/8. Tại kỳ họp, Quốc hội sẽ xem xét, quyết định 31 nội dung, trong đó có nhiều dự thảo Luật, Nghị quyết quan trọng.