Trình Quốc hội xem xét bỏ án tử hình với 6 tội danh

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, sáng 20/8, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ trình Quốc hội hồ sơ dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) gồm 3 phần, 25 chương và 415 điều. So với Bộ luật Hình sự hiện hành, dự thảo bỏ 8 điều luật, bổ sung 14 điều luật mới, sửa đổi 301 điều luật và giữ nguyên 100 điều luật.

Đề xuất chỉ giữ án tử hình với 4 tội danh

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình.

Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, dự thảo sửa đổi theo hướng bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh, chỉ giữ lại hình phạt này đối với 4 tội gồm: Phản bội Tổ quốc, Giết người, Khủng bố và Sản xuất trái phép chất ma túy.

Như vậy, đề xuất của Chính phủ tiếp tục thu hẹp đáng kể phạm vi áp dụng hình phạt cao nhất trong hệ thống hình phạt.

Bên cạnh nội dung về hình phạt tử hình, dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) còn đề xuất bỏ hình phạt cấm huy động vốn đối với pháp nhân thương mại phạm tội.

Chính phủ đồng thời đề xuất cơ bản nâng gấp đôi mức phạt tiền và mức định lượng bằng tiền trong cấu thành định tội, định khung hình phạt tại các tội danh.

Dự thảo cũng mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ tại khung cơ bản đối với 10 tội danh.

Bổ sung tội thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm có tổ chức

Một nội dung mới được Bộ trưởng Bộ Công an đề cập là dự thảo bổ sung quy định về nhóm tội phạm có tổ chức, trong đó bổ sung tội thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm có tổ chức.

Dự thảo đồng thời bổ sung 9 tội danh mới và bổ sung vào cấu thành của các tội danh hiện hành một số hành vi khách quan mới.

Một số tội danh cũng được đề xuất bỏ, gộp hoặc tách nhằm bảo đảm sự tinh gọn, thống nhất, đồng thời phân hóa trách nhiệm hình sự, phản ánh đúng bản chất, vai trò và mức độ nguy hiểm của từng nhóm hành vi.

Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, dự thảo còn mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng công nghệ mới.

Các trường hợp thử nghiệm có kiểm soát công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo cũng được đề xuất mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự.

Đồng thời, dự thảo mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và đấu tranh phòng, chống tội phạm của lực lượng vũ trang.

"Do đây là dự án Bộ luật có nội dung phức tạp, tác động trực tiếp đến quyền cơ bản của con người, cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật sau khi được thông qua để bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất trong áp dụng", Đại tướng Lương Tam Quang nói.

Chính phủ đề xuất Quốc hội xem xét, cho ý kiến về dự án Bộ luật tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất và thông qua tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026. Dự kiến, Bộ luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Đề nghị cân nhắc việc bỏ án tử hình ở 4 tội danh

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi cơ bản, toàn diện Bộ luật Hình sự.

Cơ quan thẩm tra cũng tán thành việc bổ sung quy định tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự đối với các hành vi vi phạm, gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, không tham nhũng và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước.

Tuy nhiên, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị rà soát các lĩnh vực có liên quan để quy định cụ thể những tội danh được áp dụng chính sách khoan hồng này.

Theo cơ quan thẩm tra, không nên áp dụng chính sách trên đối với tất cả các loại tội phạm, đồng thời cần đặc biệt lưu ý không để các chính sách hình sự tiến bộ bị lợi dụng để hợp thức hóa sai phạm về kinh tế.

Đối với việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, ông Phan Chí Hiếu cho biết Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành chủ trương tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt này.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến trong Ủy ban đề nghị cân nhắc thận trọng việc bỏ hình phạt tử hình đối với 4 tội danh, gồm: Mua bán trái phép chất ma túy, Hiếp dâm người dưới 16 tuổi, Chống loài người và Tội phạm chiến tranh.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhấn mạnh việc cân nhắc nhằm tránh gây tác động bất lợi tới hiệu quả răn đe, phòng ngừa và xử lý tội phạm.

"Việc này nhằm tránh gây tác động bất lợi tới hiệu quả răn đe, phòng ngừa, xử lý tội phạm và cần đặt trong mối tương quan về tính chất nguy hiểm của các tội phạm cũng như tính hiệu quả trong tổng thể các biện pháp phòng, chống các tội phạm đặc biệt nguy hiểm", ông Phan Chí Hiếu nêu.

Như vậy, đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh và chỉ giữ lại hình phạt này ở 4 tội danh đang là một trong những nội dung quan trọng được đặt ra trong quá trình sửa đổi Bộ luật Hình sự. Cơ quan thẩm tra đồng tình với định hướng thu hẹp nhưng đề nghị tiếp tục đánh giá kỹ lưỡng để bảo đảm yêu cầu phòng ngừa, răn đe và xử lý các loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm.

Đề xuất các trường hợp có thể nộp tiền để hưởng án treo, thay thế hình phạt tù

VOV.VN - Dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi, quy định về án treo tại Điều 65 được đề xuất sửa đổi, bổ sung theo hướng mở rộng trường hợp người bị phạt tù được xem xét hưởng án treo.