Trâu rừng sẽ tuyệt chủng vào năm Tân Sửu?

Trâu nước hoang dã (gọi tắt là trâu rừng) - loài động vật có cặp sừng dài nhất trong số các loài thú có sừng trên thế giới - hiện chỉ còn sống với số lượng rất ít ỏi ở một số nước Nam Á và Đông Nam Á.

Bức ảnh hiếm hoi về trâu rừng Campuchia này được chụp năm 2001. Những con trâu rừng ở nước này hiện đang là mục tiêu săn bắn vì một cặp sừng trâu rừng lớn được  chào bán với giá 2.000 USD.

Ước lượng về tổng số trâu rừng còn tồn tại hiện nay hết sức khác nhau, có nguồn cho rằng còn gần 4.000 con, có chuyên gia lại khẳng định chỉ còn khoảng 200 con. Sở dĩ như vậy là vì không dễ phân biệt đâu là trâu rừng nguyên gốc, trâu rừng lai trâu nhà hoặc trâu nhà xổng ra thiên nhiên.

Theo Hiệp hội bảo vệ thiên nhiên quốc tế (IUCN), thí dụ tại Ấn Độ trâu rừng hiện chỉ còn sinh sống tại một số khu bảo tồn ở Assam, Arunachal Pradesh và Madhya Pradesh. Đã vậy số trâu rừng nói trên phần nào đã bị lai tạp với trâu nhà. Chính vì vậy hồi cuối những năm 1980, người ta ước tính có 200 trâu rừng nguyên gốc ở Ấn Độ, nhưng đến năm 1992 con số này tụt xuống chỉ còn 50 con.

Ở Thái Lan, chỉ có khoảng 40-50 trâu rừng sinh sống ở Khu bảo tồn động vật hoang dã Huai Kha Khaeng và đây là số trâu rừng duy nhất còn lại ở nước này. Nhưng số trâu rừng này cũng chưa chắc đã là nguyên gốc.

Trước đây, những cánh rừng già ở miền Đông Campuchia (Mondulkiri và Ratanakiri) vốn được coi là thiên đường của hàng hà sa số trâu rừng và voi rừng. Hiện thời, WWF ước tính ở khu vực này chỉ còn sót lại khoảng 30-50 con trâu rừng.

Ở Trung Quốc, Bangladesh, Malaysia cũng như ở các đảo lớn của Indonesia là Sumatra, Java và Borneo, trâu rừng đã bị tuyệt chủng.

Những nguy cơ

Nguyên nhân dẫn đến việc những đàn trâu rừng Châu Á giảm sút nhanh chóng là tình trạng săn bắn vô tội vạ và quá trình phát triển kinh tế đang ngày càng thu hẹp môi trường sống nguyên thủy của loài vật này.

Trâu rừng thường sinh sống thành bầy đàn tại các vùng đầm lầy, thung lũng ven sông hoặc ở trong những cánh rừng già ẩm ướt. Những vùng như vậy ngày càng thu hẹp do bị con người khai phá để trồng cây nông nghiệp. Không những thế, đàn trâu rừng hiếm hoi ở Campuchia và Lào đang trở thành mục tiêu săn bắn của cư dân địa phương, bất chấp đã có lệnh cấm săn bắn.

Tại Myanmar, khu bảo tồn trâu rừng nằm tại một bình nguyên ngập lụt theo mùa cũng đang có nguy cơ bị biến thành các đồn điền lớn trồng lúa và ngũ cốc. Hoạt động săn bắn thú rừng ở đây cũng khá phổ biến.

Việc xây dựng các đập thủy điện ở thượng nguồn làm hạ thấp mức nước ở hạ nguồn cũng đe dọa việc duy trì các điều kiện sinh thái của các vùng đầm lầy nơi trâu rừng sinh sống. Dịch bệnh có xuất xứ từ trâu nhà cũng là một nguy cơ khá nghiêm trọng đối với trâu rừng, đặc biệt khi có sự chồng lấn giữa khu vực nuôi trâu nhà và bảo tồn trâu rừng.

Đó chính là những lý do khiến WWF báo động nếu xu thế này tiếp diễn, thì chỉ sau 1 giáp nữa là trâu rừng Châu Á bị tuyệt chủng. Từ nhiều năm nay WWF vẫn nỗ lực bảo tồn trâu rừng. Thí dụ tổ chức này đã có nhiều đóng góp trong việc gìn giữ những cánh rừng tại vùng hạ lưu sông Mekong ở Campuchia, nơi còn xuất hiện trâu rừng.