Mô hình PPP++: Từ hạ tầng giao thông đến hạ tầng an sinh xã hội

Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư cho giáo dục, y tế, khoa học - công nghệ và các công trình an sinh xã hội ngày càng lớn, yêu cầu đặt ra không chỉ là huy động thêm vốn mà còn phải tổ chức hiệu quả các nguồn lực xã hội.

Đặc biệt, theo định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về phát triển nguồn nhân lực, giáo dục không thể chạy theo bằng cấp mà phải chuyển mạnh sang đào tạo theo nghề nghiệp, kỹ năng, năng lực thực hành và nhu cầu của thị trường lao động. Sau khi được chứng thực hiệu quả qua các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, mô hình PPP++ đang gợi mở một cách tiếp cận mới trong huy động, tổ chức và vận hành nguồn lực xã hội cho các công trình an sinh, trong đó có hạ tầng giáo dục.

PPP++ và tiềm năng mở rộng sang phát triển hạ tầng an sinh xã hội

Sau nhiều năm triển khai các dự án giao thông theo phương thức đối tác công - tư (PPP), Tập đoàn Đèo Cả đã nghiên cứu, đúc kết và từng bước hoàn thiện mô hình PPP++. PPP++ tạo ra sự đột phá thông qua mở rộng huy động nguồn lực, chia sẻ rủi ro, nhân giá trị và giảm lãng phí trong các dự án giao thông. Mô hình này cũng hình thành một phương thức tổ chức nguồn lực xã hội có thể vận dụng cho nhiều lĩnh vực phát triển.

Điểm chung giữa một tuyến cao tốc, một bệnh viện hay một trường học là đều cần nguồn lực rất lớn, thời gian đầu tư dài, nhiều chủ thể cùng tham gia và đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ trong suốt vòng đời dự án. Trong khi đó, nếu mỗi bên chỉ thực hiện phần việc của mình theo cách riêng lẻ, thiếu cơ chế điều phối thống nhất, hiệu quả đầu tư rất dễ bị ảnh hưởng bởi sự phân tán về trách nhiệm, nguồn lực và mục tiêu.

Trong mô hình này, “dấu cộng” không chỉ đại diện cho nguồn lực tài chính mà còn là công nghệ, nhân lực, kinh nghiệm quản trị, hệ sinh thái doanh nghiệp, chuyên gia, tổ chức khoa học, cộng đồng và trách nhiệm đồng hành của các bên tham gia.

Ông Hồ Minh Hoàng – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả cho biết, nếu giao thông là lĩnh vực đầu tiên hình thành và hoàn thiện PPP++, thì về bản chất, mô hình này hoàn toàn có thể được nghiên cứu vận dụng ở các loại công trình khác, bao gồm các công trình an sinh xã hội - nơi cũng đang đặt ra yêu cầu huy động đa nguồn lực để giải quyết những bài toán phát triển dài hạn.

Điểm khác biệt khi mở rộng PPP++ sang hạ tầng an sinh xã hội nằm ở chính mục tiêu của dự án. Nếu một tuyến đường được đánh giá bằng khả năng kết nối vùng, giảm chi phí logistics hay thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thì một trường học hay bệnh viện lại tạo ra giá trị thông qua chất lượng nguồn nhân lực, chất lượng chăm sóc sức khỏe và những tác động lâu dài đối với cộng đồng.

Với giáo dục, giá trị của dự án không chỉ nằm ở công trình được xây dựng, mà còn ở chương trình đào tạo, đội ngũ giáo viên, môi trường thực hành, sự đồng hành của doanh nghiệp và cơ chế vận hành lâu dài. Một bệnh viện cũng không chỉ cần tòa nhà hay trang thiết bị, mà còn đòi hỏi nguồn nhân lực, công nghệ, quản trị và cơ chế vận hành hiệu quả.

“Bởi vậy rất cần nhiều nguồn lực cùng tham gia, được kết nối trong một cơ chế thống nhất, quyền lợi gắn với trách nhiệm và mỗi chủ thể phát huy đúng thế mạnh của mình, hiệu quả của dự án không phụ thuộc vào một cơ quan hay doanh nghiệp riêng lẻ mà được tạo nên từ sức mạnh cộng hưởng”, ông Hồ Minh Hoàng nhấn nói.

PGS.TS Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI), cho rằng khả năng mở rộng của PPP++ xuất phát từ chính đặc điểm này. Theo ông, mô hình không chỉ huy động nguồn lực tài chính mà còn kết nối tri thức, kinh nghiệm quản trị, trách nhiệm xã hội và sự đồng hành của nhiều chủ thể nhằm tạo ra giá trị lâu dài cho dự án.

Công trình Trường THPT Nghĩa Trụ - vận dụng PPP++ phát triển hạ tầng giáo dục

Dự án Trường THPT Nghĩa Trụ tại tỉnh Hưng Yên là một trong những công trình đầu tiên được nghiên cứu theo hướng vận dụng mô hình PPP++ vào lĩnh vực giáo dục.

Theo định hướng của lãnh đạo Đảng về xây dựng mô hình “Trường THPT xã hội chủ nghĩa kiểu mẫu của Việt Nam”, mục tiêu của dự án không chỉ là xây dựng một ngôi trường mới mà hướng tới hình thành một môi trường giáo dục hiện đại, nơi học sinh được phát triển toàn diện trên ba trụ cột: nghệ thuật, khoa học - công nghệ và kỹ năng sống.

Trên nền tảng đó, nhà trường được định hướng đào tạo theo năng lực và nhu cầu của thị trường lao động, chuyển từ tư duy “đào tạo theo bằng cấp” sang “đào tạo theo nghề nghiệp”. Học sinh không chỉ được chuẩn bị để thi vào đại học, mà còn được trang bị kỹ năng thực hành, ngoại ngữ, công nghệ số, khả năng tự học, học suốt đời và thích ứng với môi trường làm việc trong tương lai.

Để đạt mục tiêu đó, dự án được nghiên cứu theo tư duy huy động tổng hợp các nguồn lực xã hội.

Lớp nguồn lực thứ nhất là đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật và không gian giáo dục hiện đại.

Lớp thứ hai là kết nối các nguồn lực phục vụ đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, hướng nghiệp và trải nghiệm thực tiễn cho học sinh.

Lớp thứ ba là huy động sự tham gia của doanh nghiệp, chuyên gia, tổ chức xã hội và cộng đồng thông qua học bổng, bảo trợ, hoạt động giáo dục, phát triển tài năng và đồng hành lâu dài cùng nhà trường.

Đây là điểm khác biệt khi vận dụng PPP++ vào giáo dục. Nếu với giao thông, doanh nghiệp tham gia đầu tư, thi công và vận hành công trình, thì với giáo dục, doanh nghiệp có thể tham gia từ khâu hướng nghiệp, đặt hàng kỹ năng, bảo trợ học sinh, tổ chức trải nghiệm thực tế, cấp học bổng, hỗ trợ thực tập và kết nối việc làm. Quyền lợi của doanh nghiệp trong mô hình này là được tham gia sớm vào quá trình định hướng và đào tạo người học, từ đó rút ngắn thời gian đào tạo lại sau tuyển dụng, hình thành nguồn nhân lực chuyên sâu, có kỹ năng, tác phong và năng lực phù hợp với yêu cầu lao động chất lượng cao.

Ông Hồ Minh Hoàng cho rằng, việc nghiên cứu vận dụng PPP++ vào lĩnh vực giáo dục xuất phát từ nhận thức rằng hạ tầng giao thông và hạ tầng xã hội đều là những nền tảng quan trọng của sự phát triển.

“Một đất nước không thể phát triển bền vững nếu chỉ đầu tư cho hạ tầng vật chất mà không đầu tư tương xứng cho con người. Đối với các công trình an sinh xã hội, giá trị không chỉ nằm ở việc xây dựng công trình mà còn ở khả năng tổ chức hiệu quả các nguồn lực để công trình phát huy giá trị lâu dài.

Chúng tôi cho rằng doanh nghiệp không chỉ tồn tại để tạo ra lợi nhuận. Lợi nhuận là điều kiện để phát triển, nhưng mục tiêu cuối cùng phải là những giá trị tích cực cho cộng đồng và đất nước. Vì vậy, khi nghiên cứu PPP++ cho giáo dục hay các lĩnh vực an sinh xã hội, điều chúng tôi hướng tới là góp phần tạo ra điều kiện phát triển tốt hơn cho các thế hệ tương lai”, ông Hoàng chia sẻ.

Trong phương án nghiên cứu, dự án được định hướng theo tinh thần “Nhà nước kiến tạo - doanh nghiệp đồng hành - nhà trường dẫn dắt - học sinh trưởng thành - xã hội thụ hưởng”.  Mỗi chủ thể đều có vai trò, trách nhiệm và cam kết rõ ràng trong suốt quá trình hình thành và vận hành nhà trường.

Ở các dự án giao thông, hiệu quả có thể được lượng hóa qua lưu lượng khai thác, doanh thu, khả năng rút ngắn thời gian di chuyển, giảm chi phí logistics hoặc tác động đến phát triển kinh tế – xã hội. Với một trường học, giá trị được tạo ra cần được nhìn trong chu kỳ dài hơn. Hiệu quả không chỉ đo bằng số phòng học, diện tích sàn hay tổng mức đầu tư, mà còn ở chất lượng giáo dục, năng lực học sinh, khả năng tự học, kỹ năng nghề nghiệp, mức độ sẵn sàng bước vào cao đẳng, đại học, giáo dục nghề nghiệp hoặc thị trường lao động.

Theo tinh thần đào tạo nguồn nhân lực không chạy theo bằng cấp, Trường THPT Nghĩa Trụ cần được đánh giá bằng những chỉ số thực chất hơn: học sinh có được định hướng nghề nghiệp hay không; có kỹ năng số, ngoại ngữ, năng lực thực hành hay không; có được doanh nghiệp bảo trợ, tiếp cận môi trường làm việc và hình thành khả năng học tập suốt đời hay không.

TS. Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cho rằng trong bối cảnh nhu cầu đầu tư cho giáo dục ngày càng lớn, việc huy động các nguồn lực xã hội tham gia phát triển giáo dục là xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, khả năng thu hút và duy trì sự đồng hành của các bên phụ thuộc rất lớn vào tính minh bạch và cơ chế giám sát.

“Muốn huy động được nhiều nguồn lực xã hội thì mọi hoạt động phải minh bạch và có cơ chế giám sát rõ ràng. Khi quyền lợi, trách nhiệm và thông tin đều được công khai, các bên sẽ sẵn sàng đồng hành lâu dài hơn với các dự án giáo dục”, ông Vinh nhấn mạnh.

PPP++: Mô hình mới giúp hạ tầng giao thông "nhân giá trị, trừ lãng phí"

VOV.VN - Mô hình PPP++ do Tập đoàn Đèo Cả phát triển đang mở ra hướng tiếp cận mới trong đầu tư hạ tầng giao thông khi không chỉ huy động nguồn lực xã hội mà còn giảm lãng phí và nâng cao năng lực doanh nghiệp tư nhân Việt Nam. Thúc đẩy  hiệu quả dự án và tạo nền tảng phát triển bền vững cho hạ tầng quốc gia.

Theo Đại biểu Quốc hội Bùi Hoài Sơn, việc huy động nhiều nguồn lực xã hội tham gia phát triển giáo dục là xu hướng phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Ông Sơn chỉ rõ, giá trị của cách tiếp cận này không chỉ nằm ở việc bổ sung nguồn vốn mà còn ở khả năng kết hợp tri thức, kinh nghiệm quản trị, công nghệ và trách nhiệm xã hội của nhiều chủ thể cùng tham gia.

Tuy nhiên, Nhà nước vẫn giữ vai trò kiến tạo, ban hành tiêu chuẩn, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục và giám sát quá trình triển khai. Chỉ khi lợi ích của người học được đặt ở vị trí trung tâm, việc huy động đa nguồn lực mới phát huy hiệu quả.

Việc nghiên cứu vận dụng PPP++ vào Trường THPT Nghĩa Trụ không nhằm tạo ra một mô hình riêng cho giáo dục, mà góp phần cho thấy khả năng vận dụng phương thức tổ chức nguồn lực này đối với các công trình an sinh xã hội.

Khi mở rộng sang hạ tầng an sinh xã hội, PPP++ cần được nhìn như một mô hình kiến tạo hệ sinh thái, nơi Nhà nước, doanh nghiệp, nhà trường, chuyên gia và cộng đồng cùng chia sẻ trách nhiệm vì mục tiêu phát triển con người.

Mô hình PPP++: Giải bài toán nguồn lực, chia sẻ trách nhiệm để phát triển hạ tầng

VOV.VN - Mô hình PPP++ được Tập đoàn Đèo Cả nghiên cứu và phát triển nhằm kết nối nguồn lực, chia sẻ rủi ro và nâng cao hiệu quả đầu tư hạ tầng. Trong bối cảnh nhu cầu vốn ngày càng lớn, mô hình này được kỳ vọng trở thành lời giải mới cho các dự án giao thông trọng điểm, góp phần thúc đẩy phát triển hạ tầng bền vững.