Làm thế nào để hạn chế cháy nổ xe?
Việc khó khăn trong quản lý chất lượng hàng chục triệu chiếc xe, yếu tố xăng dầu trôi nổi, ý thức người sử dụng còn kém thì nguy cơ cháy nổ vẫn luôn tiềm ẩn.
Có hơn 10 vụ cháy chỉ trong 3 tháng qua, đặc biệt, chỉ tính riêng tháng 12, số vụ cháy xe ít nhất đã là con số 4. Điều này gây lo ngại trong dư luận…Phóng viên VOV phỏng vấn PGS.TS Nguyễn Khắc Trai, Viện Cơ khí động lực, ĐHBK Hà Nội.
PV: Ở góc độ chuyên môn, theo ông thì những nguyên nhân nào khiến xe máy bị cháy nổ nhiều như thời gian gần đây?
PGS.TS Nguyễn Khắc Trai: Có rất nhiều nguyên nhân nhưng phần lớn những nguyên nhân ấy không để lại sản phẩm tại hiện trường, gây khăn trong tìm các nguyên nhân. Các nguyên nhân hiện đã được đưa ra chỉ là những dự đoán, trên cơ sở khoa học kỹ thuật người ta đặt vấn đề để xem xét trong sử dụng, trong sản xuất có những vấn đề gì vướng mắc để tiếp tục giải quyết để hoàn thiện xã hội.….
PV: Nhiều người cho rằng xăng chất lượng kém, làm máy móc hư hỏng là một nguyên nhân gián tiếp gây cháy nổ xe?
PGS.TS Nguyễn Khắc Trai: Xăng đóng một vài trò hết sức quan trọng gây nên những vụ cháy nổ, đó là 1 trong 2 thành phần để tạo nên cháy và chính vì thế chúng ta cũng nên hết sức quan tâm. Ngoài ra cần quan tâm đến các vật liệu khác như cao su, dây điện, nhựa ở trên xe, nhưng nói chung khả năng bắt cháy nhanh nhất vẫn rơi vào khu vực của xăng.
Cũng có thể nói với cách quản lý xăng dầu hiện tại thì có thể chia ra làm 2 hệ thống: một hệ thống quản lý chính thức của Nhà nước và thứ 2 là hệ thống trôi nổi ở bên ngoài. Xăng dởm thì phần nguyên liệu vẫn từ xăng chính thức sau đó pha trộn thêm các loại khác, phổ biến là các loại dầu giá rẻ, rất dễ bay hơi và tất cả những cái đó có thể ảnh hưởng đến chất lượng vật liệu, chủ yếu là các đường ống cao su dẫn xăng.
Khi có các hóa chất lạ, cao su có thể nở ra và sau đó những phần khép kín, bao kín không còn kín nữa. Do vậy vẫn có thể xảy ra hiện tượng rò rỉ xăng cộng với các yếu tố về điện gây nên tia lửa gây nên cháy nổ. Thế nhưng giữa nguyên nhân cháy nổ của xe ô tô với nguyên nhân cháy nổ của xe máy là khác nhau, nó có những đặc thù chung nhau từ hai yếu tố là nguồn tia lửa và vật liệu gây cháy…
PV: Ông có thể giải thích tại sao trước đây, xe máy dùng cơ chế phun xăng cơ học thì hiếm khi xảy ra cháy nổ. Bây giờ dùng phun xăng điện tử phổ biến (để tiết kiệm xăng) thì lại hay xảy ra cháy nổ?
PGS.TS Nguyễn Khắc Trai: Thực sự cháy nổ của xe máy không phải là do phun xăng. Ngày xưa người ta sử dụng chế hòa khí, rò xăng thì vẫn có cháy nổ. Vậy thì đừng đổ lỗi cho kết cấu mà điều cần quan tâm là chất lượng xăng có được bảo đảm.
Nhiều vụ cháy xả ra vừa qua, theo tôi là do tình trạng khó khăn về kinh tế có thể khiến người ta làm xăng rởm, điều này có thể gây nên hậu quả xã hội. Còn phần lớn nhà sản xuất người ta đều cố gắng giữ gìn uy tín và thương hiệu của họ. Thực tế trong thời gian qua, không phải chỉ một nhà sản xuất mà nhiều nhà sản xuất đều chịu tai tiếng.
PV: Thưa ông, giữa xe máy tay gas và xe số thì loại nào dễ có nguy cơ cháy nổ hơn, thưa ông?
PGS.TS Nguyễn Khắc Trai: Đừng có quá căn cứ vào kết cấu bởi vì xe tay ga hoặc xe số thì đều có khả năng cháy như nhau. Vấn đề gây nên cháy nổ là do điều kiện người ta phải dùng loại xăng không đúng chất lượng, thứ 2 là do cấu trúc của xe đã quá cũ và người sử dụng mông má, đắp thêm những thứ này các thứ khác vào xe, gây nên ảnh hưởng về hệ thống điện. Đó cũng là nguồn gốc của việc gây ra những tia lửa điện trên xe, những sự va quệt trên đường.
Theo tôi, nguyên nhân chủ yếu của chúng ta hiện nay là vấn đề quản lý thị trường xăng dầu và vấn đề quản lý chất lượng xe. Cả hai điều này đều không đơn giản. Với tư cách là những người làm kỹ thuật, chúng tôi thấy đây là vấn đề hết sức nan giải và cũng rất khó giải quyết, mặc dù Nhà nước cũng nhiều lần có kiến nghị phải đưa ra vấn đề đăng kiểm cho những loại xe.
PV: Như ông vừa nói thì khâu kiểm định chất lượng của xe máy có vấn đề?
PGS.TS Nguyễn Khắc Trai: Hiện nay vấn đề kiểm định xe máy là vấn đề hết sức nan giải, cũng nhiều lần Bộ GTVT và cơ quan đăng kiểm nhà nước cũng đặt vấn đề, thế nhưng với số lượng 30 triệu xe, tính chất đăng kiểm trở nên bắt buộc là công việc hết sức khó.
Nói thật nếu tổ chức được khâu đăng kiểm này thì cũng chỉ quản lý được một phần. Do vậy vấn đề chủ yếu ở đây là Nhà nước quản lý các vật liệu có thể gây nên cháy nổ một cách chặt chẽ hơn. Cùng với đó, người sử dụng phải có ý thức trong việc bảo vệ các tài sản của mình và cần mua bán xăng dầu ở địa điểm tin cậy. Như vậy mới có thể giải quyết được, chứ giải quyết đăng kiểm chỉ là theo hướng cấp bách chứ không phải theo tính chất ổn định trong toàn xã hội.
PV: Vậy theo ông, có cách nào phòng ngừa cháy nổ xe máy không?
PGS.TS Nguyễn Khắc Trai: Đầu tiên cần quan tâm đến chiếc xe mình đang sử dụng, hãy tìm hiểu kết cấu, đặc thù cơ bản của xe. Các nhà sản xuất cũng nên có các quyển tài liệu hướng dẫn kỹ hơn về vấn đề phòng ngừa cháy nổ. Vấn đề nữa là thường xuyên chăm sóc và bảo quản xe.
Vấn đề nhiên liệu vẫn là đáng chú ý nhất, chúng ta nên sửa chữa ở các địa điểm có uy tín và đặc biệt là vấn đề hạn chế tối đa việc thêm các thiết bị phụ vào xe.
Nhà nước cũng phải nên quản lý hàng hóa đưa ra phục vụ cho cộng đồng một cách chặt chẽ hơn, ở cả khía cạnh chất lượng của xe và chất lượng của xăng dầu rồi, chất lượng lốp…
Chúng ta phải có lộ trình để giải quyết, do đó cần phải phối hợp để hạn chế tối đa các vụ cháy nổ./.
PV: Xin cảm ơn ông!./.