Tết hàn thực: Nguồn gốc, ý nghĩa và những điều cần biết

VOV.VN -Tết Hàn thực 3/3 hàng năm, mỗi gia đình đều chuẩn bị bánh trôi, bánh chay thành kính dâng lên bàn thờ, tưởng nhớ ân đức tổ tiên.

Tết Hàn thực bắt nguồn từ một điển tích của Trung Quốc. "Hàn Thực" nghĩa là "thức ăn lạnh". Vào ngày này người ta quan niệm không sử dụng lửa và ăn đồ chay nguội như bánh trôi, bánh chay.

Bánh trôi bánh chay

Nguồn gốc của Tết Hàn thực bắt nguồn từ đời Xuân Thu. Vua Tấn Văn Công nước Tấn gặp loạn nên phải bỏ nước lưu vong sống cảnh nay trú nước Tề, mai ở nước Sở. Bấy giờ, có một hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi, theo phò vua đã giúp đỡ nhiều mưu kế. Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn kiệt, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong, hỏi ra mới biết đem lòng cảm kích vô cùng.

Giới Tử Thôi theo phò vua Tấn Văn Công trong vòng mười chín năm trời, cùng nhau nếm mật nằm gai, khổ luyện thành tài. Về sau, Tấn Văn Công dành lại được ngôi vương, trở về làm vua nước Tấn, phong thưởng rất hậu cho những người có công nhưng lại quên mất Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi cũng không oán giận gì, nghĩ mình theo vua phò vua là chuyện nên làm, ông cho rằng những việc đó đâu có gì đáng nói.

Vì thế, ông về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn. Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm Tử Thôi. Nhưng vì là người không tham danh vọng, Tử Thôi nhất quyết không quay về lĩnh thưởng, Tấn Văn Công ra lệnh đốt rừng (muốn thúc ép Tử Thôi quay về). Không ngờ Tử Thôi quyết chí, hai mẹ con cùng chịu chết cháy trong rừng.

Vua đau lòng, thương xót nên đã lập miếu thờ và hạ lệnh trong dân gian phải kiêng đốt lửa ba ngày, chỉ ăn đồ nguội nấu sẵn tưởng niệm Giới Tử Thôi.

Mặc dù có nguồn gốc từ Trung Quốc, nhưng Tết Hàn thực của người Việt vẫn mang những sắc thái riêng. Đây là một dịp để người Việt hướng về nguồn cội, tưởng nhớ ân đức tổ tiên. Vào ngày này, người Việt không kiêng lửa, vẫn nấu nướng bình thường. Điều đặc biệt, người Việt còn sáng tạo nên bánh trôi, bánh chay là những thức ăn nguội tượng trưng cho Tết Hàn thực.

Bánh chay

Ngoài bánh trôi và bánh chay, các gia đình cũng có thể mua thêm hoa quả và các thứ bánh trái khác. Sau khi bày lễ lên ban thờ, các gia đình thường thắp hương và khấn gia tiên theo Bài cúng Tết Hàn Thực được lưu truyền từ xưa đến nay.

Cách khấn trong Tết Hàn Thực, theo sách Văn khấn nôm tại nhà – Tập văn cúng gia tiên do Đại đức Thích Quảng Định hiệu đính (Nxb Văn hóa thông tin phát hành) thì phải khấn thần ngoại trước, thần nội sau. Bài văn khấn gia tiên trong dịp Tết này như sau:
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần).
Con lạy chín phương trời, mười phương Phật, chư Phật mười phương. Con kính lạy Hoàng thiên hậu thổ, chư vị tôn thần. Con kính lạy ngài bản cảnh thành hoàng, ngài bản xứ thổ địa, ngài bản gia táo quân cùng chư vị tôn thần.
Con kính lạy cao tằng tổ khảo, cao tằng tổ tỷ, thúc bá, đệ huynh, cô di, tỷ muội họ nội họ ngoại.
Tín chủ chúng con là…
Ngụ tại…
Hôm nay là ngày …. (đọc ngày theo âm lịch) gặp tiết Hàn Thực, tín chủ chúng con cảm nghĩ thâm ân trời đất, chư vị tôn thần, nhớ đức cù lao tiên tổ, thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, đốt nén tâm hương, dâng lên trước án. Chúng con kính mời ngài bản cảnh thành hoàng chư vị đại vương, ngài bản xứ thần linh thổ địa, ngài bản gia táo quân, ngũ phương, long mạch, tài thần giáng lâm trước án chứng giám lòng thành thụ hưởng lễ vật.
Chúng con kính mời các cụ tổ khảo, tổ tỷ, chư vị hương linh gia tiên nội ngoại họ… (họ của gia chủ) cúi xin thương xót cho con cháu giáng về chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ con lại kính mời các vị vong linh các vị tiền chủ, hậu chủ ngụ trong nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai âm hưởng, phù hộ cho toàn gia chúng con luôn luôn mạnh khỏe, mọi sự bình an, vạn sự tốt lành, gia đình hòa thuận, trên bảo dưới nghe.
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần)./.

Viết bình luận

Tin liên quan

10 nguyên tắc đơn giản giúp bạn gái đẹp rạng rỡ dù không trang điểm
10 nguyên tắc đơn giản giúp bạn gái đẹp rạng rỡ dù không trang điểm

VOV.VN -Dưới đây là một số quy tắc làm đẹp có thể giúp bạn luôn rạng ngời ngay cả khi không trang điểm.

10 nguyên tắc đơn giản giúp bạn gái đẹp rạng rỡ dù không trang điểm

10 nguyên tắc đơn giản giúp bạn gái đẹp rạng rỡ dù không trang điểm

VOV.VN -Dưới đây là một số quy tắc làm đẹp có thể giúp bạn luôn rạng ngời ngay cả khi không trang điểm.

5 thứ ở khách sạn bạn không nên động vào
5 thứ ở khách sạn bạn không nên động vào

VOV.VN - Ngay cả các phòng khách sạn đắt tiền cũng có những mầm bệnh. Hãy nhớ kiểm tra phòng và mang theo khăn khử trùng để lau sạch những thứ bạn chạm vào.

5 thứ ở khách sạn bạn không nên động vào

5 thứ ở khách sạn bạn không nên động vào

VOV.VN - Ngay cả các phòng khách sạn đắt tiền cũng có những mầm bệnh. Hãy nhớ kiểm tra phòng và mang theo khăn khử trùng để lau sạch những thứ bạn chạm vào.

Ngẩn ngơ trước vẻ đẹp tựa nữ thần của phụ nữ
Ngẩn ngơ trước vẻ đẹp tựa nữ thần của phụ nữ

VOV.VN - Vẻ đẹp, chiều sâu và sự nhạy cảm của những bức chân dung này có thể khiến bạn mất hàng giờ đồng hồ để chiêm ngưỡng.

Ngẩn ngơ trước vẻ đẹp tựa nữ thần của phụ nữ

Ngẩn ngơ trước vẻ đẹp tựa nữ thần của phụ nữ

VOV.VN - Vẻ đẹp, chiều sâu và sự nhạy cảm của những bức chân dung này có thể khiến bạn mất hàng giờ đồng hồ để chiêm ngưỡng.

Những hình ảnh cảm động về tình yêu
Những hình ảnh cảm động về tình yêu

VOV.VN - Những hình ảnh truyền tải cảm xúc mạnh mẽ, khiến người xem ấm lòng.

Những hình ảnh cảm động về tình yêu

Những hình ảnh cảm động về tình yêu

VOV.VN - Những hình ảnh truyền tải cảm xúc mạnh mẽ, khiến người xem ấm lòng.

Những món ăn nhất định phải thưởng thức khi tới thăm Hà Nội
Những món ăn nhất định phải thưởng thức khi tới thăm Hà Nội

VOV.VN - Dưới đây là những món ăn đường phố hấp dẫn, ngon khó cưỡng ở Hà Nội được ca ngợi trên báo nước ngoài.  

Những món ăn nhất định phải thưởng thức khi tới thăm Hà Nội

Những món ăn nhất định phải thưởng thức khi tới thăm Hà Nội

VOV.VN - Dưới đây là những món ăn đường phố hấp dẫn, ngon khó cưỡng ở Hà Nội được ca ngợi trên báo nước ngoài.