Giữa không gian bạt ngàn của rừng tràm U Minh Hạ, mô hình "Làng rừng Vồ Dơi" tại Cà Mau – Eco đã tái hiện sống động về thời kháng chiến. Không dừng lại ở việc trưng bày, điểm du lịch này đã tái dựng một hệ sinh thái lịch sử tương đối hoàn chỉnh với những ngôi nhà sàn mái lá đơn sơ rộng khoảng 20m2, được bố trí theo cụm nhằm mô phỏng thế trận chiến tranh nhân dân ngày trước. Từng chi tiết nhỏ từ những hình nhân người lính cách mạng kiên trung đến hệ thống bẫy chông quanh co dưới tán rừng đều được phục dựng, gợi lại không khí hào hùng của những thập niên 1960 - 1970.

Bà Ngô Huỳnh Trang - Giám đốc Điểm du lịch sinh thái Cà Mau – Eco cho biết đơn vị đã dày công tìm gặp các nhân chứng lịch sử để làm sao tái hiện câu chuyện một cách chân thực nhất, và có ý nghĩa giáo dục cho giới trẻ. Đặc biệt, những cô chú từng tham gia chiến trường, khi về đây đã rất xúc động. Có những người còn gửi tặng kỷ vật để góp phần xây dựng làng rừng.

"Bên cạnh sự góp ý rất chân tình của các cô chú đã từng tham gia chiến đấu ở địa phương, thì nhiều cô chú còn tặng hiện vật, như chú Phạm Lai lớn tuổi không đến làng rừng được, nhưng đã gửi tặng cây ben đã theo chú hơn 40 năm qua. Bên cạnh đó, rất nhiều cô chú ở Hội Nhà báo cũng tặng các tác phẩm tranh ảnh cho chúng tôi để hỗ trợ trưng bày, tái hiện làng rừng phục vụ du khách", bà Ngô Huỳnh Trang cho biết.

Tỉnh Cà Mau đang sở hữu 112 di tích đã được xếp hạng, bao gồm 3 di tích quốc gia đặc biệt, 24 di tích quốc gia. Tại hội thảo “Bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch” của tỉnh vừa qua, ông Ngô Vũ Thăng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho rằng cần phát huy các giá trị di sản để góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội: "Di sản văn hóa không chỉ là những giá trị của quá khứ cần gìn giữ, mà đã và đang trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần định hình bản sắc, củng cố nền tảng tinh thần và tạo động lực cho phát triển. Quan điểm xuyên suốt của Đảng ta, phát triển kinh tế phải gắn với phát triển văn hóa. Do đó, tỉnh Cà Mau sẽ phải vừa thực hiện bảo tồn và vừa phát huy giá trị của di sản. Phát triển du lịch chính là một trong những con đường hiệu quả để đưa di sản từ trạng thái tiềm năng trở thành giá trị hiện hữu, gắn với đời sống".

Tỉnh Cà Mau hiện còn sở hữu 5 bảo vật quốc gia và 8 di sản văn hóa phi vật thể được ghi danh. Đặc biệt, nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ – di sản được UNESCO ghi danh – chính là "viên ngọc quý" của tỉnh. Tuy vậy, nhiều di sản của Cà Mau vẫn đang ở dạng “tài nguyên” thô, chưa thực sự trở thành “sản phẩm” có giá trị gia tăng cao.

TS. Lê Hồng Phước (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM), nhấn mạnh việc Cà Mau cần đưa du khách vào "thế giới của di sản”. Ông dẫn chứng từ nghệ thuật Đờn ca tài tử, nếu khách quốc tế hay người trẻ đến và chỉ nghe mà không hiểu về ý nghĩa của nhạc cụ, lịch sử bản "Dạ cổ hoài lang" hay câu chuyện của các nghệ nhân, thì trải nghiệm đó mới chỉ dừng lại ở mức "lạ tai".

Ông Phước cho rằng, người thuyết minh phải là người kể những câu chuyện cuốn hút, nghệ nhân phải là người giữ hồn và như người thầy giảng giải kiến thức về nghệ thuật đờn ca tài tử. Tỉnh Cà Mau cũng cần đẩy mạnh số hóa để kích thích sự tò mò của du khách từ khi họ chưa đặt chân đến. "Đờn ca đại tử của chúng ta đang trở thành một sản phẩm có vỏ âm thanh nhưng thiếu cái hồn, tức là bối cảnh văn hóa. Du khách nghe được nhạc nhưng chưa hiểu được thế giới tạo ra âm nhạc. Phải làm sao chuyển từ phục vụ sang sản phẩm du lịch văn hóa có chiều sâu". 

TS. Bùi Thị Hoa - Phân viện trưởng Phân viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch miền Nam chỉ ra những "nút thắt" của di sản vùng Đất Mũi: Sản phẩm còn đơn điệu, khách chỉ mới được "nhìn" chứ chưa được "trải nghiệm", hạ tầng di tích xuống cấp, tính liên kết chuỗi dịch vụ còn rời rạc. Bên cạnh đó, vai trò của cộng đồng chưa được nhìn nhận và phát huy đúng.

Để tháo gỡ các vướng mắc, TS. Bùi Thị Hoa cho rằng cần thay đổi cách tiếp cận di sản, cần xem các di tích là "tài sản sống". Công tác bảo tồn phải gắn với sự sáng tạo để phù hợp với thực tiễn, đồng thời đặt cộng đồng vào vị trí trung tâm của mọi hoạt động. "Người dân phải đóng vai trò đồng quản lý, cùng chia sẻ trách nhiệm, nhất là phải được hưởng lợi. Tức là, chúng ta ủng hộ sự tham gia của doanh nghiệp, các bên liên quan để huy động nguồn lực bảo tồn và cải thiện đời sống của cộng đồng".

Tỉnh Cà Mau đang tìm giải pháp để “đánh thức” hệ thống di sản phong phú của tỉnh. Những mô hình như “Làng rừng Vồ Dơi” đã minh chứng cho việc, khi di sản được kể bằng "hơi thở" của thời đại thì sẽ tạo ra sức hút. Để Cà Mau thực sự trở thành điểm đến di sản, việc biến "tài nguyên di sản thô" thành "sản phẩm sống" đang rất cần thiết. Bên cạnh một chiến lược phát triển tổng thể từ cơ quan chức năng thì cũng rất cần mỗi nghệ nhân là một người "giữ lửa" cho văn hóa truyền thống, mỗi người làm du lịch là người kể những câu chuyện sống động.

Cà Mau thành lập bảo tàng và xây dựng biểu tượng tôn vinh lúa nước

VOV.VN - Chiều 25/4, UBND tỉnh Cà Mau tổ chức lễ, công bố thành lập Bảo tàng Lúa nước và giới thiệu phương án kiến trúc Biểu tượng tôn vinh Lúa nước của tỉnh.