Những chuyển động tích cực của du lịch Điện Biên được thể hiện ngay từ những tháng đầu năm 2026. Trong quý I/2026, địa phương đón khoảng 550.000 lượt khách, tăng gần 30% so với cùng kỳ năm trước. Có được kết quả này là nhờ địa phương đã thay đổi trong cách làm du lịch, từ chủ yếu phát huy các khu, điểm di tích lịch sử chiến trường Điện Biên Phủ sang khai thác chiều sâu văn hóa, tạo ra các sản phẩm mang bản sắc riêng.

Trong bức tranh đó, cộng đồng 19 dân tộc chính là hạt nhân của quá trình phát triển. Từ lễ hội, phong tục, ẩm thực đến không gian sinh hoạt, mỗi yếu tố văn hóa đều đang được nhìn nhận như một tài nguyên du lịch, có thể tổ chức, khai thác và đưa vào trải nghiệm thực tế.

Tại xã Thanh Yên, lễ khăm bản – hội té nước của đồng bào dân tộc Lào vừa được tổ chức không chỉ là hoạt động tín ngưỡng đầu năm, mà đang dần được tổ chức theo hướng bài bản hơn, gắn với quảng bá du lịch. Lễ hội tái hiện đầy đủ các nghi thức truyền thống như cầu may, buộc chỉ cổ tay, cúng thần sông… những yếu tố mang đậm đời sống tâm linh của cộng đồng. Bên cạnh đó là các hoạt động trải nghiệm như: Đua bè trên sông Nậm Núa, không gian trưng bày sản phẩm đặc trưng, trò chơi dân gian… tạo nên chuỗi hoạt động đa dạng, kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Chị Nguyễn Thị Nguyệt - người dân phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên chia sẻ: "Lần đầu tiên biết và đến tham dự lễ hội té nước ở Thanh Yên, tuy đường đi hơi có chút khó khăn và xa, nhưng đến dự tôi cảm thấy rất thỏa mãn vì không khí ở đây rất vui. Tôi cảm thấy nếu lễ hội này được tổ chức thường xuyên thì bà con sẽ có sân chơi để bảo tồn bản sắc dân tộc của người Lào".

Từ mong mỏi của người dân trong phát huy các giá trị văn hoá và nhu cầu trải nghiệm của du khách, chính quyền xã Thanh Yên đang định hướng đưa lễ hội trở thành sản phẩm du lịch văn hóa tâm linh đặc trưng, gắn với chiến lược bảo tồn di sản phi vật thể tại địa phương.

Ông Trần Thế Hoàn - Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Yên, tỉnh Điện Biên nói: "UBND xã đang có kế hoạch bảo tồn và phát huy những giá trị đặc sắc của lễ hội này để trở thành nét văn hóa đặc sắc và di sản phi vật thể của xã. Đây được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong kế hoạch bảo tồn các di sản văn hóa trên địa bàn trong thời gian tới".

Còn tại phường Mường Lay - nơi hội tụ không gian văn hóa của người Thái Trắng bên dòng Đà giang, mô hình du lịch cộng đồng đang cho thấy hiệu quả rõ rệt. Những ngôi nhà sàn truyền thống không chỉ là nơi sinh sống, mà còn trở thành điểm lưu trú; những bữa cơm gia đình trở thành trải nghiệm ẩm thực; những điệu xòe, phong tục tập quán trở thành sản phẩm văn hóa phục vụ du khách. Sự tham gia trực tiếp của người dân vào hoạt động du lịch đã tạo ra nguồn thu ổn định, đồng thời thúc đẩy quá trình tự bảo tồn văn hóa từ bên trong cộng đồng.

Chị Lò Huyền Giang - người dân bản Chi Luông 1, phường Mường Lay, tỉnh Điện Biên nói: "Khi tham gia làm du lịch cộng đồng, tôi cùng với gia đình đã có nguồn thu nhập ổn định từ những dịch vụ như đón khách, nấu ăn và giới thiệu quảng bá những sản phẩm của địa phương. Bên cạnh đó, bản thân tôi còn học hỏi được thêm rất nhiều kỹ năng như giao tiếp, làm dịch vụ và đón khách. Từ đó giúp tôi cảm nhận sự tự hào khi góp phần vào gìn giữ, quảng bá văn hóa của dân tộc mình đến với bạn bè trong và ngoài nước".

Anh Lường Văn Muôn - Trưởng bản du lịch cộng đồng Phiêng Lơi, phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên chia sẻ, các món ăn truyền thống của người Thái, đặc biệt là các món nướng đang được bà con trong bản phát huy thành sản phẩm hấp dẫn từ khâu chế biến đến cách trình bày, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, kéo dài thời gian trải nghiệm và lưu trú của khách du lịch.

Theo ông Trần Hải Hà - quyền Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Điện Biên, một trong những thay đổi đáng chú ý trong cách làm du lịch của tỉnh là việc chuyển các hoạt động, sự kiện văn hóa từ không gian trung tâm về chính các bản làng. Bởi đây là nơi lưu giữ đầy đủ và chân thực nhất các giá trị văn hóa, đồng thời tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia vào chuỗi giá trị du lịch. Cách tiếp cận này không chỉ giúp gia tăng trải nghiệm cho du khách, mà còn tạo ra sự gắn kết giữa bảo tồn và phát triển khi chính người dân trở thành chủ thể vừa gìn giữ, vừa khai thác các giá trị văn hóa.

"Đối với các sự kiện về văn hóa, chúng tôi sẽ tổ chức nhiều hơn tại các bản du lịch cộng đồng, bản văn hóa để tạo điều kiện, tạo cơ hội cho các bản du lịch cộng đồng, bản văn hóa, các chủ homestay có cơ hội tiếp cận thị trường, quảng bá du lịch và phát triển du lịch tại thôn bản của mình. Khi khách hàng đến đây, họ sẽ có điều kiện để trải nghiệm về văn hóa, trải nghiệm về ẩm thực, tăng tính trải nghiệm và tăng sự hài lòng của khách hàng", ông Trần Hải Hà nói.

Trên địa bàn tỉnh Điện Biên, 19 dân tộc anh em sinh sống đều sở hữu những giá trị văn hóa riêng biệt. Khi các giá trị này được phát huy, không chỉ tạo ra các sản phẩm đặc thù, mà còn góp phần xây dựng thương hiệu điểm đến; qua đó, thúc đẩy ngành du lịch phát triển bền vững.

Điện Biên định vị du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, bước vào giai đoạn tăng tốc

VOV.VN - Năm 2025 ghi dấu sự chuyển biến rõ rệt của du lịch Điện Biên, từ công tác quản lý, xúc tiến thị trường đến nâng cao chất lượng các sản phẩm du lịch. Những kết quả này đang mở ra kỳ vọng lớn cho giai đoạn phát triển 2026 - 2030, khi du lịch được định hướng trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương.